Lịch sử CLB Udinese: Từ huyền thoại Zico đến tượng đài Di Natale

Udinese Calcio không chỉ là một trong những câu lạc bộ bóng đá lâu đời nhất tại Ý mà còn là biểu tượng kiên cường của vùng Friuli-Venezia Giulia. 

Với lịch sử trải dài từ cuối thế kỷ 19, đội bóng mang biệt danh "Le Zebrette" đã đi qua mọi cung bậc của bóng đá, từ những giải đấu phong trào sơ khai đến những đêm hội rực rỡ tại UEFA Champions League.

Giai đoạn sơ khai và sự hình thành (1896 – 1920)

Udinese Calcio có nguồn gốc từ Società Udinese di Ginnastica e Scherma (Hiệp hội Thể dục và Kiếm thuật Udine), được thành lập vào ngày 30 tháng 11 năm 1896. Trong năm đầu tiên hoạt động, hiệp hội này đã giành chiến thắng tại Torneo FNGI ở Treviso sau khi đánh bại Ferrara 2–0, dù danh hiệu này hiện không được Liên đoàn Bóng đá Ý (FIGC) công nhận là chính thức.

Phải đến ngày 5 tháng 7 năm 1911, một nhóm vận động viên thể dục do Luigi Dal Dan đứng đầu mới chính thức thành lập A.C. Udinese, tiền thân của câu lạc bộ bóng đá hiện nay.

Đội bóng gia nhập FIGC và có trận ra mắt trong một trận giao hữu với Juventus, giành chiến thắng với tỷ số 6–0. Mùa giải 1912–13 đánh dấu lần đầu tiên Udinese tham gia một giải đấu chính thức của FIGC (Campionato Veneto di Promozione) và ngay lập tức giành quyền thăng hạng lên Prima Categoria – giải đấu cấp cao nhất thời bấy giờ.

Thập niên 1920: Á quân Coppa Italia và những biến động tài chính

Năm 1922 ghi dấu ấn đậm nét đầu tiên của Udinese trên bản đồ bóng đá Ý. Tận dụng việc các câu lạc bộ lớn vắng mặt, Udinese đã tiến thẳng vào trận chung kết Coppa Italia đầu tiên trong lịch sử. Tuy nhiên, họ đã thất bại 0–1 trước Vado sau hiệp phụ.

Giai đoạn này cũng chứng kiến sự ra đời của một biểu tượng: Gino Bellotto, người đã cống hiến 17 mùa giải cho đội bóng. Tuy nhiên, khó khăn ập đến vào mùa giải 1922–23 khi đội bóng xuống hạng và đứng trước nguy cơ phá sản do nợ nần. Ngày 24 tháng 8 năm 1923, A.S. Udinese tách ra khỏi A.C. Udinese Friuli để tự chủ tài chính.

Chủ tịch Alessandro Del Torso đã phải bán nhiều bức tranh quý giá trong bộ sưu tập cá nhân để chi trả nợ nần cho đội bóng. Đến cuối mùa 1924–25, Udinese thăng hạng trở lại giải đấu cao nhất sau khi giành chiến thắng trong loạt play-off đầy kịch tính trước Vicenza và Olympia River.

Thời kỳ thăng trầm: Giấc mơ Scudetto và cú sốc xuống hạng (1930 – 1960)

Sau khi Serie A và Serie B chính thức được thành lập vào năm 1929, Udinese trải qua nhiều năm thi đấu ở các hạng đấu thấp hơn (Serie B và Serie C). Bước ngoặt xảy ra vào mùa giải 1949–50 khi đội bóng cán đích ở vị trí thứ hai tại Serie B, qua đó lần đầu tiên trong lịch sử giành quyền thăng hạng lên Serie A thống nhất.

Thập niên 1950 là thời hoàng kim đầu tiên của CLB. Ở mùa giải 1954–55, Udinese đã gây sốc cho cả nước Ý khi cán đích ở vị trí Á quân Serie A, chỉ đứng sau AC Milan.

