Lịch sử tuyển Na Uy: Từ "kỳ tích Brazil" đến thế hệ vàng Haaland

1. Tổng quan về Đội tuyển Na Uy

Đội tuyển bóng đá quốc gia Na Uy được quản lý bởi Liên đoàn bóng đá Na Uy (NFF). Sân nhà truyền thống của đội là Ullevaal Stadion tọa lạc tại thủ đô Oslo.

Mặc dù thành tích tại các giải đấu lớn thường khiêm tốn so với Thụy Điển hay Đan Mạch, Na Uy lại sở hữu một thống kê khiến cả thế giới nể phục: Họ là đội tuyển duy nhất trên thế giới chưa từng thua đội tuyển Brazil. Trong 4 lần đối đầu (bao gồm cả trận đấu tại vòng bảng World Cup 1998), Na Uy thắng 2 và hòa 2.

Thông tin cơ bản:

• Hiệp hội: Liên đoàn bóng đá Na Uy (NFF)
• Biệt danh: Lovene (Những chú sư tử), Landslaget (Đội tuyển quốc gia)
• Sân nhà: Ullevaal Stadion
• Huấn luyện viên trưởng: Stale Solbakken (tính đến 2026)
• Đội trưởng: Martin Odegaard
• Kỷ lục ra sân: John Arne Riise (110 trận)
• Kỷ lục ghi bàn: Erling Haaland (55 bàn - tính đến 11/2025)

2. Giai đoạn sơ khai và "Biệt đội Đồng" (1930s)

Bóng đá Na Uy có khởi đầu khá ấn tượng trong những năm 1930. Đây được coi là "thời kỳ hoàng kim" đầu tiên của bóng đá nước này.

• Thế vận hội 1936: Tại Berlin, đội tuyển Olympic Na Uy đã gây chấn động khi đánh bại đội chủ nhà Đức và giành Huy chương Đồng chung cuộc. Đây là danh hiệu quốc tế lớn duy nhất của bóng đá nam Na Uy tính đến nay.
• World Cup 1938: Na Uy lần đầu tiên tham dự World Cup tổ chức tại Pháp. Tuy nhiên, họ đã dừng bước sớm sau khi để thua 1-2 trước Ý (đội sau đó lên ngôi vô địch) trong hiệp phụ. Phải mất tới 56 năm sau, Na Uy mới có lần thứ hai góp mặt tại ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh.

3. Những năm tháng thăng trầm (1945 – 1980s)

Trong suốt giai đoạn hậu chiến cho đến thập niên 80, Na Uy thường bị xem là một đội bóng "lót đường" tại châu Âu. Họ liên tục thất bại trong các chiến dịch vòng loại World Cup và EURO, thường xuyên xếp cuối bảng.

Dẫu vậy, giai đoạn này vẫn ghi nhận những chiến thắng chấn động mang tính chất danh dự:

• Năm 1965: Thắng Nam Tư 3-0.
• Năm 1968: Thắng Pháp 1-0 ngay trên sân khách.
• Năm 1981: Chiến thắng lịch sử 2-1 trước đội tuyển Anh. Sự kiện này nổi tiếng với bài bình luận đầy cảm xúc của bình luận viên Bjorge Lillelien trên sóng phát thanh: "Your boys took a hell of a beating!" (Các chàng trai của ông đã thua tơi tả rồi!), nhằm chế giễu các nhân vật lịch sử và lãnh đạo nước Anh.

4. Kỷ nguyên Egil "Drillo" Olsen (1990 – 1998)

Đây là giai đoạn thành công rực rỡ nhất trong lịch sử bóng đá hiện đại của Na Uy, gắn liền với tên tuổi của huấn luyện viên huyền thoại Egil "Drillo" Olsen. Với lối chơi khoa học, thực dụng và kỷ luật, Na Uy từng leo lên vị trí thứ 2 trên bảng xếp hạng FIFA.

