Trong suốt hai năm kể từ khi bị sa thải vào tháng 10 năm 2024, Erik ten Hag đã giữ im lặng về Manchester United. Tuy nhiên thông qua ngòi bút của ký giả Laurie Whitwell từ tờ The Athletic, bức màn nhung che đậy những góc khuất tại Old Trafford đã chính thức được vén lên. Tờ báo danh tiếng này đã dành ra hai buổi tối cùng Ten Hag tại quê nhà Enschede (miền đông Hà Lan) để đào sâu vào nhiệm kỳ kéo dài hai năm rưỡi đầy sóng gió của ông, đồng thời tìm hiểu về cuộc sống hiện tại trên cương vị Giám đốc kỹ thuật của FC Twente – đội bóng thuở ấu thơ của ông.
Tình yêu và lời khuyên gan ruột cho Michael Carrick
Bất chấp cái kết đắng ngắt, vị cựu thuyền trưởng Quỷ đỏ không hề giấu giếm sự trân trọng với quá khứ: "Tôi đã tận hưởng từng phút giây ở Manchester United; tôi có những kỷ niệm thật tuyệt vời," Ten Hag bộc bạch. "Tôi cảm thấy mình vẫn luôn gắn kết; tôi là một người hâm mộ. Đó là một cộng đồng fan tuyệt vời; họ luôn tôn trọng tôi. Tôi thực sự muốn United giành chiến thắng. Tôi muốn họ thành công trở lại và trở về với vị thế vốn có."
Tuy nhiên, mục tiêu đó dường như vẫn còn rất xa vời khi bầu không khí xung quanh United một lần nữa rơi vào trạng thái nhiễu nhương. Từng là người đứng giữa tâm bão ở câu lạc bộ bị soi mói nhiều nhất thế giới, Ten Hag quá hiểu áp lực ấy. Ông thẳng thắn đánh giá về thượng tầng: "Giới lãnh đạo, bạn cần năng lực của họ, bạn cần một chiến lược đúng đắn. Bản sắc của bạn là gì? Phương pháp làm việc ra sao? Bạn cần cấu trúc phù hợp và những con người chất lượng. Sau đó, bạn cần thời gian."
Quan điểm này dẫn Ten Hag đến những nhận định về người đang ngồi trên chiếc ghế nóng hiện tại, Michael Carrick. Khi được hỏi về áp lực sa thải đang đè nặng lên vai Carrick, Ten Hag bảo vệ người đồng nghiệp một cách mạnh mẽ: "Sa thải cậu ấy không phải là giải pháp. 100 phần trăm là không. Người hâm mộ sẽ đòi hỏi điều này nếu kết quả không cải thiện — đó là phản ứng xuất phát từ bản năng, từ cảm xúc. Bạn phải đưa ra những quyết định lý trí. Cậu ấy đã thể hiện khả năng huấn luyện tốt ở Middlesbrough và mùa giải trước. Vì vậy, hãy để cậu ấy thực hiện công việc của mình. Tôi nghĩ cậu ấy có một đội ngũ trợ lý giỏi."
Sự phản bội từ giới chủ và những "lời hứa" tại Ibiza
Một trong những góc khuất đáng chú ý nhất được Ten Hag tiết lộ là cách ông bị ban lãnh đạo đối xử. Quay ngược thời gian về ngay trước thềm trận chung kết FA Cup 2024 tại Wembley, Ten Hag tưởng chừng như đã mất việc khi thông tin United tiếp xúc với các ứng viên thay thế như Thomas Tuchel hay Roberto De Zerbi bị rò rỉ công khai. Thế nhưng, chiến thắng 2-1 quả cảm trước nhà vô địch của Pep Guardiola đã buộc giới thượng tầng phải "quay xe". Xét cho cùng, Ten Hag đã mang về hai danh hiệu trong hai mùa giải liên tiếp, tiếp nối chức vô địch League Cup 15 tháng trước đó.
Hai tuần sau đêm Wembley, một cuộc họp căng thẳng đã diễn ra ngay trong kỳ nghỉ của ông ở Ibiza, dẫn đến việc điều khoản gia hạn hợp đồng thêm một năm được kích hoạt.
"Tôi sẽ không tiếp tục khi hợp đồng chỉ còn một năm," Ten Hag kể lại. "Vì vậy, tôi đã nói: 'Tôi cần thêm một năm và chúng ta phải cùng nhau làm điều đó'. Họ đã hứa hẹn với tôi sự trung thành, họ hứa sẽ hậu thuẫn, họ hứa sẽ giao tiếp để chúng tôi đồng điệu với nhau. Chúng tôi đã nói về các vấn đề hiện tại. Nhưng những lời hứa đó, họ đã không giữ."