Đây là thứ hạng cao nhất mà đội bóng từng đạt được cho đến nay. Tuy nhiên, niềm vui ngắn chẳng tày gang, ngay sau mùa giải lịch sử đó, Udinese bị phanh phui một sai phạm từ năm 1953 và bị đánh tụt hạng xuống Serie B như một hình phạt. Họ thăng hạng trở lại ngay mùa giải sau đó và tiếp tục đứng thứ 4 tại Serie A mùa 1957–58.

Giai đoạn khủng hoảng và sự trở lại (1960 – 1980)

Từ đầu thập niên 1960, Udinese rơi vào thời kỳ suy thoái kéo dài. Đội bóng xuống hạng Serie B năm 1962 và tiếp tục rơi xuống Serie C vào năm 1964. Trong suốt 15 năm tiếp theo, Udinese vật lộn ở hạng đấu thứ ba, nhiều lần lỡ hẹn với việc thăng hạng.

Phải đến mùa giải 1977–78, dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Massimo Giacomini, "Những chú Ngựa vằn" mới thực sự hồi sinh. Họ vô địch Serie C (Bảng A), giành Coppa Italia Serie C và vô địch Anglo-Italian Cup. Chỉ một năm sau (1978–79), Udinese tiếp tục vô địch Serie B để chính thức trở lại Serie A sau hơn hai thập kỷ chờ đợi. Năm 1980, đội bóng tiếp tục khẳng định vị thế quốc tế bằng chức vô địch Mitropa Cup.

Kỷ nguyên Zico và bê bối năm 1986

Đầu thập niên 1980, Udinese trở thành tâm điểm của bóng đá thế giới khi chiêu mộ thành công huyền thoại người Brazil – Zico vào năm 1983. Dù chỉ thi đấu hai mùa giải, Zico đã để lại dấu ấn sâu đậm với 19 bàn thắng ngay trong mùa đầu tiên và giúp CLB cán đích ở vị trí thứ 6.

Tuy nhiên, bóng tối một lần nữa bủa vây đội bóng vào cuối mùa 1985–86. Udinese bị cuốn vào một bê bối cá cược và bị trừ 9 điểm trong mùa giải 1986–87. Dù nỗ lực thi đấu, số điểm trừ quá lớn đã khiến đội bóng không thể trụ lại Serie A. Nếu không có án phạt này, họ đã chắc chắn trụ hạng thành công.

Sự ổn định và những đêm hội Châu Âu (1995 – 2010)

Từ mùa giải 1995–96, dưới sự sở hữu của gia đình Pozzo, Udinese bắt đầu giai đoạn ổn định nhất trong lịch sử tại Serie A. Dưới bàn tay của HLV Alberto Zaccheroni, đội bóng lần đầu tiên giành vé dự UEFA Cup vào năm 1997. Một năm sau, họ đứng thứ 3 tại Serie A, với việc tiền đạo Oliver Bierhoff giành danh hiệu Vua phá lưới (Capocannoniere) với 27 bàn thắng.

Năm 2000, Udinese giành chức vô địch UEFA Intertoto Cup sau khi đánh bại Sigma Olomouc. Bước ngoặt lớn nhất đến vào mùa giải 2004–05 dưới thời Luciano Spalletti, khi đội bóng cán đích ở vị trí thứ 4 và lần đầu tiên trong lịch sử tham dự vòng bảng UEFA Champions League. Dù phải đối đầu với Barcelona và Werder Bremen, Udinese đã để lại hình ảnh một đội bóng chơi tấn công rực lửa và đầy cống hiến.

Thời kỳ Antonio Di Natale và kỷ lục mới (2010 – Hiện tại)

Thập niên 2010 gắn liền với tên tuổi của Antonio Di Natale, chân sút vĩ đại nhất lịch sử CLB. Từ năm 2009 đến 2011, Di Natale hai lần liên tiếp giành danh hiệu Vua phá lưới Serie A.

Dưới sự dẫn dắt của HLV Francesco Guidolin, Udinese liên tiếp lọt vào nhóm dẫn đầu, cán đích ở vị trí thứ 4 (2010–11) và thứ 3 (2011–12), một lần nữa góp mặt tại vòng sơ loại Champions League.

