Bóng đá lúc đầu do lính Pháp đưa vào nước ta. Bắt chước môn thể thao đó, trước là học sinh, sau là người lớn. Từ những năm 20 trở đi, thành một phong trào thể thao và bắt đầu có những đội bóng có tổ chức. Bóng đá của người Pháp ở Hà Nội tiêu biểu là đội nhà binh, đa số là lính lê dương của 9eRIC (Trung đoàn bộ binh thuộc địa số 9). Cũng có một đội cầu thủ có lẫn cả lính lê dương, Tây xivin và cả người Việt Nam gọi là Football club (Câu lạc bộ bóng đá). Những đội bóng đầu tiên của người Việt Nam là Éclair (Tia chớp), La Lance (Ngọn giáo), Stade Hanoien (Sân bãi Hà Nội). Cầu thủ đa số là thanh niên công chức, nhân viện sở tư, học trò và cả công nhân. Cầu thủ phải tự sắm lấy quần áo, đóng tiền tháng để mua bóng (nhập từ bên Pháp). Ở Hà Nội khi ấy có tinh thần "Mạnh Thường Quân" xuất tiền ủng hộ để chi tiêu cho đội bóng như: Trần Văn Quý, Đặng Văn Hoạ, Từ Sơn, Nguyễn Tuân (không phải nhà văn Nguyễn Tuân).
Từ sau 1936-1937 có những hãng buôn lớn lập đội bóng riêng, chịu mọi chi phí. Nhân viên của hãng đó ăn lương chỉ để tập bóng đá, coi đội bóng đá là phương tiện quảng cáo. Hà Nội có Auto Hall Club (Câu lạc bộ ô tô phố Tràng Thi), Utsga (của sở Hoả xa), Racing Club (Đội Ra-xinh của nhà Gô đa Tràng Tiền); Hải Phòng có đội La Flèche (Mũi tên), Nam Định có đội Cotonkin (đội bóng nhà máy sợi). Nhiều trường học trong thành phố cũng có đội bóng riêng: trường Bưởi, trường Sarraut, trường Paul Bert. Những trường tiểu học Sinh Từ, Hàng Vôi, Cửa Đông, học sinh đá chân đất hoặc giày vải, chơi ở đủ các loại bãi cỏ trống.
Bãi bóng đá được dùng để thi đấu chính thức, ngoài bãi ở chân Cột cờ của Nhà binh gọi là bãi Mangin, có bãi Septo nay là sân hàng Đẫy, bãi Éclair ở Cầu Đất, bãi Stade ở chân cầu Long Biên và bãi Bắc Qua. Bãi bóng lúc đó chỉ là một sân rộng, có đường kẻ vôi làm ranh giới, có một cột gôn không mắc lưới, bãi có một hàng rào nứa bên ngoài, khi không có; người đi xem đứng trong hàng rào vây quanh vạch vôi.
Hàng năm có tổ chức thi đấu giữa đội nhà binh Pháp với đội mạnh của người Việt Nam. Sau vì thường xảy ra ẩu đả nên ít tổ chức. Đội Việt nam đấu với nhau có tính chất giao hữu. Khoảng 1937 bắt đầu tổ chức giải quán quân Bắc Kỳ. Phần thưởng chỉ là một lá cờ thêu.
Các cầu thủ bóng đá xuất sắc của Hà Nội thời đó, như đội Éclair có Văn Đức Vịnh (thầy thuốc), Nhuận (lái xe).. Tâm A, Viễn, Ba Già, Biềng... Đội La Lance có Thịnh, Đội Hà Nội Club có Thi, Thông.
...
