Chuyện kể ở Brazil Kỳ 4: Màn chào mừng kém thân thiện

Bài viết cung cấp độc quyền bởi

Căng như dây đàn

Tình hình Brazil những ngày này bỗng trở nên căng thẳng một cách bất ngờ. Từ vài vụ tụ tập lẻ tẻ nhằm phản đối việc tăng giá vé xe bus tại Sao Paulo và Rio de Janeiro hồi giữa tuần trước, quy mô biểu tình đã gia tăng nhanh chóng. Trước trận Brazil – Nhật, một đám đông đã đốt lửa trước sân Mane Garrincha ở Brasilia để bày tỏ sự phản đối với Chính phủ, và ngay trước trận Italia – Mexico thì hơn 5.000 người biểu tình thậm chí đã có ý định tiến vào sân Maracana (nhưng cuối cùng bị cảnh sát đẩy lui bằng đạn cao su và hơi gas). Vì thế, sau gần 3 ngày có mặt ở Rio tôi vẫn chẳng cảm nhận được chút không khí bóng đá nào dù khách sạn nơi tôi trú ngụ chỉ cách “thánh đường” Maracana chưa đầy 10km. Tuy nhiên, những chuyện kể trên vẫn chỉ là “muỗi” nếu so với quả bom biểu tình vừa bùng nổ ngày hôm qua: dù chưa có con số chính xác, các hãng thông tấn ở Brazil ước lượng có khoảng 200.000 người Brazil đã tham gia tuần hành ở những thành phố lớn nhất nước, trong đó có Rio de Janeiro, Sao Paulo, Brasilia và Belo Horizonte. Như vậy, đây là cuộc biểu tình lớn nhất từng nổ ra tại Brazil trong vòng khoảng 20 năm trở lại đây, và nguyên nhân không chỉ đơn giản là sự bất mãn của một bộ phận dân chúng trước những khoản chi tiêu quá tay của Chính phủ vào các công trình phục vụ World Cup (thay vì đầu tư vào y tế, giáo dục).

Tôi đã đứng lẫn trong dòng người biểu tình trên đại lộ Rio Branco, một con đường quan trọng trong khu vực trung tâm tài chính của thành phố Rio, và cảm nhận được rằng họ không muốn gây hấn với nhà cầm quyền và tất nhiên cũng chẳng có đảng phái nào đứng đằng sau họ hết (nên sẽ không có một Mùa xuân Arab thứ hai ở Brazil). Phần đông trong số họ chỉ muốn tuần hành trong hòa bình, thể hiện qua những biểu ngữ “Không sử dụng bạo lực” được giơ cao nhan nhản trong đám đông. Mục tiêu của đám đông đang phẫn nộ ấy là buộc những nhà cầm quyền lắng nghe ý kiến của họ, như một người biểu tình tiết lộ bằng thứ tiếng Anh mang nặng âm điệu BĐN: “Chúng tôi cảm thấy mình không có tiếng nói trong đất nước này. Chúng tôi đã đánh mất niềm tin vào hệ thống chính trị và muốn nhìn thấy một sự thay đổi”. Ở chừng mực nào đó thì họ đã thành công, khi Tổng thống Dilma Rousseff thừa nhận rằng biểu tình trong hòa bình là quyền lợi chính đáng của người dân, còn Thị trưởng Rio de Janeiro Eduardo Paes cũng tuyên bố: “Dân chúng đang muốn nói lên điều gì đó. Không chỉ là vấn đề giá vé xe bus, họ còn cho rằng việc tổ chức các sự kiện lớn là một sự lãng phí và chúng ta phải quan tâm đến suy nghĩ của họ”.

