Để lách luật hiệu quả, trước tiên phải hiểu rõ luật. UEFA và Ngoại hạng Anh (PSR) đều có quy định giới hạn mức lỗ cho phép (ví dụ: Ngoại hạng Anh cho phép lỗ 105 triệu bảng trong 3 năm). Vấn đề nảy sinh khi các ông lớn tìm ra cách "hack" hệ thống kế toán này.
Tuyệt chiêu "khấu hao" của Todd Boehly
Khấu hao phí chuyển nhượng là lỗ hổng sơ đẳng nhất. Trước đây, phí mua cầu thủ được chia đều cho thời hạn hợp đồng. Todd Boehly của Chelsea đã tận dụng triệt để điều này bằng cách ký những bản hợp đồng dài kỷ lục (8,5 năm cho Enzo Fernandez hay Mudryk). Điều này giúp Chelsea chi tiêu hơn 600 triệu bảng nhưng mức phí ghi nhận trong sổ sách hàng năm lại thấp hơn nhiều so với các đối thủ.
Dù UEFA đã lấp lỗ hổng này bằng cách giới hạn thời gian khấu hao xuống còn 5 năm, Chelsea lại nghĩ ra chiêu mới: Gia hạn hợp đồng. Ví dụ, Marc Cucurella hay Cole Palmer được gia hạn thêm dù hợp đồng cũ còn rất dài, mục đích chính là giảm mức khấu hao hàng năm xuống thấp hơn nữa để làm đẹp sổ sách.
"Mỏ vàng" từ lò đào tạo và chuyển nhượng tự do
Với các kế toán viên, cầu thủ từ học viện là "vàng ròng" vì họ mang lại 100% lợi nhuận thuần (chi phí đào tạo không tính vào FFP). Chelsea đã thu về hơn 300 triệu euro từ việc bán 15 cầu thủ trẻ để bù đắp cho việc mua sắm bom tấn.
Ngược lại, khái niệm "cầu thủ miễn phí" thực chất rất đắt đỏ. Các CLB như Real Madrid hay PSG trả những khoản phí lót tay khổng lồ cho Mbappe hay Alaba thay vì trả phí chuyển nhượng cho CLB cũ. Khoản này cũng được vốn hóa và khấu hao, giúp họ tiết kiệm ngân sách hàng năm so với mua đứt, nhưng vẫn đảm bảo sở hữu siêu sao.
"Ma thuật" hắc ám: Bán tài sản và Đa sở hữu
Khi doanh thu không đủ bù chi, các CLB bắt đầu... tự bán tài sản cho chính mình. Chelsea đã bán hai khách sạn và đội nữ cho công ty mẹ BlueCo với giá cao ngất ngưởng để ghi nhận lợi nhuận tức thì, thoát khỏi án phạt PSR trong gang tấc.
Mô hình Đa sở hữu (MCO) cũng là một vấn nạn. Man City Group dùng các CLB vệ tinh như Troyes (Pháp) để mua cầu thủ (như Savinho), sau đó chuyển sang Girona và cuối cùng là Man City. Troyes xuống hạng ba Pháp, mất đi ngôi sao mà họ bỏ tiền kỷ lục ra mua nhưng chưa từng sử dụng, chỉ để phục vụ lợi ích của CLB mẹ.
Tại sao Everton chết còn Man City vẫn sống?
Sự bất công nằm ở tính chất vi phạm. Everton bị trừ điểm nhanh chóng vì lỗi của họ là số học đơn thuần: Lỗ vượt quá 105 triệu bảng. Họ thừa nhận, số liệu rõ ràng, án phạt đưa ra ngay lập tức.
Ngược lại, Man City đối mặt 115 cáo buộc nhưng vẫn bình an vô sự vì tính chất phức tạp. Họ bị cáo buộc gian lận hệ thống suốt 9 năm (giả mạo doanh thu tài trợ, trả lương chui cho HLV...). Để chứng minh điều này cần kiểm toán pháp y quốc tế phức tạp. City thuê những luật sư giỏi nhất để kéo dài quy trình pháp lý, biến nó thành cuộc chiến không hồi kết.
Trong khi đó, PSG thoát hiểm nhờ quyền lực mềm và các thỏa thuận dàn xếp với UEFA. Còn các CLB nhỏ như Ludogorets? Họ thường bị phạt vì nợ lương hoặc nợ thuế - những lỗi rành rành "đen và trắng", không thể chối cãi, dẫn đến việc bị cấm thi đấu ngay lập tức.
Sự tiến hóa của FFP đang biến bóng đá đỉnh cao thành một "câu lạc bộ kín". Các đội bóng nhỏ không thể cạnh tranh vì thiếu nguồn lực, còn các gã khổng lồ thì thừa tiền bạc và mánh khóe để biến luật lệ thành những gợi ý tham khảo. Bóng đá hiện đại, rốt cuộc, là cuộc chơi của những kẻ biết cách thao túng những con số.
Độc giả quan tâm chủ đề này có thể tham khảo thêm bài viết Giải mã chiêu chuyển nhượng mới của Ngoại hạng Anh: Mượn trước, trả sau để lách luật công bằng tài chính.