Minh chứng rõ ràng nhất cho việc "nuốt lời" chính là thương vụ Scott McTominay. Ten Hag muốn giữ lại tiền vệ đã ghi 10 bàn ở mùa giải năm đó, nhưng cuối cùng câu lạc bộ lại bán anh cho Napoli vào cuối mùa hè với giá 30,5 triệu euro để huy động vốn mua Manuel Ugarte.
"Đó là lý do khiến tôi thất vọng," Ten Hag cay đắng chia sẻ. "Ở Ibiza, chúng tôi đã thống nhất. Tôi nói, 'Không bán Scott McTominay'. Chúng tôi sẽ nhất quán trong kỳ chuyển nhượng. Tôi đưa ra lập luận và lý do: chúng ta không có khả năng ghi bàn. Scott mang lại khả năng ghi bàn và tinh thần tuyệt vời. Dòng máu United chảy trong huyết quản của cậu ấy. Vì vậy, khi họ đưa ra chủ đề này, tôi nói 'Không'. Và cuối cùng họ vẫn bán cậu ấy. Tất nhiên, tôi cảm thấy rất bối rối và thất vọng."
Ten Hag sau đó được cấp Matthijs de Ligt và Noussair Mazraoui, nhưng họ chỉ có hai tháng làm việc cùng nhau. Khi Ten Hag bị sa thải vào ngày 28 tháng 10 năm 2024 (giờ địa phương), ngay sau trận thua 1-2 trước West Ham, United đang ngụp lặn ở vị trí thứ 14 tại Ngoại hạng Anh với 11 điểm sau 9 trận. Tuy nhiên, Ten Hag cho rằng quyết định chia tay lúc đó là "khá kỳ lạ" vì họ vẫn đang chinh chiến ở tất cả các giải đấu cúp, và dữ liệu vẫn cho thấy lối chơi đang tiến bộ dù có hai trận thua 0-3 trước Liverpool và Spurs.
Ông khẳng định phòng thay đồ vẫn ủng hộ mình, minh chứng qua tinh thần chiến đấu trên sân. Tuy nhiên, Ten Hag lờ mờ nhận ra "đã có những người — có thể ngay cả trong đội — biết điều gì sẽ xảy ra vào ngày hôm sau." Dự cảm không lành xuất hiện từ 3 ngày trước án sa thải, sau trận hòa 1-1 với Fenerbahce của Jose Mourinho tại Europa League — giải đấu mà Ruben Amorim sau này dẫn dắt MU vào đến tận chung kết nhưng để thua 1-0 trước Tottenham Hotspur tại Bilbao.
Sự nhiễu nhương này bắt nguồn từ quá trình tiếp quản của Sir Jim Ratcliffe (INEOS), với hàng loạt nhân sự mới như Sir Dave Brailsford, Omar Berrada, Dan Ashworth, Christopher Vivell và Jason Wilcox. Sự xáo trộn thượng tầng mang đến "nhiều tiếng ồn, sự bất định và gián đoạn," khiến công việc huấn luyện trở nên phức tạp. Ngay từ cuộc họp đầu tiên, Ratcliffe đã muốn biến Ten Hag thành "head coach" (huấn luyện viên trưởng thuần túy) thay vì "manager" (nhà quản lý), đi ngược lại hợp đồng đã ký. Đổi lại, Ten Hag chỉ nhận được sự im lặng thiếu tôn trọng từ thượng tầng.
Văn hóa độc hại, quyền lực đen và sự phản bội của Cristiano Ronaldo
Ngoài thượng tầng, Ten Hag còn phải đối mặt với một phòng thay đồ thối nát bởi quyền lực cầu thủ, nơi ông không được hỗ trợ trong việc áp dụng kỷ luật lên các trường hợp như Jadon Sancho hay Marcus Rashford.
"Họ đang tiếp tục dung túng cho văn hóa độc hại; họ tiếp tay cho nó, họ trao quyền lực cho các cầu thủ," ông chỉ trích mạnh mẽ. "Rashford là một cầu thủ tuyệt vời, nếu tư duy của cậu ấy đúng đắn. Tôi luôn thể hiện sự tin tưởng vào cậu ấy... Nhưng khi bạn thể hiện những tiêu chuẩn sai lệch, đôi khi bạn phải uốn nắn." (Thực tế, sau khi Ten Hag rời đi, Rashford đã phải thi đấu dưới dạng cho mượn tại Aston Villa và Barcelona dù đang phải điều trị chấn thương hông ở mùa giải mới này).
