Galatasaray S.K là biểu tượng của tinh thần thể thao tiên phong tại Thổ Nhĩ Kỳ. Là câu lạc bộ giàu thành tích nhất và là đại diện duy nhất của bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ từng đăng quang tại đấu trường châu Âu, lịch sử của đội bóng đang chơi tại Super Lig là bản hùng ca kéo dài hơn một thế kỷ bên bờ eo biển Bosphorus.
1. Các mốc thời gian quan trọng:
| Mốc thời gian | Sự kiện |
| 30/10/1905 | Ali Sami Yen và các bạn học thành lập CLB tại trường Trung học Galatasaray. |
| 1912 | CLB chính thức được đăng ký pháp lý và xác định màu áo truyền thống Vàng - Đỏ. |
| 1959 | Tham gia mùa giải đầu tiên của Giải VĐQG Thổ Nhĩ Kỳ (Super Lig) chuyên nghiệp. |
| 1984 | Bổ nhiệm HLV Jupp Derwall, mở ra cuộc cách mạng về phương pháp huấn luyện và cơ sở vật chất. |
| 1996 | Fatih Terim trở thành HLV trưởng, chiêu mộ Gheorghe Hagi, bắt đầu kỷ nguyên vàng. |
| 1997 – 2000 | Thiết lập kỷ lục vô địch quốc gia 4 lần liên tiếp. |
| 17/05/2000 | Đánh bại Arsenal trên chấm luân lưu để vô địch UEFA Cup, trở thành CLB Thổ Nhĩ Kỳ đầu tiên giành cúp châu Âu. |
| 08/2000 | Đánh bại Real Madrid 2-1 để giành Siêu cúp Châu Âu, hoàn tất cú ăn bốn lịch sử. |
| 2011 | Chính thức chuyển từ sân cũ Ali Sami Yen sang sân vận động mới hiện đại (nay là RAMS Park). |
| 2013 | Lọt vào Tứ kết Champions League sau khi đánh bại Real Madrid trên sân nhà ở lượt về. |
| 2015 | Trở thành đội bóng đầu tiên cán mốc 20 chức vô địch VĐQG, được gắn ngôi sao thứ 4 lên ngực áo. |
| 2023-2024 | Giành chức vô địch Super Lig 2 năm liên tiếp với số điểm kỷ lục dưới thời HLV Okan Buruk. |
| 2024-2025 | Vô địch Super Lig 3 lần liên tiếp |
2. GIAI ĐOẠN THÀNH LẬP: KHỞI NGUỒN TỪ NGÔI TRƯỜNG DANH GIÁ (1905 - 1923)
2.1. Tầm nhìn của Ali Sami Yen
Galatasaray được thành lập vào mùa thu năm 1905 bởi Ali Sami Yen và các học sinh của trường Trung học Galatasaray (Galatasaray Lisesi) – một trong những ngôi trường lâu đời và uy tín nhất tại Istanbul. Cuộc họp đầu tiên diễn ra ngay trong một lớp học văn học.
Mục tiêu ban đầu của Ali Sami Yen rõ ràng và đầy tham vọng, trở thành tôn chỉ hoạt động của câu lạc bộ suốt hơn một thế kỷ qua: "Chơi bóng tập thể như người Anh, sở hữu một cái tên và màu cờ sắc áo riêng, và đánh bại các đội bóng không phải người Thổ Nhĩ Kỳ".
2.2. Những năm tháng đầu tiên và việc chọn màu áo
Ban đầu, Galatasaray gặp khó khăn trong việc đăng ký pháp lý do Đế chế Ottoman thời đó chưa có quy định cụ thể về các hội nhóm thể thao. Đến năm 1912, câu lạc bộ mới chính thức được công nhận. Màu áo của đội đã trải qua sự thay đổi trước khi định hình.
Ban đầu là Đỏ - Trắng (như quốc kỳ Thổ Nhĩ Kỳ), sau đó là Vàng - Đen. Cuối cùng, Ali Sami Yen chọn màu Vàng và Đỏ. Ông miêu tả sự kết hợp này như "màu của những ngọn lửa rực cháy" và "như màu của hai bông hồng tuyệt đẹp xếp cạnh nhau".
Trong giai đoạn này, Galatasaray tham gia Giải bóng đá Istanbul (Istanbul Football League). Họ giành chức vô địch đầu tiên vào năm 1909. Đây cũng là thời kỳ bắt đầu hình thành sự kình địch với Fenerbahce, đội bóng được thành lập ngay sau đó.
3. THỜI KỲ TRƯỚC KỶ NGUYÊN CHUYÊN NGHIỆP VÀ HUYỀN THOẠI GUNDUZ KILIC (1923 - 1959)
Sau khi Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ được thành lập năm 1923, bóng đá bắt đầu phát triển mạnh mẽ hơn. Galatasaray tiếp tục là thế lực lớn tại giải Istanbul.
