Tên ông là Jacques Rogge, xuất thân là một bác sĩ y khoa nhưng nổi tiếng thế giới vì vai trò Chủ Tịch Liên Đoàn Olympic QUốc Tế (IOC). Ông nắm giữ chức vụ quan trọng này trong 12 năm, và vừa nói lời chia tay với mọi người hôm thứ Hai tuần này.
Tôi nhìn thấy ông rất nhiều lần, nhưng gặp mặt và nói chuyện với ông lần đầu tiên ở bên lề một cuộc họp tại Thụy Sĩ của Ủy Ban Tuyển Chọn thành phố sẽ được trao vinh dự tổ chức Olympic 2016. Hôm đó sau phần trình bày của Ủy Ban và phần phát biểu của những thành phố lọt vào vòng chung kết, tôi ra đứng hút thuốc ở phía sau trụ sở Olympic Quốc Tế, gần bãi đậu xe dành riêng cho các quan chức trong danh sách VIP. Đang phì phèo điều thuốc thì nhìn thấy ông bước ra tiễn những quan chức thể thao của Trung Đông (tôi biết họ là quan chức của Trung Đông vì ông nào cũng mặc bộ quần áo màu trắng dài từ đầu cho tới chân, có ông còn đi đôi dép lẹp xẹp chứ không đi giày).
 |
Tiễn khách xong, ông quay trở lại. Tôi khẽ gật đầu chào ông, không ngờ ông bước đến bắt tay tôi, hỏi thăm đến từ nước nào, làm việc cho cơ quan truyền thông nào. Tôi hãnh diện thưa với ông tôi là ký giả Việt nam duy nhất được cắt cử đưa tin về cuộc họp nhưng lại sinh sống và làm việc ở Mỹ, ông cười bảo “biết Việt Nam” từ lúc còn ở bên Bỉ “bạn thân là một bác sĩ rất giỏi, lại có bà vợ người Việt nấu ăn thật ngon”. Trò chuyện chừng vài phút đồng hồ ông bảo phải trở lại làm việc, trước khi chia tay ông nói thêm câu “nhà báo nào cũng thích đặt những câu hỏi thật hóc búa” nhưng “khác biệt giữa các nhà báo Mỹ, Âu Châu và Á Châu là điếu thuốc lá. Tôi ít khi thấy nhà báo Mỹ hút thuốc, còn nhà báo Âu Châu và Á Châu thì ông nào cũng phì phèo điếu thuộc, rảnh lúc nào là chạy ra ngoài kiếm chỗ hút thuốc ngay”.
Đó là lần gặp gỡ đầu tiên của tôi với ông, nhưng may mắn không phải là lần cuối cùng. Qua chị bạn Nimtaz-Tanya Noordin làm việc cho Ban Báo Chí Olympic Quốc Tế, tôi trở thành nhà báo được ưu tiên đặt câu hỏi với ông trong những cuộc họp báo, có lần còn được xếp trong sdanh sách chừng 10 nhà báo được mời ăn sáng với ông để nghe ông trình bày về tương lai của Olympic. Có 2 điều tôi không thể quên trong bữa ăn sáng đó: thứ nhất là câu ông bảo không bao giờ sử dụng quyền chủ tịch để vận động cho bất kỳ thành phố nào muốn được chọn tổ chức cuộc tranh tài thể thao lớn nhất thế giới “vì tôi tin vào khả năng của những người làm việc chung, biết họ có đủ lý trí và sáng suốt để quyết định”, nói đùa “các ông bà (trong ban tuyển chọn) mỗi 4 năm mới phải làm việc một lần, họ có dư thì giờ để quyết định chọn ai bỏ ai”.
Điều thứ nhì là khi tôi hỏi liệu IOC có thể làm gì để giúp các quốc gia như Việt Nam cơ hội tranh tài với các lực sĩ tầm vóc quốc tế, ông trả lời bằng lời hứa sẽ đề nghị cho những quốc gia đó “được lãnh vé vớt (alternate place) để lực sĩ của họ có cơ hội thi đua với các lực sĩ khác”. Lời hứa của ông được chứng minh ở Olympic London 2012: Nhiều lực sĩ Á Châu, Trung Đông và Phi Châu được “mời” dự thi những bộ môn như bơi lội, điền kinh... dù ai cũng biết là họ khó có thể chiếm huy chương. Trong danh sách những lực sĩ được mời đó có cả lực sĩ Việt Nam.
