Lời tư vấn của Ignacio
Năm 1995, sau khi bảo vệ luận án Tiến sĩ kinh tế tại trường đại học Chicago (Mỹ) Ignacio Palacios - Huerta bắt đầu thu thập dữ liệu về các cú sút penalty. Đến năm 2003, Ignacio đã xuất bản một công trình về lý thuyết trò chơi dựa trên các loạt đá luân lưu 11m.
Nhưng ông chưa có dịp ứng dụng những nghiên cứu này vào thực tế cho đến tận năm 2008. Tiến sỹ Ignacio có một người bạn khi đó đang giảng dạy về kinh tế và toán học ở một trường đại học Israel, và tình cờ ông này lại quen biết với Avram Grant, HLV Chelsea.
Sau khi Chelsea lọt vào chung kết Champions League, vị giáo sư này đã giới thiệu hai người với nhau, và Ignacio đã gửi cho A.Grant bản phân tích các quả 11m của M.U với 4 điểm đáng chú ý: Van der Sar thường đổ người về hướng sút thuận chân của cầu thủ sút bóng (cầu thủ thuận chân phải thường sút về bên phải thủ môn và ngược lại).
Nếu cầu thủ sút bóng thuận chân phải thì thủ thành người Hà Lan sẽ đổ người về bên phải của mình, và anh sẽ đổ về bên trái khi đối mặt với cầu thủ “kèo trái”. Do đó, các cầu thủ thuận chân phải của Chelsea sẽ có nhiều cơ hội ghi bàn hơn nếu họ làm ngược với thói quen và sút về bên trái của Van der Sar.
Phần lớn những quả penalty mà Van der Sar cản phá thành công là khi bóng bay ở tầm trung bình (từ 1-1,5 mét). Vì thế, các cầu thủ Chelsea nên đá sát mặt đất hoặc sút bổng vào góc cao.
 |
| Lampard, Ashley Cole, Terry và Kalou đều sút về phía tay trái Van der Sar |
Cristiano Ronaldo thường dừng lại khi lấy đà. Nếu Ronaldo dừng lại, 85% số tình huống anh ta sẽ sút về bên tay phải thủ môn. Tuy nhiên Ronaldo lại có khả năng thay đổi quyết định vào giây phút cuối cùng, nên Petr Cech không được đổ người sớm. Nếu thủ môn đổ người sớm sang một bên, Ronaldo luôn luôn ghi bàn.
Nếu thắng trong cuộc tung đồng xu, Chelsea nên chọn sút luân lưu trước. Thống kê cho thấy 60% các đội sút trước giành chiến thắng, có thể vì đội đá sau (vốn thường bị đưa vào thế rượt đuổi) phải chịu quá nhiều áp lực.
Khi Petr Cech không thèm chớp mắt
Khi tung đồng xu, Rio Ferdinand chiến thắng và M.U có quyền lựa chọn đá trước hoặc sau. John Terry cố gắng thuyết phục Rio chọn đá sau, nhưng bất thành. M.U sút trước nghĩa là họ có nhiều cơ hội giành chiến thắng hơn.
Tevez ghi bàn từ cú sút đầu tiên, nhưng Ballack gỡ hòa bằng một cú sút bổng về phía tay trái Van der Sar. Tiếp theo, Belletti cũng sút về bên trái thủ môn và cũng thành công. Đến lượt thứ ba, Ronaldo bước lên chấm phạt đền.
Đúng như những gì TS Ignacio nói, Ronaldo dừng lại một nhịp khi lấy đà, nhưng Cech vẫn đứng bất động y như hướng dẫn. Thậm chí thủ thành của Chelsea còn “không thèm chớp mắt” – nói theo lời Ignacio. Sau đó, y như bản phân tích, Ronaldo sút về bên phải thủ môn và Cech đẩy bóng ra ngoài.
Kể từ đó, liên tiếp Lampard, Ashley Cole, Terry và Kalou đều sút về phía tay trái Van der Sar. Trong số này, chỉ có Cole (thuận chân trái) là đã phớt lờ lời khuyên của Ignacio khi sút về bên trái thủ môn, và suýt nữa đã thất bại (bóng sượt qua tay thủ thành của M.U trước khi đi vào lưới).