3.1. Sự xuất hiện của "Baba" Gunduz Kilic
Giai đoạn này gắn liền với tên tuổi của Gunduz Kilic, người được gọi là "Baba" (Cha). Ông vừa là cầu thủ xuất sắc, vừa là huấn luyện viên đã đặt nền móng cho triết lý bóng đá hiện đại của Galatasaray. Kilic không chỉ dạy kỹ thuật mà còn truyền đạt tinh thần chiến đấu không khoan nhượng, yếu tố sau này trở thành bản sắc của "Những chú sư tử".
3.2. Metin Oktay – "Vị vua không ngai"
Năm 1955, Galatasaray chiêu mộ Metin Oktay từ Izmirspor. Đây là bản hợp đồng quan trọng nhất lịch sử CLB thời bấy giờ. Metin Oktay không chỉ là một chân sút thượng hạng (kỷ lục gia ghi bàn) mà còn là biểu tượng của lòng trung thành và tình yêu dành cho Galatasaray. Hình ảnh ông ăn mừng với tay đặt lên ngực trái đã trở thành logo biểu tượng của hội CĐV sau này.
4. KỶ NGUYÊN SUPER LIG VÀ CUỘC CÁCH MẠNG CỦA JUPP DERWALL (1959 - 1987)
Năm 1959, Liên đoàn bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ thành lập giải Vô địch Quốc gia chuyên nghiệp (Milli Lig, nay là Super Lig).
4.1. Những năm đầu và cơn khát danh hiệu
Galatasaray là một trong những đội bóng đầu tiên tham dự và luôn nằm trong nhóm cạnh tranh ngôi vô địch. Tuy nhiên, sau những thành công ban đầu vào thập niên 60 và đầu thập niên 70 (vô địch các năm 1962, 1963, 1969, 1971, 1972, 1973), câu lạc bộ rơi vào một giai đoạn khủng hoảng danh hiệu kéo dài tới 14 năm (1973–1987).
Trong thời gian này, Trabzonspor và Fenerbahce thay nhau thống trị.
4.2. Jupp Derwall và sự thay đổi toàn diện
Năm 1984, Galatasaray gây chấn động khi bổ nhiệm Jupp Derwall, huấn luyện viên người Đức vừa dẫn dắt Tây Đức vô địch Euro 1980. Sự hiện diện của ông không chỉ thay đổi Galatasaray mà còn nâng tầm cả nền bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ.
Jupp Derwall đưa vào các phương pháp huấn luyện khoa học của Đức, cải thiện chế độ dinh dưỡng, và quan trọng nhất là yêu cầu xây dựng sân tập cỏ tự nhiên đạt chuẩn (cơ sở Florya Metin Oktay ngày nay).
Dưới sự dẫn dắt của ông, Galatasaray chấm dứt cơn khát danh hiệu vào năm 1987. Di sản của Derwall để lại chính là việc đào tạo ra thế hệ HLV kế cận, trong đó có Mustafa Denizli và Fatih Terim.
5. KỶ NGUYÊN VÀNG VÀ ĐỈNH CAO CHÂU ÂU (1996 - 2000)
Đây là giai đoạn rực rỡ nhất trong lịch sử Galatasaray, gắn liền với tên tuổi của huấn luyện viên Fatih Terim và huyền thoại Gheorghe Hagi.
5.1. Sự trỗi dậy của "Hoàng đế" Fatih Terim
Năm 1996, Fatih Terim trở lại dẫn dắt CLB. Với biệt danh "Imparator" (Hoàng đế), ông xây dựng một đội hình tấn công tổng lực (total football) đầy tốc độ và sức mạnh. Nòng cốt là những cầu thủ nội địa xuất sắc nhất thời đại như Hakan Sukur, Bulent Korkmaz, Okan Buruk, Arif Erdem, kết hợp với các ngôi sao ngoại quốc chất lượng.
5.2. Sự xuất hiện của Gheorghe Hagi
Sau EURO 1996, Galatasaray chiêu mộ Gheorghe Hagi từ Barcelona. Nhiều người nghi ngờ ngôi sao người Romania đã hết thời, nhưng Hagi đã chứng minh điều ngược lại. Ông trở thành "nhạc trưởng", linh hồn trong lối chơi của Galatasaray, dẫn dắt đội bóng đến 4 chức vô địch quốc gia liên tiếp (1997–2000), một kỷ lục vô tiền khoáng hậu.
5.3. Chiến tích UEFA Cup 2000
Mùa giải 1999–2000, Galatasaray rớt từ Champions League xuống UEFA Cup. Tại đây, họ bắt đầu hành trình kỳ diệu:
Vượt qua Bologna (Ý) và Borussia Dortmund (Đức).
