Lịch sử Đội tuyển Anh: Từ vinh quang 1966 đến hy vọng thời Tuchel

Đội tuyển bóng đá quốc gia Anh là một trong hai đội bóng lâu đời nhất trong lịch sử bóng đá thế giới. Trải qua hơn 150 năm hình thành và phát triển, "Tam Sư" đã đi từ những trận đấu sơ khai đầu tiên đến đỉnh cao vô địch thế giới năm 1966 và đang tiếp tục hành trình tìm kiếm vinh quang dưới những triều đại mới.

Giai đoạn hình thành và những năm đầu (1870 – 1923)

Đội tuyển Anh là đội bóng quốc gia có lịch sử lâu đời nhất thế giới, song hành cùng đội tuyển Scotland. Trận đấu đầu tiên được tổ chức bởi Hiệp hội bóng đá Anh (FA) diễn ra vào ngày 5/3/1870. Tuy nhiên, trận đấu quốc tế chính thức đầu tiên được FIFA công nhận là trận hòa 0-0 giữa Anh và Scotland vào ngày 30/11/1872 tại Hamilton Crescent.

Trong 40 năm đầu tiên, Anh chủ yếu thi đấu với các đội trong khối Home Nations (Scotland, Wales, Ireland). Năm 1906, Anh gia nhập FIFA và bắt đầu các chuyến du đấu tại Trung Âu từ năm 1908. Năm 1923, sân vận động Wembley (lúc đó là Empire Stadium) chính thức khánh thành và trở thành ngôi nhà vĩnh cửu của đội bóng này.

Sự rạn nứt với FIFA và những cú sốc đầu tiên (1928 – 1958)

Do những bất đồng về quan điểm, Anh đã rời khỏi FIFA vào năm 1928 và chỉ tái gia nhập vào năm 1946. Điều này khiến họ bỏ lỡ ba kỳ World Cup đầu tiên.

Khi lần đầu tham dự World Cup 1950, Anh đã phải nhận thất bại chấn động 0-1 trước Hoa Kỳ, dẫn đến việc bị loại ngay từ vòng bảng. Một cột mốc buồn khác là thất bại 3-6 trước Hungary ngay tại Wembley năm 1953 và trận thua đậm nhất lịch sử 1-7 trước chính đối thủ này tại Budapest năm 1954. Những thất bại này buộc người Anh phải nhìn nhận lại chiến thuật và cách tổ chức đội bóng vốn đã lạc hậu.

Kỷ nguyên Alf Ramsey và Đỉnh cao World Cup 1966

Dưới sự dẫn dắt của Alf Ramsey từ năm 1963, đội tuyển Anh đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Tại World Cup 1966 tổ chức trên sân nhà, Anh đã thẳng tiến vào trận chung kết gặp Tây Đức. Với cú hat-trick của Geoff Hurst, Anh giành chiến thắng 4-2 sau hiệp phụ để lần đầu tiên và duy nhất tính đến nay nâng cao chiếc cúp vô địch thế giới.

Sau vinh quang đó, Anh đạt hạng ba tại Euro 1968. Tuy nhiên, sự sa sút bắt đầu khi họ bị Tây Đức loại ở tứ kết World Cup 1970 và liên tiếp không thể vượt qua vòng loại World Cup 1974 và 1978, dẫn đến việc Alf Ramsey bị sa thải vào năm 1974.

Những thập kỷ thăng trầm (1982 – 2016)

Giai đoạn từ những năm 1980 đến 2016 chứng kiến sự ra đời của nhiều thế hệ tài năng nhưng Anh thường xuyên gục ngã tại các vòng knock-out.

World Cup 1986: Anh thua Argentina 1-2 ở tứ kết với bàn thắng "Bàn tay của Chúa" nổi tiếng của Maradona.

World Cup 1990: Dưới thời Bobby Robson, Anh đạt hạng tư chung cuộc sau khi thua Tây Đức trên chấm phạt đền ở bán kết.

