Liverpool đang trải qua một giai đoạn chuyển giao mang nhiều sắc thái dưới triều đại của tân huấn luyện viên Andoni Iraola. Đội chủ sân Anfield đã có một khởi đầu bất bại, mang đến những hy vọng cho người hâm mộ. Tuy nhiên, đằng sau bề nổi của thành tích chưa nếm mùi thất bại, những vấn đề cốt lõi về mặt vận hành đã bắt đầu bộc lộ. Chỉ giành được một chiến thắng sau bốn trận đấu tại Ngoại hạng Anh, cùng với đó là màn trình diễn vô cùng chậm chạp và thiếu sức sống trên sân nhà trước Fulham, The Kop đang phải đối mặt với vô vàn dấu hỏi. Trong bài viết mới đây trên Sky Sports, cây viết uy tín Adam Bate đã đi sâu vào phân tích một trong những thử thách lớn nhất của Liverpool hiện tại: Cái giá của việc gia tăng cường độ chơi bóng trong bối cảnh lịch thi đấu dày đặc.
Nghịch lý của cường độ và thể lực
Lối chơi của Andoni Iraola từ lâu đã được biết đến với sự đòi hỏi khắc nghiệt về mặt thể chất. Khi được hỏi về khả năng thích ứng của các học trò, chiến lược gia này đã có những chia sẻ vô cùng thẳng thắn về sự phân hóa trong đội hình: "Có những cầu thủ thi đấu ba ngày một trận mà không gặp vấn đề gì, họ có thể chấp nhận điều đó và màn trình diễn không thay đổi quá nhiều. Nhưng bên cạnh đó, lại có những cầu thủ khác mà với họ, rủi ro là lớn hơn và màn trình diễn cũng trở nên khác biệt."
Iraola hoàn toàn ý thức được bài toán quản trị nhân sự phức tạp mà ông đang nắm giữ. Ông nói thêm: "Tôi phải tìm hiểu xem ai đã sẵn sàng để thi đấu hai hoặc ba ngày một trận, và ai là người cần được nghỉ ngơi để mức độ hiệu quả của họ không bị giảm sút. Tôi đã có một hình dung nhất định với một số người, nhưng với vài cá nhân khác thì điều này là hoàn toàn mới vì họ chưa từng thi đấu nhiều trận đến vậy, và chúng tôi vẫn đang trong quá trình học hỏi."
Và bài học thực tế đầu tiên đã đến vào ngày thứ Bảy tại thánh địa Anfield. Trận hòa bế tắc, đầy thất vọng trước một Fulham vốn đã để thua cả ba trận đấu đầu mùa thực sự là một gáo nước lạnh. Nguyên nhân sâu xa không khó để nhận ra: Trận đấu vắt kiệt sức lực trước Atletico Madrid tại đấu trường châu Âu hồi giữa tuần đã để lại một hệ lụy quá rõ ràng. Việc phải lội ngược dòng trước đại diện Tây Ban Nha đã tiêu tốn của dàn sao The Kop một nguồn năng lượng khổng lồ.
Khi được hỏi về màn trình diễn kém cỏi trước Fulham, Iraola không hề né tránh sự thật: "Thiếu vắng sự tươi mới, chắc chắn là vậy. Chúng tôi không thể che giấu điều đó." Vị thuyền trưởng này mô tả quãng nghỉ giữa hai trận đấu vừa qua là "khoảng thời gian xoay vòng tồi tệ nhất" xét trên số giờ nghỉ ngơi được cho phép theo quy định của Premier League. Dẫu vậy, ông cũng thừa nhận một thực tế phũ phàng rằng Liverpool buộc phải học cách thích nghi với sự khắc nghiệt này: "Điều này sẽ còn xảy ra nhiều lần nữa, có thể với một ngày nghỉ nhiều hơn, có thể. Nhưng đôi khi mọi thứ sẽ lặp lại y hệt như vậy trong suốt mùa giải."