Trong những năm gần đây, Udinese duy trì chiến lược kinh doanh bền vững: tìm kiếm các tài năng trẻ từ khắp nơi trên thế giới (như Alexis Sánchez, Bruno Fernandes, Rodrigo De Paul), đào tạo và bán lại cho các đội bóng lớn với giá cao. Dù không còn thường xuyên cạnh tranh vé dự Champions League, đội bóng vẫn là một đối thủ khó chịu và duy trì sự hiện diện liên tục tại Serie A.

Biểu tượng và bản sắc

Màu áo và Biệt danh

Màu sắc truyền thống của Udinese là Trắng và Đen, lấy cảm hứng từ huy hiệu của thành phố Udine. Từ thập niên 1930, thiết kế áo sọc đen trắng đã trở thành hình ảnh nhận diện vĩnh cửu, mang lại cho họ biệt danh "I Bianconeri" và "Le Zebrette". Tuy nhiên, vào thập niên 1980, CLB từng thử nghiệm những thiết kế phá cách như áo trắng có dải đen lớn ở giữa hoặc áo đen có dải trắng ngang ngực.

Hệ thống Crest (Huy hiệu)

Huy hiệu của Udinese đã trải qua nhiều thay đổi:

Thập niên 1970: Một vòng tròn xanh lá cây bao quanh hình ảnh con ngựa vằn.

Thập niên 1980: Hình khiên trắng với chữ "V" ngược màu đen (biểu tượng của thành phố Udine), đi kèm logo hãng Zanussi.

Từ 1995 đến nay: Một hình khiên màu trắng-đen được bao quanh bởi một vòng tròn màu xám (sau này là đen) và hai nhành nguyệt quế vàng, tượng trưng cho vinh quang và truyền thống.

Sân vận động: Bluenergy Stadium – Stadio Friuli

Đội bóng chuyển từ sân cũ Stadio Moretti sang Stadio Friuli vào năm 1976. Sân vận động này đã từng tổ chức các trận đấu tại World Cup 1990. Từ năm 2013 đến 2016, Stadio Friuli trải qua một cuộc cải tạo toàn diện, biến nó thành một trong những sân vận động hiện đại nhất nước Ý với việc dỡ bỏ đường chạy điền kinh, kéo khán đài sát mặt sân và thay đổi mái che. Hiện tại, sân mang tên thương mại là Bluenergy Stadium.

Thành tựu

Serie A: Á quân (1954–55), Hạng ba (1997–98, 2011–12).

Serie B: Vô địch (1924–25, 1955–56, 1978–79).

Coppa Italia: Á quân (1922).

UEFA Intertoto Cup: Vô địch (2000).

Mitropa Cup: Vô địch (1980).

Anglo-Italian Cup: Vô địch (1978).

Tài năng kiệt xuất

Trong hơn một thế kỷ, Udinese là bệ phóng cho nhiều huyền thoại:

Antonio Di Natale: 209 bàn thắng tại Serie A, biểu tượng lòng trung thành khi từ chối Juventus để ở lại Udine.

Zico: "Pele trắng", người đã mang đến luồng sinh khí bóng đá Nam Mỹ rực rỡ cho vùng Friuli.

Oliver Bierhoff: Tiền đạo người Đức đã nâng tầm Udinese trên bản đồ châu Âu.

Dino Zoff: Thủ môn huyền thoại của bóng đá Ý bắt đầu sự nghiệp chuyên nghiệp tại đây (1961–1963).

Alexis Sánchez: Tài năng trẻ được phát hiện và vươn tầm ngôi sao thế giới tại Stadio Friuli.

Thông tin tổng quan

Tên đầy đủ: Udinese Calcio S.p.A.

Năm thành lập: 1896 (Hội thể thao), 1911 (Câu lạc bộ bóng đá).

Biệt danh: I Bianconeri (Trắng - Đen), Le Zebrette (Những chú Ngựa vằn nhỏ), I Friulani.

Sân vận động: Bluenergy Stadium – Stadio Friuli (Sức chứa: 25,132).

Chủ sở hữu: Giampaolo Pozzo.

Danh hiệu chính: UEFA Intertoto Cup (2000), Mitropa Cup (1980), 3 lần vô địch Serie B.