| Bài viết cung cấp độc quyền bởi  |
Từ Cole – Yorke đến Drogba
Tính chất cạnh tranh ngày càng khốc liệt của bóng đá cộng với sự phát triển đến mức bão hòa của các sơ đồ chiến thuật khiến cho những sự thay đổi trong môn “thể thao vua” diễn ra theo chu kỳ càng ngày càng ngắn. Để đánh bại đối phương và hướng tới những danh hiệu, các chiến lược gia buộc phải liên tục tìm kiếm những kế sách, chiến thuật nhằm đạt được hiệu quả tối ưu. Một trong những sự thay đổi đáng chú ý nhất trong vòng hơn 1 thập kỷ qua chính là phong cách và lối chơi của các tiền đạo.
Mùa giải 1998/99, M.U giành cú ăn 3 lịch sử và đó cũng là sự tôn vinh cho sơ đồ 4-4-2 kinh điển. Trong mùa giải lịch sử ấy, “Quỷ đỏ” sở hữu Andy Cole và Dwight Yorke, bộ đôi “song sát” cho đến tận thời điểm này vẫn là hình mẫu về sự ăn ý cho bất cứ một cặp tiền đạo nào. Trên hành trình tiến tới cú ăn 3, Cole và Yorke đóng góp cho M.U tới 53 bàn thắng (Cole 24, Yorke 29). Dự bị cho họ cũng là một bộ đôi cực kỳ nhạy cảm trước khung thành đối phương và luôn biết cách tỏa sáng mỗi khi có cơ hội ra sân: Ole Gunnar Solskjaer và Teddy Sheringham. Hàng công của M.U khi ấy được phục vụ bởi tuyến giữa rất mạnh bao gồm cặp Paul Scholes – Roy Keane ở trung lộ, Beckham và Giggs trấn giữ hai cánh.
Không chỉ M.U, hầu hết các đội bóng mạnh tại châu Âu thời điểm đó vẫn chơi với sơ đồ 2 tiền đạo. Juventus sở hữu cặp đôi xuất chúng Del Piero – Inzaghi (sau đó là Trezeguet), Real Madrid có Raul – Morientes, Arsenal có Henry – Bergkamp… Sự ăn ý của những bộ đôi này có ý nghĩa quyết định tới thành công của đội bóng.
Sự thay đổi chỉ bắt đầu khi tính thực dụng bắt đầu xuất hiện. Có thể coi thời điểm Mourinho đến Chelsea là cột mốc cho sự biến chuyển trong nhiệm vụ của các tiền đạo. Nhà cầm quân người Bồ thắt chặt trung lộ bằng cách tăng thêm một tiền vệ trung tâm nữa bên cạnh Lampard và Makelele. Trên hàng công, sau những thử nghiệm không thành công với Crespo, Kezman, Mutu; Chelsea chiêu mộ Drogba từ Marseille với giá trị chuyển nhượng lên tới 24 triệu bảng. Tiền đạo người Bờ Biển Ngà trở thành trung phong số 1 tại Stamford Bridge trong sơ đồ 4-5-1 của Mourinho. Nhanh nhẹn, mạnh mẽ, dứt điểm tốt, hoạt động độc lập xuất sắc và cũng có thể tham gia lối chơi chung, Drogba là một trong những yếu tố mấu chốt trong việc giúp Chelsea thống trị Premier League trong giai đoạn 2004-2006. M.U khi đó không thể cạnh tranh với quân đoàn của Mourinho dù đang sở hữu máy ghi bàn Van Nistelrooy. Tiền đạo người Hà Lan thi đấu rất tốn bóng và có đóng góp rất hạn chế vào lối chơi chung. Sir Alex nhận ra điều này và quyết định bán Van Nistelrooy để xây dựng đội hình quanh Cristiano Ronaldo, một cầu thủ tấn công khó lường hơn rất nhiều.
Sơ đồ 4-4-2 bắt đầu đi đến giai đoạn thoái trào buộc các đội bóng phải tìm ra những tiền đạo mới phù hợp với sơ đồ 1 trung phong đang dần trở nên thịnh hành.