Lịch thi đấu "hành xác" và tương lai đầy giông bão
Chỉ cần liếc nhìn qua lịch thi đấu sắp tới, bất kỳ ai cũng có thể nhận thấy những mối lo ngại rõ rệt dành cho hệ thống chiến thuật tiêu tốn nhiều thể lực của Iraola. Ngay sau đợt tập trung ĐTQG sắp tới, Liverpool sẽ phải đón tiếp Manchester City trên sân nhà – một trận đại chiến hứa hẹn sẽ vô cùng khốc liệt. Ngay sau đó, họ phải lên máy bay di chuyển đến Áo để chạm trán LASK Linz trong khuôn khổ Champions League. Đáng sợ hơn, chỉ trong vòng 72 giờ sau chuyến làm khách tại châu Âu, The Kop lại phải hành quân đến sân của Brentford tại giải quốc nội.
Cơn ác mộng lịch thi đấu chưa dừng lại ở đó. Vào tháng tiếp theo, Liverpool sẽ đối đầu với Arsenal trong một trận cầu đinh khác trên sân nhà, theo sau là chuyến đi bão táp đến Thổ Nhĩ Kỳ để đối đầu Fenerbahce vào giữa tuần, trước khi trở về Anh để làm khách của Crystal Palace. Giai đoạn cuối tháng 11 tiếp tục chứng kiến sự vắt kiệt sức lực khi chuyến làm khách đến sân của Club Brugge bị kẹp giữa hai trận derby nảy lửa với Manchester United và Everton. Đó là thực tế tàn khốc về những yêu cầu đặt ra cho một đội bóng hàng đầu.
"Đứt gãy đội hình" - Tác dụng phụ của pressing tầm cao
Một trong những dấu hỏi lớn nhất dành cho Iraola luôn là: Làm thế nào để các học trò của ông có thể duy trì được những tiêu chuẩn cao nhất khi áp dụng phong cách thi đấu chạy nhiều, pressing liên tục vốn là cốt lõi trong triết lý của ông?
Trong giai đoạn tiền mùa giải, Iraola từng bộc bạch: "Tôi đang yêu cầu họ làm những điều hơi khác biệt một chút, đặc biệt là khi không có bóng và tôi nghĩ họ đang cố gắng để nắm bắt điều đó." Tiền đạo Alexander Isak cũng đã đề cập đến vấn đề này sau trận giao hữu với Monaco: "Tất cả chúng tôi đều đang làm việc chăm chỉ để mọi thứ diễn ra trơn tru."
Thế nhưng, cuộc đối đầu với Fulham chính là bài kiểm tra thực tế đầu tiên khi ý tưởng lý thuyết va chạm với giới hạn thể lực. Sau một đêm Champions League mệt nhoài, Liverpool bước vào trận đấu với Fulham trong tâm thế phải là đội chủ động ép nhịp độ trận đấu lên cao. Iraola, với sự minh mẫn thường thấy trong khâu phân tích, đã chỉ đích danh nguyên nhân dẫn đến sự bế tắc trong buổi họp báo sau trận: "Đặc biệt là trong hiệp một, chúng tôi đã ập vào pressing quá muộn." Dù những điều chỉnh chiến thuật đã được đưa ra trong giờ nghỉ giải lao, vấn đề vẫn không được giải quyết triệt để.
Kể từ đầu mùa, một hiện tượng nguy hiểm đã bắt đầu xuất hiện trong cách vận hành của Liverpool: Sự chia cắt đội hình. Khi đội bóng thực hiện pressing, thường xảy ra tình trạng hàng phòng ngự lùi sâu về phần sân nhà trong khi hàng công lại dâng cao áp sát. Hệ quả tất yếu là những khoảng trống mênh mông được tạo ra ở khu vực giữa sân. Trước Fulham, đã có không ít lần Josh King và các đồng đội được tận hưởng những khoảng không gian rộng lớn đến bất ngờ để tha hồ phô diễn. Khi hệ thống pressing thất bại, thủ thành Bernd Leno của Fulham có thể dễ dàng tung ra một đường chuyền thoát vây chuẩn xác, qua đó loại bỏ cùng lúc hàng loạt cầu thủ tấn công của Liverpool ra khỏi pha bóng.
Mặc dù tình trạng này khác xa với sự hoàn hảo, nhưng rất khó có khả năng HLV Iraola sẽ ngăn cản các cầu thủ tiếp tục cam kết với lối chơi pressing này. Số đường chuyền cho phép đối phương thực hiện trước mỗi hành động phòng ngự (PPDA) – một thước đo phổ biến để tính toán thói quen pressing của một đội bóng – cho thấy con số của Liverpool hiện chỉ ở mức 8.6. Dù mùa giải mới chỉ bắt đầu, nhưng thông số này thậm chí còn thấp hơn bất kỳ thống kê nào trong trọn vẹn một mùa giải dưới thời cựu HLV Jurgen Klopp.
