Việc Arsene Wenger từ chối ưu tiên các tài năng nội địa đã dẫn đến một cột mốc đáng quên vào tháng 2/2005: Arsenal trở thành đội bóng đầu tiên trong lịch sử bóng đá Anh ra sân với đội hình hoàn toàn không có cầu thủ người Anh nào.
Sự việc đó, lẽ tất yếu, đã thổi bùng lên những làn sóng giận dữ. Cựu tiền vệ Paul Merson, người rời Arsenal 8 năm trước đó, gọi đây là một "trò hề". Gordon Taylor, Giám đốc điều hành Hiệp hội Cầu thủ Chuyên nghiệp (PFA), mô tả đây là một thực trạng đáng lo ngại. Trên khắp xứ sở sương mù, Arsenal và Wenger bị cáo buộc phản bội truyền thống Anh và làm suy yếu đội tuyển quốc gia.
Hơn hai thập kỷ sau, Arsenal tái lập vị thế nhà vô địch Ngoại hạng Anh – nhưng với một hướng tiếp cận hoàn toàn khác biệt đối với các tài năng bản địa. Một chiến lược chuyển nhượng có tính toán, được bồi đắp qua nhiều kỳ chuyển nhượng, đã biến đội hình hiện tại của Mikel Arteta trở thành tập thể "đậm chất Anh" nhất của Arsenal trong vòng 25 năm qua.
Thương vụ trị giá 55 triệu bảng mang tên Ezri Konsa – người có thể đá trận ra mắt Arsenal trước đội bóng cũ Aston Villa rạng sáng 1/9 – đồng nghĩa với việc hiện có tới 5 cầu thủ Arsenal vừa đại diện cho đội tuyển Anh tham dự World Cup. Đây là con số cao nhất đối với bất kỳ câu lạc bộ nào.
Năm cái tên của Arsenal đã hành quân đến Bắc Mỹ mùa hè qua bao gồm: Konsa, Declan Rice, Bukayo Saka, Eberechi Eze và Noni Madueke. Nhưng "trục xương sống" người Anh của Arsenal còn vươn xa hơn nhóm ngũ tấu này, bởi trong tay Arteta còn có những tuyển thủ quốc gia như Ben White, Myles Lewis-Skelly, cùng các tài năng trẻ Ethan Nwaneri, Max Dowman và Marli Salmon.
Công cuộc "Anh hóa" này không hề rẻ: tổng chi phí cho bộ năm Konsa, Eze, Madueke, Rice và White đã vượt ngưỡng 300 triệu bảng. Tại sao họ lại nhiệt huyết với tài năng Anh đến vậy? Quy định của giải đấu về việc một đội hình không được quá 17 cầu thủ nước ngoài là một lý do hiển nhiên. Tuy nhiên, Arteta còn đặt giá trị cực cao vào những cầu thủ đã quá am hiểu sự khắc nghiệt và những yêu cầu gắt gao của bóng đá Anh.
Quan trọng hơn thế là nỗi ám ảnh của Arteta với khái niệm "sự kết nối". Đây là một trong những từ khóa yêu thích của chiến lược gia người Tây Ban Nha. Ông đã dành toàn bộ thời gian tại vị để cố gắng tạo ra sợi dây liên kết bền chặt nhất có thể giữa cầu thủ, ban huấn luyện và người hâm mộ. Bằng cách lấp đầy đội hình với các cầu thủ Anh, ông đã kiến tạo nên một tinh thần đồng đội và khí chất tập thể mà vốn dĩ sẽ khó đạt được hơn nhiều nếu sở hữu một đội hình quá đa dạng về quốc tịch.
Các cầu thủ Anh tại Arsenal thực sự là những người bạn thân thiết. Chẳng hạn, khi Arsenal tìm kiếm một cầu thủ chạy cánh mới vào mùa hè năm ngoái, cả Rice và Saka đều đưa ra những đánh giá nồng nhiệt về tài năng lẫn tính cách của Madueke. Những lời tiến cử này là lý do chính khiến Arsenal quyết định chiêu mộ anh từ Chelsea.
Trong lễ diễu hành mừng chức vô địch Europa League của Villa mùa trước, Konsa đã gọi video cho Saka ngay trên xe buýt mui trần. Và khi Konsa chuẩn bị ký hợp đồng với Arsenal, anh đã nhận được vô số cuộc gọi và tin nhắn từ Madueke – người sau đó còn viết một bức thư chào mừng người "anh em" của mình. Madueke chia sẻ: "Tôi không nghĩ mình từng hào hứng đến thế khi có một đồng đội mới."
Ngày đầu tiên Konsa đến Arsenal, anh được chào đón bởi Eze – người đã cố tình ở lại sau buổi tập chỉ để trao cho bạn mình một cái ôm. Cả hai bằng tuổi và cùng lớn lên tại một khu vực ở London, họ đã gắn bó thân thiết từ nhiều năm nay. Mối quan hệ tương tự cũng tồn tại giữa Lewis-Skelly và Nwaneri (đôi bạn thân từ năm 6 tuổi), hay giữa Dowman và Salmon.
Những cầu thủ người Anh này, đặc biệt là các sản phẩm từ học viện, chắc chắn giúp đội bóng tạo ra sự kết nối mạnh mẽ hơn với các cổ động viên. Có người hâm mộ Arsenal nào lại không phấn khích trước viễn cảnh một nhóm "trai London" đại diện cho họ trên sân cỏ? Sự yêu mến mà khán giả dành cho Saka, Rice hay Eze, ở một mức độ nào đó, đến từ sự đồng điệu. Thật vậy, khi Arsenal cân nhắc việc phá vỡ kỷ lục chuyển nhượng để chiêu mộ Rice vào năm 2023, vị thế là một cầu thủ Anh được yêu mến rộng rãi chính là một trong những yếu tố quyết định.
Tất nhiên, các cầu thủ Anh không phải là lý do duy nhất tạo nên sự đoàn kết này. Có những nhóm bạn khác nhau trong đội, từ nhóm Tây Ban Nha đến Nam Mỹ. Martin Odegaard và Kai Havertz thân thiết đến mức Havertz là phù rể trong đám cưới của đội trưởng người Na Uy. Nhưng "lõi" cầu thủ Anh vẫn là nhóm đông đảo nhất, và là nhóm mà Arsenal đang cố tình củng cố thông qua thị trường chuyển nhượng.
Đây không phải lần đầu tiên kể từ sau tranh cãi năm 2005 Arsenal cố gắng xây dựng đội hình quanh các tài năng Anh. Năm 2012, họ từng gây xôn xao khi công bố gia hạn hợp đồng với Jack Wilshere, Alex Oxlade-Chamberlain, Kieran Gibbs, Aaron Ramsey và Carl Jenkinson trong nỗ lực tạo ra một "trục xương sống" nội địa của Wenger. Tuy nhiên, về quy mô, chi phí và mức độ thành công, dự án "Anh hóa" của Arteta đang ở một đẳng cấp hoàn toàn khác, và họ mới chỉ đang bắt đầu.