Đánh bại RCD Mallorca (Tây Ban Nha) tại tứ kết.
Hòa Leeds United (Anh) trong trận bán kết đầy căng thẳng và bạo lực bên lề, giành vé vào chung kết.
Trận chung kết tại Copenhagen (Đan Mạch) ngày 17/5/2000 gặp Arsenal hùng mạnh của Thierry Henry, Bergkamp và Patrick Vieira.
Sau 120 phút hòa 0-0 (trong đó Hagi bị thẻ đỏ ở hiệp phụ), Galatasaray đã đánh bại Arsenal 4-1 trên chấm luân lưu. Pha sút phạt đền quyết định của Popescu đã đưa Galatasaray trở thành câu lạc bộ Thổ Nhĩ Kỳ đầu tiên và duy nhất tính đến nay đoạt cúp châu Âu.
5.4. Siêu cúp Châu Âu 2000
Chỉ vài tháng sau, Galatasaray tiếp tục đánh bại Real Madrid (đương kim vô địch Champions League) với tỷ số 2-1 nhờ bàn thắng vàng của Mario Jardel, hoàn tất cú ăn tư lịch sử (VĐQG, Cúp QG, UEFA Cup, Siêu cúp châu Âu).
6. THĂNG TRẦM VÀ VIỆC CHUYỂN ĐẾN SÂN VẬN ĐỘNG MỚI (2001 - 2011)
Sau đỉnh cao năm 2000, Galatasaray đối mặt với khó khăn tài chính và sự ra đi của nhiều trụ cột.
6.1. Khủng hoảng tài chính và tái thiết
Những năm đầu thập niên 2000, dù vẫn giành được một số danh hiệu quốc nội (2002, 2006, 2008), nhưng CLB gánh khoản nợ khổng lồ do chi tiêu quá mức và sự mất giá của đồng Lira. Thành tích tại châu Âu sa sút rõ rệt.
Chức vô địch năm 2006 được nhớ đến với màn "chờ đợi 16 phút" lịch sử, khi Galatasaray đã đá xong trận nhưng phải chờ trận đấu của đối thủ Fenerbahce kết thúc mới biết mình vô địch.
6.2. Tạm biệt Ali Sami Yen, chuyển sang Turk Telekom Arena
Sân vận động Ali Sami Yen cũ kỹ, dù được mệnh danh là "Địa ngục" với các đội khách, không còn đáp ứng được nhu cầu hiện đại và doanh thu. Năm 2011, Galatasaray chuyển sang sân vận động mới hiện đại hơn: Turk Telekom Arena (nay là RAMS Park) tại khu vực Seyrantepe. Sân đấu mới với sức chứa hơn 52.000 chỗ ngồi đã mở ra một kỷ nguyên thương mại mới cho CLB.
7. KỶ NGUYÊN SIÊU SAO VÀ CUỘC ĐUA "NGÔI SAO THỨ 4" (2011 - 2019)
7.1. Triều đại Fatih Terim lần thứ 3 và thứ 4
Fatih Terim trở lại lần thứ 3 vào năm 2011 và ngay lập tức giúp CLB vô địch hai mùa liên tiếp (2011–12, 2012–13). Giai đoạn này chứng kiến sự đổ bộ của những ngôi sao đẳng cấp thế giới như Didier Drogba và Wesley Sneijder.
Đỉnh cao của giai đoạn này là mùa giải 2012–2013, Galatasaray vào tới Tứ kết Champions League, đánh bại Real Madrid 3-2 trên sân nhà trong trận lượt về với các siêu phẩm của Eboue, Sneijder và Drogba, dù chung cuộc vẫn bị loại.
7.2. Ngôi sao thứ 4 trên ngực áo
Tại Thổ Nhĩ Kỳ, cứ mỗi 5 chức vô địch quốc gia, CLB được gắn một ngôi sao lên logo. Cuộc đua giành ngôi sao thứ 4 (20 chức vô địch) giữa Galatasaray và Fenerbahce diễn ra khốc liệt. Mùa giải 2014–2015, dưới sự dẫn dắt của HLV Hamza Hamzaoglu, Galatasaray đã về đích trước và trở thành đội đầu tiên đạt mốc 20 danh hiệu VĐQG, chính thức gắn 4 ngôi sao lên ngực áo.
8. HIỆN TẠI VÀ ĐỊNH HƯỚNG TƯƠNG LAI (2020 - NAY)
8.1. Sự trở lại mạnh mẽ dưới thời Okan Buruk
Sau một vài mùa giải bất ổn (đứng thứ 13 ở mùa 2021-2022, vị trí thấp kỷ lục), Galatasaray đã bổ nhiệm cựu danh thủ Okan Buruk làm huấn luyện viên trưởng.