Cổ xuý cho châm ngôn "Một tâm hồn lành mạnh trong một cơ thể lành mạnh", vào khoảng năm 1930 đã có những phong trào rèn luyện thân thể tự phát trong dân chúng Hà Nội như: lập đội bóng, đua xe đạp, đấu quyền anh ... trong đó có phong trào đi bộ mang tính bình dân và tính cộng đồng khá rộng rãi. Vào giữa năm 1930 học sinh nam trường tư thục Trí Đức ở phố Hàng Cót đã tổ chức đi bộ từ Hà Nội đến Tam Đảo. Phụ nữ cũng sốt sắng nhưng sợ dư luận khắt khe nên chờ đợi. Và cơ hội đã đến: Ngày mùng 4-11-1930 ông Nghiêm Xuân Huyền, một nhà doanh nghiệp có tinh thần dân tộc đã cho ra mắt độc giả báo Bắc Kỳ thể thao số đầu tiên. Trên báo có bài nêu lợi ích của việc đi bộ. Và thế là các cô gái Hà Nội có cớ để lên đường. Có bốn cô nữ sinh tuyên bố sẽ đi bộ từ Hà Nội đến Đồ Sơn. Đúng 6h30' sáng ngày thứ bảy mùng 8-11-1930, bốn cô gái quần trắng áo dài đã có mặt tại trụ sở báo Bắc Kỳ thể thao, 37 phố Hàng Quạt (nay đổi ra là số nhà 21) vì chủ nhiệm Nghiêm Xuân Huyến đã đứng ra tài trợ cho cuộc đi này. Sau khi bạn hữu chúc tiễn nhau, đúng 7 giờ bốn cô xuất phát. Họ qua cầu Gia Lâm rồi đi theo đường số 5. Giữa trưa họ đến chợ Đường Cái (km 22), sau khi nghỉ ăn cơm họ đi tiếp đến huyện lỵ Mỹ Hào (km 32) thì nghỉ lại ở nhà riêng ông huyện sở tại. Sáng hôm sau (9-11) còn cách Hải Dương 10 km thì cô Đạm Thanh bị mệt đành bỏ dở hành trình, ba cô còn lại đi tiếp. Tối đó nghỉ ở Lai Khê, đến chiều ngày 10-11 đến Hải Phòng. Sáng 11-11 ra Đồ Sơn. Nghỉ ngơi một ngày họ quay lại Hải Phòng đáp xe lửa về Hà Nội. Họ đã đi đến nơi, về đến chốn. Đó là các cô: Hoàng Việt Nga, Nguyễn Đạm Thanh, Đinh Thị Sáng và Trần Đan Quế. Nếu đến nay các cô vẫn tại trần thì đã là các bà già ngót nghét tuổi 90! Các báo chí ngày ấy gọi đó là "Cuộc đi bộ của các tiểu thư Hà Thành".
Trong xã hội còn nặng tư tưởng phong kiến, gò bó phụ nữ, thì cuộc đi bộ trên là một hành động cực kỳ dũng cảm, vừa cổ vũ phụ nữ rèn luyện thân thể, vừa thúc đẩy chị em vượt ra ngoài khuôn khổ của bếp núc gia đình mà hoà vào cuộc sống cộng đồng. Cũng nên biết thêm rằng ông Nghiêm Xuân Huyền đến năm 1936 đã xất bản tờ báo Con Ong là một tờ báo trào phúng đả kích thực dân Pháp và tay sai, sau đó lại mở Nhà xuất bản Rạng Đông ở 192 Hàng Bông. Tại đây đã lần đầu tiên in bản nhạc Tiến Quân ca vào tháng 8 - 1945. Sau đó ông trở thành nhạc phụ của nhạc sĩ Văn Cao.
Từ sau 1936-1937 có những hãng buôn lớn lập đội bóng riêng, chịu mọi chi phí. Nhân viên của hãng đó ăn lương chỉ để tập bóng đá, coi đội bóng đá là phương tiện quảng cáo. Hà Nội có Auto Hall Club (Câu lạc bộ ô tô phố Tràng Thi), Utsga (của sở Hoả xa), Racing Club (Đội Ra-xinh của nhà Gô đa Tràng Tiền); Hải Phòng có đội La Flèche (Mũi tên), Nam Định có đội Cotonkin (đội bóng nhà máy sợi). Nhiều trường học trong thành phố cũng có đội bóng riêng: trường Bưởi, trường Sarraut, trường Paul Bert. Những trường tiểu học Sinh Từ, Hàng Vôi, Cửa Đông, học sinh đá chân đất hoặc giày vải, chơi ở đủ các loại bãi cỏ trống.
 |
Bãi bóng đá được dùng để thi đấu chính thức, ngoài bãi ở chân Cột cờ của Nhà binh gọi là bãi Mangin, có bãi Septo nay là sân hàng Đẫy, bãi Éclair ở Cầu Đất, bãi Stade ở chân cầu Long Biên và bãi Bắc Qua. Bãi bóng lúc đó chỉ là một sân rộng, có đường kẻ vôi làm ranh giới, có một cột gôn không mắc lưới, bãi có một hàng rào nứa bên ngoài, khi không có; người đi xem đứng trong hàng rào vây quanh vạch vôi.