Nhưng trường hợp điển hình nhất cho sự nổi loạn chính là Cristiano Ronaldo. "Cậu ấy đã khiến cả đội thất vọng, và khiến cá nhân tôi thất vọng, vì chúng tôi đã lên kế hoạch với cậu ấy," Ten Hag thẳng thắn. Dù rất tôn trọng lịch sử của Ronaldo, Ten Hag buộc phải đưa ra quyết định lý trí khi CR7 từ chối rèn luyện thể lực, trốn tập và thậm chí chỉ hoàn thành 2 trong 3 vòng chạy phạt sau trận thua Brentford 0-4 tháng 8 năm 2022.
"Nhiều lần tôi đã nói, 'Ronnie, mọi người đều muốn phục vụ để đưa cậu vào vị trí thuận lợi, nhưng nếu cậu không thể tự đưa mình vào vòng cấm, cậu không thể ghi bàn'. Cậu ấy không đủ khả năng làm điều đó... Cậu ấy bảo các cầu thủ khác, 'Hãy giữ chân ở các buổi tập'. Tôi hiểu điều đó khi bạn ở trạng thái thể lực sung mãn nhất... Nhưng trước tiên bạn phải tập luyện để đạt được mức thể lực phù hợp đã."
Sự ảnh hưởng của Ronaldo lan ra những đồng đội khác, điển hình là nhóm "kết nối Madrid" (Madrid connection) bao gồm Ronaldo, Raphael Varane và Casemiro. Ten Hag tiết lộ những cầu thủ từng giành 14 Champions League này muốn định đoạt lối chơi theo ý mình, từ chối thứ bóng đá tấn công năng động mà giới lãnh đạo yêu cầu. Casemiro, người được mang về để nâng cấp tuyến giữa, nhanh chóng trở nên "thiếu động lực".
Vấn nạn quyền lực cầu thủ này dường như đang manh nha trở lại, minh chứng là những phát ngôn gây sốc của Lisandro Martinez sau trận thua Atletico Madrid 0-2 gần đây, khiến anh bị phạt tiền nhưng ngay lập tức vẫn được ra sân thi đấu. Khi được hỏi về lời chê bai nghệ thuật đắc nhân tâm của cậu học trò cũ Fred, Ten Hag chỉ mỉm cười đáp trả: "Tôi không giận Fred. Bạn phải chiến đấu với các cầu thủ của mình khi họ thể hiện những tiêu chuẩn thiếu hiệu quả và không chuẩn bị kỹ lưỡng. Nhưng luôn đi kèm sự tôn trọng."
Những bản hợp đồng trong mơ không bao giờ tới
Yêu cầu bóng đá kiểm soát, tấn công của giới chủ đi kèm với nhu cầu về những cấu trúc nhân sự cụ thể: một trung vệ biết chơi bóng, một tiền vệ trung tâm làm nhạc trưởng, và đặc biệt là bàn thắng. Nhưng những mục tiêu ưu tiên của Ten Hag liên tục bị vuột mất.
Frenkie de Jong từ chối gia nhập dù Ten Hag đã đích thân dàn xếp các cuộc họp. Declan Rice, người mà Ten Hag hối thúc ký hợp đồng, lại chuyển đến Arsenal và trở thành hạt nhân giúp Pháo thủ vô địch Premier League sau 22 năm, đồng thời lọt vào danh sách đề cử Quả bóng Vàng. Tương tự, "sát thủ" duy nhất ông khao khát - Harry Kane - bị giới chủ gạt bỏ và hiện đang tỏa sáng rực rỡ tại Bayern Munich với 157 bàn sau 155 trận cùng 2 đĩa bạc Bundesliga.
Những phương án hỗ trợ như Danny Welbeck bị bỏ lửng do thượng tầng thay đổi, trong khi Brian Brobbey thì đội ngũ thuyết phục quá muộn. Thiếu vắng những thủ lĩnh dày dạn kinh nghiệm (như Kane, Rice), Ten Hag bị ép phải dùng đội hình trẻ tiềm năng nhưng chưa thành hình, dẫn đến hệ quả thất bại tất yếu.
Giờ đây, trên cương vị Giám đốc kỹ thuật tại FC Twente, Erik ten Hag đang xây dựng một đội ngũ dựa trên sự tuyển trạch đúng đắn và sự đồng lòng. Dù áp lực tại Hà Lan không mang tính toàn cầu như Manchester, nhưng ông biết mọi thứ phải đi vào quỹ đạo. Vượt lên trên những cay đắng bị phản bội hay những lời hứa tan vào hư không, Ten Hag vẫn nhớ về bãi cỏ xanh tại Wembley, nơi ông gọi màn ăn mừng chức vô địch FA Cup 2024 là "khoảnh khắc tuyệt vời nhất trong cuộc đời tôi tại Manchester."
