Lịch sử CLB Hoàng Anh Gia Lai: Những bước ngoặt làm nên tên tuổi đội bóng phố Núi

1. Giai đoạn hình thành và Tiền thân (1976 – 2001)

Tiền thân của đội bóng là Đội bóng đá Gia Lai – Kon Tum, được thành lập vào năm 1976. Trong suốt những năm tháng bao cấp và giai đoạn đầu đổi mới, đây là một đội bóng nghiệp dư đại diện cho tỉnh Gia Lai – Kon Tum thi đấu ở các giải phong trào và hạng thấp.

Thành tích đáng kể nhất trong giai đoạn sơ khai này là chức vô địch giải A2 (tương đương giải Hạng Nhất hiện nay) khu vực 5, bao gồm các tỉnh Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Năm 1991, khi tỉnh Gia Lai – Kon Tum được chia tách về địa giới hành chính, đội bóng được tổ chức lại với tên gọi Đội bóng đá Gia Lai.

Trong suốt thập niên 90, đội hoạt động dưới mô hình đơn vị sự nghiệp nhà nước. Thành tích thi đấu chỉ ở mức trung bình tại giải Hạng Nhất và tên tuổi của đội bóng gần như mờ nhạt trên bản đồ bóng đá Việt Nam lúc bấy giờ.

2. Kỷ nguyên Hoàng Anh Gia Lai và "Dream Team" (2001 – 2006)

Năm 2001 đánh dấu bước ngoặt lịch sử khi đội bóng được chuyển giao sang mô hình bán chuyên nghiệp dưới sự tài trợ và quản lý của Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai. Chủ tịch Đoàn Nguyên Đức (Bầu Đức) đã bắt đầu một chiến lược táo bạo để đưa đội bóng tỉnh lẻ vươn tầm quốc tế.

Thương vụ Kiatisuk và cú sốc truyền thông

Trước thềm mùa giải 2002, Bầu Đức gây chấn động Đông Nam Á khi tuyên bố ký hợp đồng với Kiatisuk Senamuang – ngôi sao số 1 của bóng đá Thái Lan và khu vực lúc bấy giờ. Báo chí Thái Lan khi đó đã chạy những dòng tít đầy mỉa mai: "Hoàng Anh là ai? Gia Lai ở đâu?".

Tuy nhiên, ngày 17 tháng 2 năm 2002, Kiatisuk cùng đồng đội Chukiat Noosarung chính thức đặt chân đến Việt Nam, chấm dứt mọi nghi ngờ. Sự có mặt của "Zico Thái" không chỉ giúp HAGL vô địch Hạng Nhất mùa giải đó để thăng hạng V.League mà còn biến Pleiku trở thành tâm điểm của bóng đá khu vực.

Thống trị V.League

Với tiềm lực tài chính hùng hậu, HAGL xây dựng một đội hình được mệnh danh là "Dream Team". Bộ khung của đội bao gồm các tuyển thủ Thái Lan đẳng cấp như Dusit Chalermsan, Chukiat Noosarung, Tawan Sripan kết hợp với dàn sao nội binh hàng đầu Việt Nam như thủ môn Võ Văn Hạnh, các hậu vệ Nguyễn Mạnh Dũng, Nguyễn Phi Hùng, Trịnh Duy Quang, và các tiền vệ tài hoa như Lê Quốc Vượng, Nguyễn Hữu Đang.

Kết quả đến ngay lập tức:

• Vô địch V.League 2003: Ngay mùa giải đầu tiên sau khi thăng hạng.

• Vô địch V.League 2004: Bảo vệ thành công ngôi vương.

• Siêu cúp Quốc gia: Giành cú đúp vào các năm 2003, 2004.

Giai đoạn này, HAGL là thế lực không thể tranh cãi của bóng đá Việt Nam, sở hữu lối chơi tấn công đẹp mắt và hiệu quả.

3. Giai đoạn thoái trào và nỗ lực tìm lại vinh quang (2007 – 2014)

Sau hai chức vô địch liên tiếp, lứa cầu thủ vàng bắt đầu lớn tuổi hoặc rời đi. Các trụ cột Thái Lan như Kiatisuk, Dusit dần qua thời kỳ đỉnh cao. Dù Bầu Đức tiếp tục chi tiền tấn để mang về những cái tên đình đám như Kesley Alves, Thonglao (Thái Lan) hay Lee Nguyễn (người Mỹ gốc Việt), nhưng HAGL không thể chạm tay vào chức vô địch thêm một lần nào nữa.

• Mùa giải 2009: HAGL ký hợp đồng với Lee Nguyễn và hàng loạt tuyển thủ quốc gia, tuyên bố "98% khả năng vô địch". Tuy nhiên, đội bóng kết thúc mùa giải ở vị trí thứ 6 đầy thất vọng.

• Mùa giải 2010 & 2011: Kiatisuk trở lại trên băng ghế huấn luyện nhưng thành tích vẫn không cải thiện (Hạng 7 năm 2010 và Hạng 9 năm 2011 – vị trí tệ nhất lịch sử CLB tính đến lúc đó).

• Năm 2012-2014: CLB mời HLV Choi Yoon-Kyum (Hàn Quốc). Đội bóng cải thiện được thể lực và tính chuyên nghiệp, giành hạng 3 mùa giải 2013, nhưng vẫn thiếu sự ổn định để đua tranh ngôi vô địch.

4. Cuộc cách mạng đào tạo trẻ và Học viện HAGL-Arsenal JMG (2007 – 2020)

Nhận thấy việc mua sắm ngôi sao không mang lại sự bền vững, năm 2007, HAGL hợp tác với CLB Arsenal (Anh) và học viện JMG (Pháp) để thành lập Học viện bóng đá HAGL-Arsenal JMG. Đây là học viện bóng đá quy chuẩn quốc tế đầu tiên tại Việt Nam.

