Owen Hargreaves bước đi trên con đường bóng đá quốc tế như một lữ khách lạc lõng giữa Canada, Đức và Anh, ba nền văn hóa, ba xứ sở mà anh thuộc về nhưng chưa bao giờ thực sự thuộc hẳn, để lại đằng sau một câu hỏi lớn về một tài năng chưa bao giờ nhận được sự công nhận trọn vẹn.
Từ vùng tuyết trắng Alberta đến lời mời gọi của xứ Bavaria
Nhìn lại hành trình của Owen Hargreaves, người ta có cảm giác như anh bước ra từ một chiều không gian khác. Đối với một đứa trẻ lớn lên tại những vùng ngoại ô xa xôi, một cầu thủ mang áo đấu Tam Sư nhưng chưa từng xuất hiện trong màu áo bất kỳ câu lạc bộ Anh nào trên truyền hình địa phương từ nhỏ như Hargreaves là một điều gì đó vô cùng kỳ lạ. Phần lớn người hâm mộ chỉ có thể biết đến anh qua thế giới ảo của các trò chơi điện tử.
Sự thật đằng sau cái tên ấy còn ly kỳ hơn thế. Khác với phần lớn các cầu thủ lớn lên trong lò đào tạo truyền thống của bóng đá Anh, Hargreaves không được phát hiện tại xứ sương mù, mà sinh ra và lớn lên tại Alberta (Canada), vùng đất rộng lớn của những ngọn núi phủ tuyết trắng, những khu rừng thông bạt ngàn và các đồng bằng hoang mạc, nơi anh từng khoác áo câu lạc bộ Calgary Foothills FC. Chàng trai sinh năm 1980 tại Canada là người con duy nhất sinh ra ở xứ sở lá phong trong một gia đình có mẹ là người xứ Wales và cha là người Anh (cùng hai người anh em).
Truyền thống bóng đá ngấm vào máu anh từ người cha, một cựu cầu thủ từng chơi cho Bolton khi còn trẻ. Dù vậy, những năm tháng định hình tuổi thơ của Hargreaves lại gắn liền với "tam giác thể thao" truyền thống của Bắc Mỹ: bóng rổ, khúc côn cầu trên băng và bóng bầu dục Mỹ. Khi được hỏi về thần tượng thuở niên thiếu, anh không nhắc đến những ngôi sao bóng đá lừng lẫy đầu thập niên 90, mà gọi tên huyền thoại bóng rổ Michael Jordan hay cầu thủ chạy cánh chớp nhoáng Deion Sanders.
Thế nhưng, khi trực tiếp chơi thể thao, chính thảm cỏ sân bóng mới là nơi anh tỏa sáng. Anh chưa từng chơi bóng quá lâu hay dành cho nó niềm đam mê sâu sắc như các môn thể thao yêu thích khác của mình. Khoảng thời gian ngắn ngủi tại Calgary Foothills đã đủ sức thu hút sự chú ý và mang về cho anh lời đề nghị gia nhập gã khổng lồ xứ Bavaria, Bayern Munich.
Chàng thiếu niên bước thẳng vào môi trường đỉnh cao của bóng đá châu Âu, mở đầu cho một quỹ đạo sự nghiệp đầy chắp vá và độc nhất: đại diện cho đội tuyển Anh thay vì Canada, chơi phần lớn sự nghiệp đỉnh cao tại Đức, nhưng rốt cuộc không nơi nào thực sự dung chứa trọn vẹn bản sắc của anh.
Ngã rẽ quốc tế và chiếc áo Tam Sư gây tranh cãi
Ở tuổi 20, sau 5 năm tôi luyện trong hệ thống trẻ và đội dự bị của Die Roten dưới sự dìu dắt của các huấn luyện viên và đồng nghiệp, Hargreaves nhận được một cuộc gọi bất ngờ từ một chiến lược gia người Thụy Điển: anh được triệu tập lên đội tuyển Anh.
Về mặt lý thuyết, dòng máu cho phép anh lựa chọn khoác áo tuyển Anh, xứ Wales hoặc Canada. Năm 1998, sau khi giúp đội trẻ xứ Wales giành hạng ba tại giải Milk Cup danh dự ở Bắc Ireland tưởng chừng đã định đoạt tương lai, thế giới bóng đá quốc tế lại có những ngã rẽ khác.