Đám đông biểu tình bao vây và quật ngã một cảnh sát

Rời khỏi Rio

Tuy nhiên dù Chính phủ và những người biểu tình có cố gắng cư xử hòa nhã đến đâu thì những va chạm nhỏ là không thể tránh khỏi. Tôi đã tận mắt chứng kiến cảnh đám đông biểu tình bao vây và quật ngã một cảnh sát, khiến anh ta bị thương nặng và rõ ràng ranh giới giữa “biểu tình” với “bạo động” là tương đối mong manh. Nếu điều đó thực sự xảy ra, an toàn của những du khách như tôi sẽ không được đảm bảo và tôi đã lựa chọn giải pháp rời khỏi Rio – tâm điểm của làn sóng biểu tình trong vài ngày gần đây. Dù sao tôi cũng đã thăm thú hầu hết các điểm tham quan chính như tượng Chúa cứu thế, bãi biển Copacabana và Ipanema… rồi và thành phố này cũng không còn quá hấp dẫn nữa. Khắp đường phố toàn người biểu tình, giao thông hỗn loạn thì còn tâm trạng nào mà thưởng thức bóng đá?

Việc rời Rio không nằm trong kế hoạch (lúc đầu tôi dự kiến sẽ ở đây khoảng 1 tuần trước khi sang Sao Paulo) nên tôi phải mất đôi chút thời gian để tìm điểm đến mới. Trong số các thành phố quan trọng khác thì ở Sao Paulo, Brasilia và Belo Horizonte cũng đang diễn ra biểu tình rất lớn nên chỉ còn hai phương án khả thi là Salvador hoặc Fortaleza. Cân nhắc một hồi, tôi quyết định lên đường đến Fortaleza vì đây là nơi ĐTQG Brazil sẽ đá trận tiếp theo với Mexico vào ngày mai (19/6) theo giờ địa phương. Đến đó, biết đâu lại được đắm mình trong các vũ điệu samba, nhất là nếu Selecao tiếp tục giành chiến thắng?

Khắp đường phố toàn người biểu tình, giao thông hỗn loạn thì còn tâm trạng nào mà thưởng thức bóng đá?

Chưa sẵn sàng cho World Cup

Ngược lên miền Bắc, vượt qua quãng đường hơn 2.000km là điều gần như không thể bằng xe bus hay tàu hỏa và tôi đành cắn răng bỏ tiền ra mua vé máy bay của hãng TAM Airlines. Nhưng không lâu sau khi đặt chân xuống sân bay Pinto Martins, tôi biết rằng mình đã sai lầm: ở Fortaleza, tình hình biểu tình cũng căng thẳng chẳng kém gì Rio và dân cư ở đây thậm chí còn giơ các biểu ngữ “Đừng đến Fortaleza. Ở đây bạn sẽ không được an toàn”. Nhưng thôi, đã lỡ đâm lao rồi thì phải theo lao vậy, vả lại thực ra mạo hiểm cũng là một phần không thể thiếu đối với kiếp du lịch bụi. Tôi đến một khách sạn (đã đặt phòng trước) ở gần bãi biển -Praia do Futuro, và ấn tượng đầu tiên về Fortaleza là… chất lượng dịch vụ du lịch ở đây quá kém! Không biết có phải vì chỉ tập trung phục vụ thị trường khách hàng trong nước hay không, mà thành phố sẽ đăng cai một số trận đấu của Confed Cup 2013 cũng như World Cup 2014 này hầu như không có một biển chỉ đường nào bằng tiếng Anh, còn anh chàng lễ tân chỉ nói được một câu duy nhất: “Xin chào, tên tôi là…” rồi gục gặc cái đầu.

Nhưng dần dần sự ngạc nhiên của tôi đối với trình độ ngoại ngữ yếu kém của các nhân viên khách sạn cũng biến mất, khi người quản lý ở đó giải thích rằng việc trả tiền cho các khóa học tiếng Anh không phải là điều đơn giản và “nếu ai đó có tiền đi học tiếng Anh, họ sẽ không chịu làm lễ tân khách sạn đâu”. Và thay vì cảm thấy buồn phiền hay lo lắng về chuyến đi này, tôi tìm kiếm sự an ủi bằng cách ghé thăm sân Castelao, nơi trận đấu giữa Brazil và Mexico chuẩn bị diễn ra. Fortaleza có thể vẫn chưa sẵn sàng cho World Cup, nhưng tôi thì đã sẵn sàng để chuyển tải những tin tức nóng bỏng nhất của Selecao về Việt Nam rồi…