EURO 1996: Anh tổ chức giải đấu và lọt vào bán kết, nhưng một lần nữa thua Đức ở loạt sút luân lưu. Đây là thời kỳ bài hát "Three Lions" trở thành biểu tượng của người hâm mộ.

Kỷ nguyên HLV ngoại (2001 - 2012): Sven-Göran Eriksson (Thụy Điển) và Fabio Capello (Ý) dẫn dắt "Thế hệ vàng" (Beckham, Gerrard, Lampard, Rooney) nhưng đều dừng bước ở tứ kết các giải đấu lớn.

Khủng hoảng 2014-2016: Anh bị loại ở vòng bảng World Cup 2014 và thua sốc Iceland tại vòng 16 đội Euro 2016, dẫn đến sự ra đi của Roy Hodgson.

Sự phục hưng dưới thời Gareth Southgate (2016 – 2024)

Tiếp quản đội bóng sau sự cố của Sam Allardyce, Gareth Southgate đã tái cấu trúc đội tuyển Anh với triết lý trẻ hóa và sự chuẩn bị kỹ lưỡng cho các loạt sút luân lưu.

World Cup 2018: Anh lọt vào bán kết lần đầu tiên sau 28 năm và giành hạng tư.

EURO 2020: Anh lần đầu tiên lọt vào chung kết Giải vô địch bóng đá châu Âu nhưng thua Italy trên chấm phạt đền tại Wembley.

EURO 2024: Anh tiếp tục lọt vào chung kết năm thứ hai liên tiếp nhưng thất bại 1-2 trước Tây Ban Nha.
Dù không giành được danh hiệu, Southgate được ghi nhận là HLV thành công nhất của Anh kể từ sau Alf Ramsey với 14 trận thắng tại các giải đấu lớn.

Hiện tại và Định hướng tương lai (2025 – nay)

Sau khi Southgate từ chức vào tháng 7/2024, FA đã bổ nhiệm Thomas Tuchel (người Đức) làm HLV trưởng từ ngày 1/1/2025. Đây là HLV ngoại thứ ba trong lịch sử đội bóng.

Dưới thời Tuchel - người vừa cam kết tương lai với đội tuyển đến 2028, Anh nhanh chóng khẳng định sức mạnh khi trở thành đội tuyển châu Âu đầu tiên giành vé tham dự World Cup 2026 với thành tích toàn thắng tại vòng loại tính đến tháng 10/2025.

Biểu tượng và Bản sắc

Logo Tam Sư: Motif ba con sư tử có từ thời Vua Richard I (thế kỷ 12). Năm 1949, biểu tượng này được thêm 10 bông hồng Tudor đại diện cho các nhánh khu vực của FA. Ngôi sao trên logo được thêm vào từ năm 2003 để kỷ niệm chức vô địch 1966.

Màu áo: Màu trắng truyền thống kết hợp quần xanh navy. Màu áo phụ thường là màu đỏ (màu áo trong trận chung kết 1966).

Sân nhà Wembley: Được xây dựng lại hoàn toàn vào năm 2007, đây là một trong những sân vận động hiện đại và có sức chứa lớn nhất châu Âu (90.000 chỗ ngồi).

Thông tin tổng quan

Tên đội tuyển: Đội tuyển bóng đá quốc gia Anh (England national football team).

Biệt danh: The Three Lions (Tam Sư).

Hiệp hội quản lý: Hiệp hội bóng đá Anh (The FA).

Năm thành lập: 1870/1872.

Sân nhà: Wembley (London).

Kỷ lục ra sân: Peter Shilton (125 trận).

Kỷ lục ghi bàn: Harry Kane (78 bàn - tính đến cuối năm 2025).

Thành tích lớn nhất: Vô địch FIFA World Cup 1966.

Nếu quý độc giả muốn tìm hiểu thêm một CLB vĩ đại khác cũng đến từ châu Âu, đừng bỏ lỡ bài viết Lịch sử tuyển Ý: Di sản vinh quang xen lẫn những cú ngã đau.