Nhờ một động thái vào phút chót từ huấn luyện viên đội U21 Anh Howard Wilkinson, Hargreaves đã ra sân trong màu áo Tam Sư. Và khi Sven-Goran Eriksson triệu tập anh đối đầu với tuyển Hà Lan, Hargreaves chính thức trở thành cầu thủ duy nhất trong lịch sử khoác áo đội tuyển Anh mà chưa từng sinh sống tại quốc gia này.
Quyết định này châm ngòi cho sự phẫn nộ dữ dội từ người hâm mộ Canada. Mối thù hằn sâu sắc đến mức nhiều năm sau, khi sự nghiệp bước sang sườn dốc bên kia, các cổ động viên quê nhà vẫn kịch liệt phản đối một đội bóng trong nước khi có tin đồn muốn ký hợp đồng với anh. Đó là một cây cầu đã bị đốt cháy hoàn toàn.
Thế nhưng, ngay cả ở nước Anh, nơi anh chọn đại diện dù thực chất chỉ đến để thăm họ hàng, công chúng cũng phải mất rất nhiều thời gian mới chịu chấp nhận anh. Chia sẻ trong các cuộc phỏng vấn, Hargreaves từng bày tỏ sự kinh ngạc và niềm vui sướng khi nhận cơ hội này, đồng thời thừa nhận con đường kỳ lạ mang lại cho anh một góc nhìn độc đáo:
"Về mặt chiến thuật, tôi hoàn toàn mang tư duy của người Đức, nhưng với cái đầu kiểu Anh, tôi thích xông pha và tranh chấp quyết liệt." Sự kết hợp giữa trái tim Anh và bộ óc Đức ấy tạo nên một mẫu cầu thủ vô cùng đặc biệt, biến anh trở thành một trong những tài năng triển vọng bậc nhất bóng đá thế giới vào thời điểm chuyển giao thiên niên kỷ.
Năm 2001, tạp chí uy tín Guerin Sportivo của Ý vinh danh anh bằng giải thưởng ‘Bravo Award', danh hiệu thường niên dành cho cầu thủ trẻ xuất sắc nhất châu Âu. Đó là một bảng vàng danh giá từng gọi tên "Rô béo" người Brazil, Paolo Maldini, Roberto Baggio trước anh, và sau này là Cristiano Ronaldo, Lionel Messi hay Paul Pogba.
Đỉnh vinh quang tại Đức và bóng đen bất công tại tuyển Anh
Dưới sức nặng của kỳ vọng, Hargreaves vẫn đứng vững nhờ tinh thần làm việc không biết mệt mỏi cùng khả năng kiểm soát ở vị trí tiền vệ phòng ngự. Dù còn rất trẻ, anh là mắt xích cốt lõi trong giai đoạn thống trị của Bayern Munich dưới thời huấn luyện viên Ottmar Hitzfeld. Ngay cả sau khi Felix Magath lên thay thế vào năm 2004, tiền vệ gốc Canada vẫn liên tục gặt hái các danh hiệu.
Hargreaves đã giành được bốn chức vô địch Bundesliga, trong đó mùa giải 2000/01 kết hợp cùng chức vô địch Champions League, còn mùa giải 2002/03 kết hợp với cúp quốc gia DFB-Pokal để tạo nên cú đúp giải vô địch quốc gia và cúp quốc gia thứ ba trong lịch sử câu lạc bộ. Dù đánh mất phần nào vị thế ở chiến dịch 2005/06, anh vẫn được Bayern thưởng cho bản hợp đồng gia hạn 4 năm.
Thế nhưng, sự phai nhạt dần tại câu lạc bộ không ảnh hưởng tiêu cực đến số phận của anh ở đội tuyển quốc gia. Nếu như việc góp mặt tại Euro 2004 không để lại quá nhiều dấu ấn đậm nét, thì World Cup 2006 lại là một câu chuyện hoàn toàn khác, nổi bật cả bởi sự hoài nghi từ dư luận lẫn màn trình diễn xuất sắc trên sân cỏ của chính anh.
Hệt như cách người Canada quay lưng với anh, cổ động viên Anh quốc cũng nhìn anh như một kẻ ngoài cuộc. Những nét phong cách mang hơi hướng Đức mà Hargreaves từng tự hào chia sẻ trước đó vô tình va chạm với tâm lý dân tộc chủ nghĩa trong một bộ phận người hâm mộ bóng đá Anh. Giọng điệu mang âm hưởng Bắc Mỹ trong các bài phỏng vấn càng khiến anh khó hòa nhập hơn trong mắt công chúng.
