4–4–2
Người Anh luôn tự hào vì họ đã tạo ra đội hình chiến thuật này. Có khoảng thời gian dài nó được xem là sơ đồ hoàn hảo cả công lẫn thủ.
Ưu điểm: Đảm bảo số đông trên cả 3 tuyến. Có sự gắn kết giữa hai tiền về cánh và hai hậu vệ biên, chính sự linh hoạt này thích hợp cho các phương án tấn công biên. Hai tiền vệ trung tâm sẽ chia nhau nhiệm vụ đánh chặn và phát động tấn công cũng như làm mũi tấn công từ tuyến hai. Hàng tiền đạo do có hai người nên có thể hỗ trợ cho nhau, đồng thời có thể gây áp lực nhiều hơn lên hàng thủ đối phương.
 |
| Người Anh luôn tự hào vì họ đã tạo ra đội hình chiến thuật 4–4–2. Ảnh: Internet |
Nhược điểm: Nếu đối phương bố trí hàng tiền vệ đông hơn (5 người) và linh hoạt thì có thể khống chế tuyến giữa, khi ấy hai tiền đạo sẽ rơi vào trạng thái đói bóng. Do phải đá cặp nên đòi hỏi hai người tấn công phải phối hợp tốt với nhau. Hơn nữa, trong chiến thuật này sử dụng tấn công biên làm chủ đạo nên hai hậu vệ cánh hay dâng cao phối hợp với tiền vệ cánh, điều này dễ để lộ khoảng trống phía sau.
4–3– 3
Người Hà Lan có lẽ là những người chơi tốt nhất kiểu sơ đồ tấn công này.
Ưu điểm: Tấn công với số đông, ngoài trung phong cắm, hai tiền đạo cánh thì ba tiền vệ cũng có thể nhô cao lên trong mỗi đợt kên bóng, tạo sức ép khủng khiếp lên hàng phòng ngự đối phương.
Nhược điểm: Khả năng phòng ngự kém, do tuyến giữa chỉ có 3 người, và khi tấn công có sự tham gia nhiều người nên sẽ không lùi đội hình về kịp khi bị phản công. Bên cạnh đóm khoảng cách giữa hai hậu vệ cánh và tiền vệ cánh khá xa, không thích hợp cho tấn công biên.
5–3–2
Đây là sơ đồ mà những đội bóng yếu hay áp dụng để đối đầu cùng các đội mạnh hơn họ
Ưu điểm: Hàng phòng ngự có số đông
Nhược điểm: Do đặt nặng sự an toàn nên khả năng tấn công kém. Tiền vệ chỉ có 3 người nên dễ đánh mất tuyến giữa dẫn đến hai tiền đạo không có bóng để hoạt động. Nhưng hàng tiền vệ ít người nên thiếu tính linh động phòng ngự từ xa mà chủ yếu co cụm về trước khung thành.
4–5–1
Một sơ đổ nữa đặt nặng tính an toàn.
Ưu điểm: Với 5 người trong hàng tiền vệ sẽ đảm bảo khả năng tranh chấp, kiểm soát bóng từ khu vực giữa sân.
Nhược điểm: Do chỉ có một tiền đạo cắm nên đòi hỏi phải là một cầu thủ có khả năng tác chiến độc lập, chạy chỗ tốt, tốc độ nhanh và tận dụng cơ hội hoàn hảo. Bên cạnh đó hàng tiền vệ phải linh hoạt để có thể phân phối bóng tốt lên trên và tạo cú đấm từ tuyến 2 hiệu quả.
4–4–1-1 (Một biến thể của đội hình 4–5–1)
Ưu điểm: Đảm bảo có 5 người ở tuyến giữa, một cầu thủ nhô cao hỗ trợ cho tiền đạo, khi ấy sẽ có thêm phương án tấn công.
Nhược điểm: Cầu thủ nhô cao sẽ nắm phần lớn sức mạnh của đội bóng vì anh vừa có vai trò giữ nhịp trận đấu, vừa kiến tạo cho tiền đạo và là mũi tấn công phía sau nên đòi hỏi phải là một cầu thủ đa năng, có sự quan sát nhạy bén, chuyền bóng giỏi và dứt điểm từ xa tốt.
4–1–4–1
Thêm biến thể nữa của 4–5–1 nhưng một tiền vệ được kéo về trước hàng hậu vệ
Ưu điểm: Do có một tiền vệ chuyên phòng ngự nên khả năng đánh chặn tốt sẽ đảm bảo an toàn cho đội bóng và hàng tiền vệ có tới 5 người nên có thể kiểm soát được tuyến giữa.
Nhược điểm: Chỉ có một tiền đạo nên phải là người có đủ phẩm chất như tốc độ, nhạy bén và các tiền vệ phải chiếm được tuyến giữa và phân phối tốt nếu không tuyến tấn công sẽ bị chia cắt và bế tắc hoàn toàn.
4–2–3–1
Người đặc biệt Jose Mourinho được xem là bậc thầy trong việc sử dụng sơ đồ này
Ưu điểm: Có hai cầu thủ chuyên đánh chặc và điều phối bóng nên có tính an toàn cao. Hàng tiền vệ có 5 người và chia làm 2 tầng nên vừa có thể chiếm tuyến giữa vừa tạo sự cân bằng cả công và thủ.
Nhược điểm: Nếu hàng tiền vệ không mạnh và tiền đạo không giỏi thì mặt trận tấn công sẽ bị chặn đứng hoàn toàn.
Tiki – taka
 |
| Barcelona tạo ra thứ bóng đá tiki – taka đỉnh cao. Ảnh: Internet |
Hiện có nhiều đội bóng cũng xây dựng lối đá này nhưng chỉ có nơi khai sinh ra nó – Barcelona – là trình diễn được thứ bóng đá tiki – taka đỉnh cao.
Ưu điểm: Khả năng kiểm soát bóng rất cao, khi đối phương không thể có bóng sẽ không có cơ hội tấn công.
Nhược điểm: Do phải chuyền bóng liên tục nên đòi hỏi các tiền vệ phải có kỹ thuật thật tốt, tốc độ nhanh, thể lực và sự hiểu ý nhau ở mức độ cao. Chính tần suất chuyền quá nhiều, nếu đối phương có hàng tiền vệ đông, nhanh và chịu đeo bám thì rất khó cho tiki – taka (Barcelona đã thấm thía điều này khi đối đầu cùng Chelsea hay Bayern Munich).
Bóng đá luôn phát triền và các HLV luôn tìm ra một sơ đồ để phù hợp với đội bóng của mình. Chính điều ấy tạo nên những sự đối đầu thú vị từ trên băng ghế chỉ đạo và tăng thêm sức hấp dẫn cho môn thể thao vua.