Hàng năm có tổ chức thi đấu giữa đội nhà binh Pháp với đội mạnh của người Việt Nam. Sau vì thường xảy ra ẩu đả nên ít tổ chức. Đội Việt nam đấu với nhau có tính chất giao hữu. Khoảng 1937 bắt đầu tổ chức giải quán quân Bắc Kỳ. Phần thưởng chỉ là một lá cờ thêu.
Các cầu thủ bóng đá xuất sắc của Hà Nội thời đó, như đội Éclair có Văn Đức Vịnh (thầy thuốc), Nhuận (lái xe).. Tâm A, Viễn, Ba Già, Biềng... Đội La Lance có Thịnh, Đội Hà Nội Club có Thi, Thông.
...
Cổ xuý cho châm ngôn "Một tâm hồn lành mạnh trong một cơ thể lành mạnh", vào khoảng năm 1930 đã có những phong trào rèn luyện thân thể tự phát trong dân chúng Hà Nội như: lập đội bóng, đua xe đạp, đấu quyền anh ... trong đó có phong trào đi bộ mang tính bình dân và tính cộng đồng khá rộng rãi. Vào giữa năm 1930 học sinh nam trường tư thục Trí Đức ở phố Hàng Cót đã tổ chức đi bộ từ Hà Nội đến Tam Đảo. Phụ nữ cũng sốt sắng nhưng sợ dư luận khắt khe nên chờ đợi. Và cơ hội đã đến: Ngày mùng 4-11-1930 ông Nghiêm Xuân Huyền, một nhà doanh nghiệp có tinh thần dân tộc đã cho ra mắt độc giả báo Bắc Kỳ thể thao số đầu tiên. Trên báo có bài nêu lợi ích của việc đi bộ. Và thế là các cô gái Hà Nội có cớ để lên đường. Có bốn cô nữ sinh tuyên bố sẽ đi bộ từ Hà Nội đến Đồ Sơn. Đúng 6h30' sáng ngày thứ bảy mùng 8-11-1930, bốn cô gái quần trắng áo dài đã có mặt tại trụ sở báo Bắc Kỳ thể thao, 37 phố Hàng Quạt (nay đổi ra là số nhà 21) vì chủ nhiệm Nghiêm Xuân Huyến đã đứng ra tài trợ cho cuộc đi này. Sau khi bạn hữu chúc tiễn nhau, đúng 7 giờ bốn cô xuất phát. Họ qua cầu Gia Lâm rồi đi theo đường số 5. Giữa trưa họ đến chợ Đường Cái (km 22), sau khi nghỉ ăn cơm họ đi tiếp đến huyện lỵ Mỹ Hào (km 32) thì nghỉ lại ở nhà riêng ông huyện sở tại. Sáng hôm sau (9-11) còn cách Hải Dương 10 km thì cô Đạm Thanh bị mệt đành bỏ dở hành trình, ba cô còn lại đi tiếp. Tối đó nghỉ ở Lai Khê, đến chiều ngày 10-11 đến Hải Phòng. Sáng 11-11 ra Đồ Sơn. Nghỉ ngơi một ngày họ quay lại Hải Phòng đáp xe lửa về Hà Nội. Họ đã đi đến nơi, về đến chốn. Đó là các cô: Hoàng Việt Nga, Nguyễn Đạm Thanh, Đinh Thị Sáng và Trần Đan Quế. Nếu đến nay các cô vẫn tại trần thì đã là các bà già ngót nghét tuổi 90! Các báo chí ngày ấy gọi đó là "Cuộc đi bộ của các tiểu thư Hà Thành".
Trong xã hội còn nặng tư tưởng phong kiến, gò bó phụ nữ, thì cuộc đi bộ trên là một hành động cực kỳ dũng cảm, vừa cổ vũ phụ nữ rèn luyện thân thể, vừa thúc đẩy chị em vượt ra ngoài khuôn khổ của bếp núc gia đình mà hoà vào cuộc sống cộng đồng. Cũng nên biết thêm rằng ông Nghiêm Xuân Huyền đến năm 1936 đã xất bản tờ báo Con Ong là một tờ báo trào phúng đả kích thực dân Pháp và tay sai, sau đó lại mở Nhà xuất bản Rạng Đông ở 192 Hàng Bông. Tại đây đã lần đầu tiên in bản nhạc Tiến Quân ca vào tháng 8 - 1945. Sau đó ông trở thành nhạc phụ của nhạc sĩ Văn Cao.
Phong Huyền |
00:00 30/11/-0001