 |
Ở Olympic London 2012, tôi cũng có dịp nêu câu hỏi với ông về chuyện những quốc gia muốn tổ chức Olympic đều phải bỏ ra dăm ba tỷ bạc, khoản tiền khổng lồ nhiều quốc gia không thể nào có được. Tôi nhớ hôm đó ông bảo “anh bạn không nên nhìn như thế. Số tiền bỏ ra dù lớn nhưng đâu phải chỉ cho Olympic mà cho dân chúng sử dụng cả chục năm sau đó, chẳng hạn như sửa chữa đường xá, phi trường, hay xây làng thế vận rồi sau đó biến thành chung cư bán cho người nghèo”. Theo ông, ảnh hưởng công trình tổ chức Olympic rất lớn “không chỉ có lợi cho thành phố tổ chức mà cho cả các khu vực ngoại ô lẫn uy thế của quốc gia”.
Đó là một trong những mục tiêu ông Rogge đặt ra ngay sau ngày được chọn làm Chủ Tịch IOC, tổ chức thể thao quyền uy nhất thế giới. Ông bắt đầu làm việc vào đúng giai đoạn danh dự và uy tín của IOC đang bị sứt mẻ vì chuyện có một số thành viên Ban Điều Hành nhận hối lộ, một số thành viên cấp vùng và cấp khu vực sẵn sàng “bán phiếu” hay “đổi phiếu”miễn là có lợi cho cá nhân họ. Trước tình huống đó ông phải đưa ra những quy luật gắt gao, kể cả những hình phạt dành cho những người phạm lỗi, để lấy lại thanh danh của tổ chức. Trong cuộc họp báo đầu tiên ở Thụy Sĩ, ông nói rõ “sẽ không tha thứ cho tất cả mọi hành động gây tai tiếng cho IOC”, nhắc đến thực tế tổ chức một cuộc tranh tài thật hoàn hảo là điều rất khó, ông “không chấp nhận để bất cứ cá nhân nào gây cản trở cho công tác tổ chức hay làm xấu tôn chỉ Olympic đã đặt ra”.
Con người cương nghị ít khi nở nụ cười đó đã hoàn thành nhiệm vụ một cách hoàn hảo. Trong cuộc họp báo trực tuyến để chia tay với mọi người, ông cho biết “chẳng phải lúc nào cũng muốn làm Chủ Tịch IOC đâu”, kể lại những phút giây thăng trầm trong 12 năm trời làm việc. Điều ông buồn nhất là khi được tin lực sĩ người Georgia tên Nodar Kumaritashvili chết ở Vancouver khi đang tập dượt trước ngày Olympic Mùa Đông 2010 làm lễ khai mạc. “Cái chết đó là điều tôi sẽ chẳng bao giờ quên”.
Tôi cũng chẳng bao giờ quên ông. Chẳng bao giờ quên lần đầu tiên được gặp ông, chẳng bao giờ quên những câu trả lời ông dành cho tôi trong nhiều cuộc họp báo khác nhau, cũng chẳng bao giờ quên có lần khi tôi hỏi ông làm thế nào để những nước nhỏ như Việt Nam có cơ hội chiếm huy chương Olympic. Câu trả lời của ông là “có nhiều yếu tố khác nhau”, trước hết là quyết tâm rèn luyện của lực sĩ, quyết tâm cải tiến thể thao của quốc gia và cuối cùng mới là sự hỗ trợ mà Olympic Quốc Tế vẫn dành cho những nước không có nhiều phương tiện tập luyện hoặc không có phương tiện để phát triển thể thao. Ông bảo thêm “đừng quên có nhiều nước nhỏ mà họ vẫn chiếm được huy chương, điều đó chứng tỏ là ý chí của lực sĩ và quyết tâm của quốc gia chiếm phần rất lớn, sự trợ giúp của IOC chỉ góp một phần nhỏ thôi”. Làm sao tôi quên được câu nói đầy triết lý sống đó: chỉ có mình mới đem lại thành công cho chính mình, tất cả mọi yếu tố, hỗ trợ khác đều chỉ là phụ thuộc.
Cám ơn ông Jacques Rogge. Chúc ông những ngày nghỉ hưu ở Bỉ thật vui.