Thời đại của 4-2-3-1
World Cup 2010 chính là giải đấu đánh dấu sự lên ngôi của “trào lưu” 4-2-3-1. So với 4-4-2, 4-2-3-1 đạt được sự cân bằng hơn trong cả phòng ngự lẫn tấn công nhờ bộ đôi tiền vệ trụ rất cơ động. Với sơ đồ này, các cầu thủ đá cao nhất trên hàng công không chỉ làm nhiệm vụ ghi bàn mà còn phải biết cách kết nối với các vệ tinh sau lưng. Rất nhiều đội bóng chấp nhận thi đấu mà không có một tiền đạo thực thụ nào trên sân đồng thời sử dụng những “số 9 ảo”, là những tiền vệ công nhô cao. Những tiền đạo “cổ điển” chỉ có phạm vi hoạt động vỏn vẹn trong khu vực 16m50 dần dần thất sủng. Mario Gomez là một trường hợp điển hình. Trung phong của Bayern vẫn đạt hiệu suất ghi bàn rất tốt nhưng vị trí của anh tại Allianz Arena dần dần rơi vào tay của Mandzukic, một tiền đạo không quá xuất sắc nhưng cần cù, chấp nhận di chuyển rộng và săn bóng để tạo khoảng trống cho các cầu thủ tấn công.
Các tiền đạo buộc phải thích nghi với sơ đồ mới để tồn tại. Có những người đạt thành công rực rỡ như Falcao, Cavani, Suarez,… họ vẫn đảm bảo được số lượng bàn thắng đồng thời sẵn sàng chấp nhận chơi với biên độ rộng để tạo khoảng trống cho các đồng đội. Cũng có những trường hợp thất bại điển hình như Torres, từ chỗ được phục vụ tuyệt đối tại Liverpool, “El Nino” thi đấu chật vật tại Chelsea khi không tìm được sự ăn ý với các vệ tinh xung quanh như Oscar, Mata, Hazard. Sự thiếu hiệu quả của Torres là lý do khiến “The Blues” phải chiêu mộ Demba Ba, người làm gợi nhớ lại Drogba dù đẳng cấp chưa thể so sánh bằng.
Khi các tiền đạo chấp nhận thay đổi, việc họ lại trở thành những món hàng “hot” không có gì khó hiểu. Man City là một ví dụ cho sự đầu tư mạnh tay vào các tiền đạo, họ bỏ tới 42 triệu bảng ra để sở hữu Negredo và Jovetic, những người không có danh tiếng bằng Tevez và Balotelli nhưng có thể chấp nhận hy sinh vì đội bóng nhiều hơn. Từ giờ tới cuối mùa hè, chắc chắn sẽ còn những bản hợp đồng bom tấn liên quan đến các chân sút.
Tính chất cạnh tranh ngày càng khốc liệt của bóng đá cộng với sự phát triển đến mức bão hòa của các sơ đồ chiến thuật khiến cho những sự thay đổi trong môn “thể thao vua” diễn ra theo chu kỳ càng ngày càng ngắn. Để đánh bại đối phương và hướng tới những danh hiệu, các chiến lược gia buộc phải liên tục tìm kiếm những kế sách, chiến thuật nhằm đạt được hiệu quả tối ưu. Một trong những sự thay đổi đáng chú ý nhất trong vòng hơn 1 thập kỷ qua chính là phong cách và lối chơi của các tiền đạo.
Mùa giải 1998/99, M.U giành cú ăn 3 lịch sử và đó cũng là sự tôn vinh cho sơ đồ 4-4-2 kinh điển. Trong mùa giải lịch sử ấy, “Quỷ đỏ” sở hữu Andy Cole và Dwight Yorke, bộ đôi “song sát” cho đến tận thời điểm này vẫn là hình mẫu về sự ăn ý cho bất cứ một cặp tiền đạo nào. Trên hành trình tiến tới cú ăn 3, Cole và Yorke đóng góp cho M.U tới 53 bàn thắng (Cole 24, Yorke 29). Dự bị cho họ cũng là một bộ đôi cực kỳ nhạy cảm trước khung thành đối phương và luôn biết cách tỏa sáng mỗi khi có cơ hội ra sân: Ole Gunnar Solskjaer và Teddy Sheringham. Hàng công của M.U khi ấy được phục vụ bởi tuyến giữa rất mạnh bao gồm cặp Paul Scholes – Roy Keane ở trung lộ, Beckham và Giggs trấn giữ hai cánh.