Chỉ số PPDA trong trận gặp Fulham đã tăng cao hơn so với mức trung bình, có lẽ đây là minh chứng rõ nhất cho lời khẳng định của Iraola rằng các cầu thủ đã thi đấu dưới nhịp độ thường thấy một chút. Bất chấp điều đó, The Kop vẫn là đội sở hữu số lần chạy nước rút nhiều nhất tại Premier League mùa này và đã tăng vọt 12 bậc trên bảng xếp hạng về tổng quãng đường di chuyển. Họ chạy nhiều hơn, bứt tốc nhiều hơn và pressing mạnh mẽ hơn. Đây chính là một trong những lý do tiên quyết mà ban lãnh đạo đưa Iraola về Anfield, nhằm đáp ứng nhu cầu tái sinh thứ bóng đá rực lửa. Tuy nhiên, nhiệm vụ đảm bảo Liverpool có thể thực hiện lối chơi này một cách hiệu quả trong mọi trận đấu lại là một câu chuyện gian nan hơn rất nhiều.
Xoay tua nhân sự: Giải pháp hay rủi ro?
Nhận thức được vấn đề, Iraola đã có những nỗ lực nhằm làm mới đội hình. Kế hoạch dường như là xoay tua các vị trí chạy cánh, cũng như Ryan Gravenberch và Alexis Mac Allister. Thế nhưng, sự thiếu hụt nhân sự ở các vị trí khác buộc Dominik Szoboszlai và Florian Wirtz phải tiếp tục vắt sức trong trận gặp Fulham, và cả hai đều không thể chạm đến phong độ mà họ đã thể hiện chỉ ba ngày trước đó.
Trường hợp của Florian Wirtz đặc biệt đáng lưu tâm. Tiền vệ này đã thi đấu cẩu thả trong các pha xử lý bóng, và một bộ phận người hâm mộ đang dần mất kiên nhẫn, không còn muốn viện cớ cho một ngôi sao gia nhập đội bóng với một bản lý lịch hoành tráng. Liệu khối lượng công việc khổng lồ có phải là yếu tố giảm nhẹ tội cho Wirtz? Dữ liệu chỉ ra rằng Wirtz hiện đang xếp thứ hai toàn giải đấu về quãng đường di chuyển ở tốc độ cao. Anh hoàn toàn có thể là một trong những cái tên mà Iraola đang nhắc đến khi nói về việc "tìm hiểu xem ai có thể thi đấu ba ngày một trận".
Nhà cầm quân này thừa nhận vào hôm thứ Hai: "Bạn có thể đưa cùng một nhóm cầu thủ vào sân trong mọi trận đấu. Vấn đề là sẽ có một thời điểm họ trở nên vô cùng mệt mỏi và nguy cơ gặp chấn thương sẽ cao hơn." Với việc Hugo Ekitike không thể ra sân, Liverpool không thể để rủi ro đó xảy ra với Alexander Isak. Nhưng liệu tiền đạo người Thụy Điển có thực sự là một mẫu trung phong pressing bẩm sinh hay không vẫn là một dấu hỏi. Điều tương tự cũng có thể đặt ra cho hàng tiền vệ của Iraola. Liệu đã đến lúc đặt niềm tin vào sức trẻ của Trey Nyoni? Hay kinh nghiệm của Wataru Endo sẽ cần được trọng dụng hơn?
Đúng như lời Iraola nhấn mạnh, đây là một quá trình học hỏi, và ông đang chèo lái con thuyền tiến vào những vùng biển chưa từng được thám hiểm. Câu hỏi về cách vị chiến lược gia tài năng và được lòng người hâm mộ này xoay sở ra sao với mật độ ba trận một tuần luôn là bài toán hóc búa nhất. Giờ đây, nhiệm vụ thiết thực nhất của thuyền trưởng Liverpool là nhanh chóng tìm ra những lời giải chính xác, trước khi hệ thống pressing của ông bào mòn chính đội bóng của mình.