Mùa giải 2022-2023, 2023-2024 và 2024-2025, Galatasaray thể hiện sức mạnh tuyệt đối. Với sự tỏa sáng của Mauro Icardi, Kerem Akturkoglu, Lucas Torreira và Dries Mertens, câu lạc bộ đã giành chức vô địch Super Lig ba năm liên tiếp với những điểm số kỷ lục (thậm chí giành 102 điểm ở mùa 2023-2024).
8.2. Tham vọng trở lại châu Âu
Galatasaray hiện tại không chỉ thống trị giải quốc nội mà còn đặt mục tiêu tiến xa tại Champions League và Europa League. Chính sách chuyển nhượng của câu lạc bộ đã thay đổi, tập trung vào việc kết hợp các ngôi sao lớn từ châu Âu với các tài năng trẻ nội địa.
9. SÂN VẬN ĐỘNG VÀ VĂN HÓA CỔ ĐỘNG VIÊN
9.1. Từ "Địa ngục" Ali Sami Yen đến pháo đài RAMS Park
Sân Ali Sami Yen cũ nổi tiếng thế giới với biểu ngữ "Welcome to Hell" (Chào mừng đến địa ngục) dành cho các đội khách. Tiếng ồn và sự cuồng nhiệt của CĐV Galatasaray từng được đo lường đạt kỷ lục thế giới về decibel (131.76 dBA năm 2011 tại sân mới).
RAMS Park hiện tại kế thừa sự cuồng nhiệt đó nhưng với cơ sở vật chất 5 sao. Đây là nơi đội tuyển quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ thường xuyên chọn làm sân nhà cho các trận đấu quan trọng.
9.2. Nhóm UltrAslan
Thành lập năm 2001, UltrAslan là nhóm cổ động viên lớn nhất và có tổ chức nhất của Galatasaray. Họ không chỉ hoạt động trên khán đài mà còn có hệ thống cửa hàng (GS Store) và tham gia các hoạt động xã hội. UltrAslan nổi tiếng với những màn biên đạo (tifo) khổng lồ 3D bao phủ toàn bộ khán đài trước các trận derby.
9.3. Trận Derby Liên lục địa (The Intercontinental Derby)
Cuộc đối đầu giữa Galatasaray (phía Châu Âu của Istanbul) và câu lạc bộ Fenerbahce (phía Châu Á của Istanbul) được coi là một trong những trận derby gay cấn, thù địch và hấp dẫn nhất thế giới. Nó không chỉ là bóng đá mà còn là sự va chạm về văn hóa và lịch sử xã hội của Istanbul.
10. NHỮNG HUYỀN THOẠI BẤT TỬ
Metin Oktay: "Vị vua không ngai", người ghi bàn thắng lưới Fenerbahce đến mức rách cả lưới (theo giai thoại và hình ảnh lưu lại).
Fatih Terim: HLV vĩ đại nhất, người kiến tạo nên bản sắc chiến thắng của CLB.
Gheorghe Hagi: Cầu thủ ngoại xuất sắc nhất lịch sử bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ.
Bulent Korkmaz: Người đội trưởng quả cảm, gắn bó trọn sự nghiệp với CLB, nổi tiếng với hình ảnh băng vai đầy máu trong trận chung kết UEFA Cup 2000.
Fernando Muslera: Thủ môn người Uruguay, người nắm giữ kỷ lục ra sân nhiều nhất cho CLB đối với một cầu thủ nước ngoài và giành nhiều danh hiệu nhất (thập niên 2010-2020).
Hakan Sukur: "Bò tót vùng Bosphorus", chân sút vĩ đại của CLB (dù tên tuổi của ông sau này gây tranh cãi về mặt chính trị, nhưng kỷ lục sân cỏ là không thể phủ nhận).
KẾT LUẬN
Trải qua hơn 118 năm hình thành và phát triển, Galatasaray S.K. đã vượt xa khuôn khổ của một câu lạc bộ thể thao. Họ là đại diện cho khát vọng vươn ra biển lớn của người Thổ Nhĩ Kỳ.
Từ sân trường trung học đến đỉnh cao châu Âu năm 2000, và giờ đây là một thế lực tài chính và chuyên môn vững mạnh, Galatasaray vẫn đang tiếp tục viết tiếp những trang sử hào hùng của mình với triết lý bất diệt của Ali Sami Yen: "Đánh bại những đội bóng không phải người Thổ".
Để tìm hiểu thêm về giải VĐQG Thổ Nhĩ Kỳ, độc giả có thể tham khảo qua bài viết: Lịch sử Super Lig Thổ Nhĩ Kỳ: Chảo lửa dưới gót giày Tam đại gia.