Dù vậy, tài năng và sự chuyên nghiệp đã cất tiếng nói. Tại kỳ World Cup 2006, trong bối cảnh tuyển Anh chơi dưới kỳ vọng chung, Hargreaves lại là điểm sáng.
Theo các cuộc bầu chọn chính thức của Liên đoàn bóng đá Anh (FA), anh giành cú đúp danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất năm của tuyển Anh và Cầu thủ xuất sắc nhất World Cup của đội tuyển, trở thành người đầu tiên thâu tóm cả hai giải thưởng này cùng lúc, nối dài kỷ lục là tuyển thủ Anh đầu tiên chưa từng lớn lên tại đây. Anh giống như một lỗi hệ thống trong mắt công chúng. Sớm hay muộn, những câu hỏi về việc anh thực sự thuộc về ai cũng phải đối mặt với thử thách khắc nghiệt.
Thảm họa chấn thương và đoạn kết cay đắng tại Manchester
Đúng vào thời điểm đỉnh cao phong độ, anh đột ngột đối mặt với chấn thương gãy chân nghiêm trọng. Phải mất gần trọn mùa giải để hồi phục, nhưng ngay khi anh vừa trở lại, Sir Alex Ferguson, người từng bày tỏ sự quan tâm từ mùa trước, đã thuyết phục thành công Bayern Munich nhả người với mức phí 17 triệu bảng để đưa anh về Manchester United.
Niềm tin của Ferguson lập tức được đền đáp. Manchester United giành cú đúp Ngoại Hạng Anh và Champions League, với việc Hargreaves chơi trọn vẹn 120 phút trong trận chung kết. Anh cũng là một trong những cầu thủ thực hiện thành công loạt sút luân lưu giúp Quỷ đỏ vượt qua Chelsea trong thắng lợi 6-5. Việc điền tên anh vào đội hình xuất phát thay vì Park Ji-sung là một quyết định lớn, chứng minh rằng trong những trận cầu đỉnh cao, bản lĩnh của Hargreaves là vô giá.
Hi vọng nối dài đà thăng hoa ấy nhanh chóng sụp đổ khi bước sang mùa giải thứ hai tại Anh. Chấn thương liên tiếp nối đuôi nhau khiến anh nghỉ thi đấu gần như toàn bộ mùa giải 2008, với chương trình hồi phục tại Mỹ kéo dài đến tận tháng 5 năm 2010 – tức 20 tháng kể từ chấn thương ban đầu, mới có thể tái xuất từ băng ghế dự bị.
Sự sa sút tiếp diễn khi Hargreaves không thể chen chân vào đội hình Man United mùa giải 2010/11 do những hệ lụy thể lực. Đến tháng 11 năm 2010, trong trận đá chính đầu tiên kể từ năm 2008, anh chỉ trụ lại được vỏn vẹn 5 phút trên sân, đánh dấu việc sự nghiệp coi như khép lại.
Điều đó khiến Sir Alex Ferguson quyết định không gia hạn hợp đồng. Hargreaves thậm chí từng ngỏ ý muốn thi đấu miễn phí cho Man United trong mùa giải 2010/11, nhưng không được chấp thuận.
Trở thành cầu thủ tự do, anh đăng tải một video tập luyện cường độ cao lên YouTube để chứng minh thể trạng. Kì lạ thay, cách làm đó lại mang lại hiệu quả. Anh nhận được lời mời ký hợp đồng từ đại kình địch cùng thành phố của Quỷ đỏ. Dù vẫn duy trì được một mức độ thể lực nhất định, Hargreaves không thể hòa nhập vào đội hình Man City mới mẻ lúc bấy giờ.
Tại Bayern Munich, anh từng là một cầu thủ gặt hái nhiều thành công nhưng vẫn mang cảm giác là một người ngoài cuộc; khi đến Anh, anh cũng không thể tìm thấy một bến đỗ trọn vẹn. Quay lưng với Canada để rồi nhận lại sự hắt hủi từ quê nhà, Owen Hargreaves luôn mòn mỏi tìm kiếm sự đón nhận của thế giới bóng đá, dẫu cho điều đó chỉ đến từ một số nhóm nhỏ người hâm mộ trân trọng phẩm chất của anh.
Anh lẽ ra đã có thể đạt được nhiều hơn thế, và theo nhiều cách, anh thực sự đã chạm tay đến những đỉnh cao danh vọng, chỉ là có cảm giác sự nghiệp ấy vẫn còn để lại những tiếc nuối.