• World Cup 1994 (Mỹ): Na Uy đứng đầu bảng vòng loại (xếp trên cả Hà Lan và Anh). Tại vòng chung kết, họ rơi vào bảng đấu "tử thần" và kỳ lạ nhất lịch sử. Cả 4 đội (Na Uy, Mexico, Ý, Ireland) đều kết thúc với 4 điểm và hiệu số bàn thắng bại ngang nhau. Na Uy bị loại tức tưởi chỉ vì ghi ít bàn thắng nhất.
• World Cup 1998 (Pháp): Đỉnh cao của thế hệ này là chiến thắng 2-1 trước Brazil ở vòng bảng nhờ các bàn thắng của Tore Andre Flo và Kjetil Rekdal. Na Uy lọt vào vòng 16 đội nhưng thất bại 0-1 trước Ý.

5. Khủng hoảng và sự vắng mặt kéo dài (2000 – 2020)

Sau khi HLV Olsen nghỉ hưu, người kế nhiệm Nils Johan Semb đã đưa Na Uy đến EURO 2000. Tuy nhiên, sau giải đấu này, bóng đá Na Uy rơi vào thoái trào kéo dài hai thập kỷ.

• EURO 2000: Na Uy bị loại ngay vòng bảng dù có chiến thắng mở màn trước Tây Ban Nha. Đây là lần cuối cùng họ xuất hiện tại một giải đấu lớn trong suốt 24 năm sau đó.
• Giai đoạn bất ổn: Các đời HLV như Age Hareide, Per-Mathias Hogmo hay Lars Lagerback đều không thể giúp Na Uy vượt qua vòng loại. Ngay cả khi "Drillo" Olsen trở lại nắm quyền (2009-2013), phép màu cũng không lặp lại.

6. Thế hệ vàng mới và Sự trở lại (2020 – Nay)

Tháng 12/2020, Stale Solbakken được bổ nhiệm làm huấn luyện viên trưởng, mở ra một chương mới. Với sự xuất hiện của những tài năng đẳng cấp thế giới như Erling Haaland (Manchester City) và Martin Odegaard (Arsenal), Na Uy dần lấy lại vị thế.

• Vòng loại World Cup 2026: Sau nhiều năm chờ đợi, Na Uy đã thi đấu xuất sắc. Dấu ấn lớn nhất là chiến thắng hủy diệt 4-1 ngay trên sân của Ý vào ngày 16/11/2025.
• Kết quả: Na Uy chính thức giành vé tham dự World Cup 2026, chấm dứt cơn khát kéo dài 28 năm (kể từ 1998). Tại giải đấu sắp tới (tháng 6/2026), họ nằm cùng bảng I với Senegal và Pháp.

7. Biểu tượng và Trang phục thi đấu

Huy hiệu (Crest):

• Từ thập niên 1920, huy hiệu đơn giản là quốc kỳ Na Uy trong vòng tròn trắng.
• Năm 2008, NFF từng đề xuất mẫu huy hiệu Rồng phong cách Viking nhưng bị công chúng phản đối dữ dội.
• Tháng 12/2014, huy hiệu hiện tại được ra mắt với hình ảnh hai chú sư tử đối mặt nhau, giữ logo NFF, phía trên là dòng chữ "NORGE".

Nhà tài trợ áo đấu:

• 1992 – 1996: Adidas
• 1996 – 2014: Umbro
• 2015 – Nay: Nike

8. Thống kê và kỷ lục cầu thủ

Dưới đây là các kỷ lục được cập nhật đến tháng 11/2025:

Cầu thủ ra sân nhiều nhất:

• John Arne Riise: 110 trận (2000–2013)
• Thorbjorn Svenssen: 104 trận (1947–1962)
• Henning Berg: 100 trận (1992–2004)

Cầu thủ ghi bàn nhiều nhất:

• Erling Haaland: 55 bàn (2019–nay) – Kỷ lục gia mọi thời đại
• Jorgen Juve: 33 bàn (1928–1937)
• Einar Gundersen: 26 bàn (1917–1928)
• Alexander Sorloth: 26 bàn (2016–nay)