Như vậy, cả 5 cầu thủ thuận chân phải của Chelsea đều đã làm theo lời Ignacio, nhưng Van der Sar bắt đầu phát hiện ra rằng Chelsea đang áp dụng một chiến thuật gì đó. Khi Anelka bước lên đá quả thứ 7, thủ môn người Hà Lan đã chơi trò tâm lý bằng cách chỉ tay về bên trái của mình kèm hàm ý:
“Cậu định sút vào đó đúng không?”. Với áp lực từ Van der Sar, Anelka đã thay đổi kế hoạch ở giây quyết định và sút về bên phải thủ môn. Tệ hơn nữa, tiền đạo người Pháp còn bỏ qua lời khuyên số 2 của Ignacio khi sút bóng ở độ cao trung bình và Van der Sar đẩy được. M.U trở thành nhà vô địch châu Âu.
Các tiền đạo phải làm gì ?
Trong thời đại hiện nay, với sự phát triển của công nghệ thông tin, các đội bóng có thể thu thập và phân tích được dữ liệu về hàng chục nghìn quả penalty. Trận tứ kết World Cup 2006, HLV thủ môn Andreas Koepke của ĐT Đức (đã nghiên cứu hơn 13.000 quả 11m) đưa cho Jens Lehmann một mẩu giấy có chú thích hướng sút penalty của các cầu thủ Argentina:
Riquelme, trái; Crespo, trái nếu lấy đà ngắn và phải nếu lấy đà dài; Ayala, phải và lấy đà lâu; Maxi Rodriguez, trái; Messi, trái. Trong số này, chỉ có Ayala và Maxi thực hiện những quả luân lưu, nhưng họ đều đá đúng như dự kiến và Lehmann đã cản được cú sút của Ayala.
Vậy các cầu thủ thực hiện penalty phải làm gì để đánh bại thủ môn? Phải đa dạng hóa các cú đá của mình. Một chân sút penalty tốt là người mà đối phương không thể dự báo (tương đối) chuẩn xác được anh ta sắp đá về góc nào ngay cả khi biết được các dữ liệu quá khứ.
Franck Ribery rất giỏi trong chuyện này: những quả 11m của anh được thực hiện hoàn toàn ngẫu nhiên, và theo lời một người thầy cũ của Ribery thì mỗi khi bước lên chấm phạt đền, thậm chí chính Ribery cũng không biết mình sắp sút về hướng nào!
Tuy nhiên, rốt cuộc các cầu thủ cũng không phải là robot hay nhà thống kê học, nên không phải lúc nào họ cũng chọn hướng sút một cách ngẫu nhiên. Trong nhiều mùa liên tiếp, Frank Lampard từng liên tục thay đổi hướng sút penalty, lúc thì anh sút bên trái, lúc thì bên phải hoặc vào giữa.
Nhưng trong mùa 2009-10, Lampard đã sút 13/15 lần về bên phải thủ môn và các đối thủ của anh nhanh chóng bắt được bài. Trận chung kết FA Cup 2010, David James, nhờ nhận được một bản phân tích của Ignacio trước trận đấu, đã ngả người chính xác khi Lampard sút phạt đền và tiền vệ người Anh sút hỏng.
Nhưng chính nhờ thế nên bóng đá mới trở nên hấp dẫn và giàu kịch tích. Có ai còn hứng thú theo dõi một trận đấu mà các cầu thủ luôn sút bóng một cách tối ưu như được lập trình trong các trò chơi trên Play Station?
Công tác phân tích những quả 11m đã xuất hiện từ những năm 1970, với người mở đầu có lẽ là HLV người Hà Lan Jans Reker. Trước trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1988, thủ thành Hans van Breukelen của PSV gọi điện cho Reker để nhờ tư vấn, nhờ thế mà ông đẩy được cú đá luân lưu của Antonio Veloso và đưa PSV lên ngôi.
Một tháng sau, cũng nhờ kho dữ liệu của Reker mà van Breukelen cản phá được một quả penalty nữa trong trận CK EURO giữa Hà Lan và Nga.