Không chỉ M.U, hầu hết các đội bóng mạnh tại châu Âu thời điểm đó vẫn chơi với sơ đồ 2 tiền đạo. Juventus sở hữu cặp đôi xuất chúng Del Piero – Inzaghi (sau đó là Trezeguet), Real Madrid có Raul – Morientes, Arsenal có Henry – Bergkamp… Sự ăn ý của những bộ đôi này có ý nghĩa quyết định tới thành công của đội bóng.
 |
| Căp "song sát" Andy Cole và Dwight Yorke |
Sự thay đổi chỉ bắt đầu khi tính thực dụng bắt đầu xuất hiện. Có thể coi thời điểm Mourinho đến Chelsea là cột mốc cho sự biến chuyển trong nhiệm vụ của các tiền đạo. Nhà cầm quân người Bồ thắt chặt trung lộ bằng cách tăng thêm một tiền vệ trung tâm nữa bên cạnh Lampard và Makelele. Trên hàng công, sau những thử nghiệm không thành công với Crespo, Kezman, Mutu; Chelsea chiêu mộ Drogba từ Marseille với giá trị chuyển nhượng lên tới 24 triệu bảng. Tiền đạo người Bờ Biển Ngà trở thành trung phong số 1 tại Stamford Bridge trong sơ đồ 4-5-1 của Mourinho. Nhanh nhẹn, mạnh mẽ, dứt điểm tốt, hoạt động độc lập xuất sắc và cũng có thể tham gia lối chơi chung, Drogba là một trong những yếu tố mấu chốt trong việc giúp Chelsea thống trị Premier League trong giai đoạn 2004-2006. M.U khi đó không thể cạnh tranh với quân đoàn của Mourinho dù đang sở hữu máy ghi bàn Van Nistelrooy. Tiền đạo người Hà Lan thi đấu rất tốn bóng và có đóng góp rất hạn chế vào lối chơi chung. Sir Alex nhận ra điều này và quyết định bán Van Nistelrooy để xây dựng đội hình quanh Cristiano Ronaldo, một cầu thủ tấn công khó lường hơn rất nhiều.
Sơ đồ 4-4-2 bắt đầu đi đến giai đoạn thoái trào buộc các đội bóng phải tìm ra những tiền đạo mới phù hợp với sơ đồ 1 trung phong đang dần trở nên thịnh hành.
Thời đại của 4-2-3-1
World Cup 2010 chính là giải đấu đánh dấu sự lên ngôi của “trào lưu” 4-2-3-1. So với 4-4-2, 4-2-3-1 đạt được sự cân bằng hơn trong cả phòng ngự lẫn tấn công nhờ bộ đôi tiền vệ trụ rất cơ động. Với sơ đồ này, các cầu thủ đá cao nhất trên hàng công không chỉ làm nhiệm vụ ghi bàn mà còn phải biết cách kết nối với các vệ tinh sau lưng. Rất nhiều đội bóng chấp nhận thi đấu mà không có một tiền đạo thực thụ nào trên sân đồng thời sử dụng những “số 9 ảo”, là những tiền vệ công nhô cao. Những tiền đạo “cổ điển” chỉ có phạm vi hoạt động vỏn vẹn trong khu vực 16m50 dần dần thất sủng. Mario Gomez là một trường hợp điển hình. Trung phong của Bayern vẫn đạt hiệu suất ghi bàn rất tốt nhưng vị trí của anh tại Allianz Arena dần dần rơi vào tay của Mandzukic, một tiền đạo không quá xuất sắc nhưng cần cù, chấp nhận di chuyển rộng và săn bóng để tạo khoảng trống cho các cầu thủ tấn công.
 |
| Alvaro Negredo Sanchez |
Các tiền đạo buộc phải thích nghi với sơ đồ mới để tồn tại. Có những người đạt thành công rực rỡ như Falcao, Cavani, Suarez,… họ vẫn đảm bảo được số lượng bàn thắng đồng thời sẵn sàng chấp nhận chơi với biên độ rộng để tạo khoảng trống cho các đồng đội. Cũng có những trường hợp thất bại điển hình như Torres, từ chỗ được phục vụ tuyệt đối tại Liverpool, “El Nino” thi đấu chật vật tại Chelsea khi không tìm được sự ăn ý với các vệ tinh xung quanh như Oscar, Mata, Hazard. Sự thiếu hiệu quả của Torres là lý do khiến “The Blues” phải chiêu mộ Demba Ba, người làm gợi nhớ lại Drogba dù đẳng cấp chưa thể so sánh bằng.
Khi các tiền đạo chấp nhận thay đổi, việc họ lại trở thành những món hàng “hot” không có gì khó hiểu. Man City là một ví dụ cho sự đầu tư mạnh tay vào các tiền đạo, họ bỏ tới 42 triệu bảng ra để sở hữu Negredo và Jovetic, những người không có danh tiếng bằng Tevez và Balotelli nhưng có thể chấp nhận hy sinh vì đội bóng nhiều hơn. Từ giờ tới cuối mùa hè, chắc chắn sẽ còn những bản hợp đồng bom tấn liên quan đến các chân sút.
|
An Nguyên |
00:00 30/11/-0001
