Hình ảnh thủ môn Gianluigi Donnarumma quỳ gối, ôm đầu trong bàng hoàng sau loạt sút luân lưu định mệnh ở cuộc chạm trán Bosnia & Herzegovina không chỉ là nỗi đau của một cá nhân. Đó là biểu tượng cho sự sụp đổ của một đế chế, một lời xác nhận cay đắng rằng bóng đá Ý đang rơi vào cuộc khủng hoảng trầm trọng nhất trong lịch sử.
Việc lần thứ ba liên tiếp vắng mặt tại World Cup, giải đấu mà đất nước này từng bốn lần lên ngôi vô địch, đã biến "Azzurri" từ một gã khổng lồ trở thành một kẻ đứng ngoài cuộc chơi toàn cầu.
Truyền thông đã không quá lời khi gọi đây là “ngày tận thế thứ ba”. Trong văn hóa Ý, bóng đá không đơn thuần là một môn thể thao. Đây là hơi thở, là bản sắc và là niềm tự hào dân tộc. Thất bại trước một đội bóng xếp hạng 65 thế giới như Bosnia là kết quả tất yếu của một quá trình suy thoái có hệ thống.
Dù sở hữu những ngôi sao đang thi đấu tại các câu lạc bộ hàng đầu thế giới, đội tuyển Ý lại tỏ ra mong manh và thiếu bản lĩnh ở những thời điểm quyết định.
Nguyên nhân của sự sa sút này không nằm ở băng ghế huấn luyện của Gennaro Gattuso, mà sâu xa hơn là sự mục rỗng trong bộ máy quản lý của Liên đoàn bóng đá Ý (FIGC). Những lời cảnh báo của huyền thoại Roberto Baggio từ một thập kỷ trước về sự trì trệ trong đào tạo trẻ và thiếu hụt đầu tư vẫn còn nguyên giá trị.
Khi các câu lạc bộ Serie A dần tụt hậu so với các giải đấu khác tại châu Âu và các tài năng trẻ không có đất diễn, đội tuyển quốc gia đương nhiên trở thành "nạn nhân" cuối cùng. Chức vô địch EURO 2020, nhìn lại, giống như một vầng hào quang giả tạo che lấp đi những vết nứt ngày càng lớn trong lòng bóng đá Ý.
Hệ lụy của thất bại này vượt xa khỏi sân cỏ. Như cựu Thủ tướng Ý Matteo Renzi đã nhận định, đây là sự thất bại của một nền văn hóa. Một thế hệ trẻ em tại Ý đang lớn lên mà chưa từng được thấy đội tuyển quê hương thi đấu tại sân chơi lớn nhất hành tinh.
Nếu không có những thay đổi mang tính cách mạng từ cấp lãnh đạo liên đoàn đến chiến lược đào tạo trẻ, bóng đá Ý sẽ mãi chìm đắm trong bóng ma của quá khứ.
Để trở lại vị thế vốn có, “Azzurri” cần một cuộc "Phục hưng" thực sự, nơi họ phải học cách từ bỏ cái bóng của năm 2006 để đối mặt với thực tại khắc nghiệt. Nếu không, sự vắng mặt tại World Cup sẽ không còn là một cú sốc, mà sẽ trở thành một "bình thường mới" đầy bi kịch cho đất nước hình chiếc ủng.