Lứa U19 gây sốt (2013-2014)

Năm 2013, lứa cầu thủ khóa 1 của học viện với những Công Phượng, Tuấn Anh, Xuân Trường, Văn Toàn, Đông Triều... trình làng và tạo nên cơn sốt chưa từng có. Lối đá kỹ thuật, ban bật nhỏ (tiki-taka), fair-play của họ đã kéo khán giả trở lại sân cỏ cả nước trong bối cảnh bóng đá Việt Nam đang mất niềm tin.

Thay máu toàn diện tại V.League 2015

Mùa giải 2015, Bầu Đức thực hiện một quyết định lịch sử và gây tranh cãi: Thanh lý gần như toàn bộ đội 1 (gồm nhiều cựu binh kinh nghiệm) để đôn lứa U19 lên đá V.League.

• Hệ quả: Dù được yêu mến, nhưng do thiếu kinh nghiệm và thể lực, HAGL từ một "ông lớn" trở thành đội bóng thường xuyên phải đua trụ hạng.

• Thứ hạng các mùa giải này thường nằm ở nửa dưới bảng xếp hạng (Hạng 13 năm 2015, Hạng 12 năm 2016).

• Tháng 6/2017: Hợp tác với Arsenal chấm dứt, học viện đổi tên thành HAGL-JMG.

Dù không thành công về danh hiệu cấp CLB, nhưng lứa cầu thủ này đã trở thành nòng cốt cho Đội tuyển Quốc gia Việt Nam dưới thời HLV Park Hang-seo, góp công lớn vào chức Á quân U23 Châu Á 2018 và chức vô địch AFF Cup 2018.

5. Sự trở lại của Kiatisuk và Biến động thượng tầng (2021 – Nay)

Mùa giải 2021: Giấc mơ dang dở

Năm 2021, Kiatisuk Senamuang một lần nữa trở lại dẫn dắt HAGL. Ông đã kết hợp thành công kỹ thuật của lứa Công Phượng, Văn Toàn với sự thực dụng và ngoại binh chất lượng. HAGL thi đấu thăng hoa, dẫn đầu bảng xếp hạng V.League sau 12 vòng đấu với chuỗi 11 trận bất bại.

Tuy nhiên, mùa giải bị hủy bỏ do đại dịch COVID-19, khiến HAGL lỡ hẹn với chức vô địch sau 17 năm chờ đợi. Dù vậy, họ vẫn được chọn đại diện Việt Nam dự AFC Champions League 2022 và có những màn trình diễn đáng khen ngợi trước các đối thủ hàng đầu châu lục.

Chuyển đổi mô hình và Tên gọi mới (2023 - nay)

• Chia tay JMG: Tháng 12/2021, Học viện HAGL ngừng hợp tác với JMG sau 15 năm.

• Chia tay trụ cột: Sau mùa giải 2022, hàng loạt ngôi sao khóa 1 như Công Phượng, Văn Toàn, Xuân Trường, Văn Thanh, Hồng Duy rời đội tìm bến đỗ mới.

• Đổi tên: Ngày 2/11/2023, do những khó khăn tài chính và yêu cầu từ nhà tài trợ mới, CLB đổi tên thành LPBank Hoàng Anh Gia Lai. Đội bóng bước vào giai đoạn tái thiết với nòng cốt là các cầu thủ trẻ mới và sự dẫn dắt của các HLV như Vũ Tiến Thành, Lê Quang Trãi.

6. Sân vận động và Cơ sở vật chất

Sân vận động Pleiku

• Sức chứa: 12.000 chỗ ngồi.

• Đặc điểm: Được xây mới từ năm 2008 và khánh thành năm 2010 theo mô hình sân Emirates (Arsenal). Đây là sân bóng chuyên biệt cho bóng đá, không có đường piste, giúp khán giả tiếp cận rất gần với cầu thủ. Sân có mái che toàn bộ các khán đài – điều hiếm thấy tại V.League thời điểm đó.

• Mặt cỏ: Trước đây sử dụng cỏ lá gừng, hiện nay đang trong kế hoạch nâng cấp lên cỏ lá kim tiêu chuẩn.

Trung tâm huấn luyện Hàm Rồng

Nằm cách thành phố Pleiku khoảng 15km, Trung tâm thể thao Hàm Rồng nằm giữa rừng thông, ở độ cao trên 800m. Đây là đại bản doanh của CLB và Học viện, với hệ thống sân tập, hồ bơi, phòng gym, và khu nhà ở tiện nghi cho các cầu thủ từ mọi lứa tuổi.

7. Thống kê và Danh hiệu

Danh hiệu chính thức

Các kỷ lục cá nhân nổi bật

• Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất lịch sử CLB tại V.League: Evaldo Goncalves (68 bàn).

• Huyền thoại: Kiatisuk Senamuang (Vô địch cả trên cương vị cầu thủ và HLV, 2 lần đoạt giải Cầu thủ nước ngoài xuất sắc nhất).

• Cầu thủ nội ghi bàn nhiều nhất: Trần Minh Vương (49 bàn - tính đến giữa mùa 2024/25).

8. Biểu trưng và Màu sắc

• Màu áo truyền thống: Màu trắng (sân nhà) – tượng trưng cho biệt danh "Gỗ" (dù hiện nay HAGL Group đã đa dạng hóa kinh doanh). Tuy nhiên, trong nhiều mùa giải, màu vàng hoặc đỏ cũng được sử dụng làm màu chủ đạo.

• Logo: Logo hiện tại vẫn giữ hình ảnh cốt lõi nhưng có thêm tên nhà tài trợ LPBank.

• Biệt danh: Đội bóng phố Núi, HAGL, Gỗ.