Truyền thông vẫn thường nói bóng đá là trò chơi của những con số, của thắng và thua, của vinh quang và nước mắt nhưng có những trận đấu vượt thoát khỏi quy luật nhị nguyên ấy để trở thành một biểu tượng, một vùng ký ức vĩnh cửu.
Trận chung kết U23 châu Á 2018 tại Thường Châu không chỉ là một trận bóng, đó là thước phim bi tráng và lãng mạn nhất mà lịch sử bóng đá Việt Nam từng trình chiếu, nơi những chàng trai áo đỏ đã viết nên thiên sử thi giữa bão tuyết mịt mù.
Màu áo đỏ vinh quang giữa Thường Châu tuyết trắng
Ống kính ký ức đưa chúng ta quay ngược về chiều ngày 27 tháng 1 năm 2018. Thường Châu (Trung Quốc) ngày hôm ấy không giống một sân vận động, mà giống một hoang mạc băng giá trong những bộ phim tận thế.
Đại tuyết. Đó là từ chính xác nhất để mô tả bối cảnh. Tuyết rơi dày đặc, phủ trắng xóa mặt cỏ, xóa nhòa các vạch vôi và làm mờ đi tầm nhìn của hàng triệu khán giả qua màn hình tivi. Nhiệt độ xuống dưới độ âm, cái lạnh cắt da cắt thịt như muốn đóng băng mọi thứ. Trong cái nền trắng toát lạnh lẽo và vô hồn ấy, có một đốm lửa đang cháy. Đó là màu áo đỏ của U23 Việt Nam.
Hàng triệu người hâm mộ Việt Nam dường như nín thở để theo dõi trận đấu. Chúng ta đã đi qua một hành trình không tưởng, đánh bại Iraq, quật ngã Qatar để đứng ở đây. Nhưng trước mắt là U23 Uzbekistan, những gã khổng lồ Trung Á với thể hình vượt trội và quan trọng hơn, họ quen với cái lạnh này. Còn chúng ta? Những đôi chân đến từ vùng nhiệt đới, chưa có kinh nghiệm chạm vào tuyết, lần đầu tiên phải chiến đấu với địch thủ là khí hậu lạnh giá.
Tiếng còi của trọng tài Ahmed Al-Kaf vang lên giữa tiếng gió rít. Trận đấu bắt đầu không phải bằng những pha bóng đẹp, mà bằng sự khắc nghiệt. Những đôi giày lún sâu vào tuyết, trái bóng lăn đi một cách nặng nhọc. Cảnh tượng ấy giống như một cuộc hành quân gian khổ hơn là một trận chung kết bóng đá.
Nỗ lực phi thường của những "chiến binh" Việt Nam
Chỉ mới 8 phút trôi qua, kịch bản tồi tệ nhất đã đến. Từ quả phạt góc bên cánh trái, Ashurmatov băng vào đánh đầu. Một pha bóng đơn giản nhưng trong điều kiện tầm nhìn hạn chế và mặt sân trơn trượt, lưới của Bùi Tiến Dũng đã rung lên. 1-0 cho Uzbekistan.
Cả khán đài dường như chết lặng. Trên màn hình, các cầu thủ Uzbekistan trong trang phục màu trắng dường như hòa lẫn vào bão tuyết, họ như những "bóng ma" thoắt ẩn thoắt hiện. Còn các cầu thủ Việt Nam, những chấm đỏ nhỏ bé, lầm lũi cúi đầu đi về vạch giữa sân.
Lúc ấy, nỗi sợ hãi mơ hồ bắt đầu len lỏi. Liệu câu chuyện cổ tích sẽ kết thúc chóng vánh như thế này sao? Tuyết rơi mỗi lúc một dày hơn. Có những thời điểm, ống kính truyền hình không thể bắt trọn hình dáng cầu thủ. Chúng ta thấy Vũ Văn Thanh gạt tuyết để ném biên, thấy Đỗ Duy Mạnh trượt ngã nhưng bật dậy ngay lập tức, thấy Nguyễn Công Phượng cố gắng đi bóng nhưng bị lớp tuyết dày cản lại.
Nhưng chính trong sự lầm lũi ấy, bản lĩnh của những "Chiến binh Sao Vàng" bắt đầu phát tiết. Họ không hoảng loạn. Họ kiên nhẫn chịu trận, kiên nhẫn phòng ngự và chờ đợi thời cơ.
"Cầu vồng trong tuyết" và khoảnh khắc ngưng đọng thời gian
Phút 41, U23 Việt Nam được hưởng một quả phạt trực tiếp ngay sát vòng cấm địa. Đây có lẽ là phân cảnh điện ảnh nhất, đẹp đẽ nhất và xúc động nhất của bóng đá Việt Nam ở cấp độ trẻ.
Hãy tua chậm lại khoảnh khắc này. Xung quanh điểm đặt bóng, tuyết đã phủ dày cả tấc. Lương Xuân Trường và Văn Thanh, không ai bảo ai, quỳ xuống, dùng đôi tay trần gạt từng lớp tuyết lạnh buốt để tạo ra một khoảng trống nhỏ cho trái bóng nằm yên. Hình ảnh ấy mang tính biểu tượng cực lớn, đó là sự đồng lòng, là sự hy sinh của tập thể để dọn đường cho cá nhân tỏa sáng.
Nguyễn Quang Hải đứng đó. Khuôn mặt cậu lạnh tanh, không biểu lộ cảm xúc, nhưng ánh mắt rực lửa tập trung vào khung thành. Tất cả người hâm mộ Việt Nam theo dõi đều như nín thở.
Và rồi, chân trái của Hải vung lên, vẽ một đường cong tuyệt mỹ. Trái bóng xé toạc lớp tuyết, bay qua hàng rào trắng xóa, lượn vào góc chết khung thành trong sự bất lực của thủ môn Uzbekistan.
VÀO!!! Cả triệu con tim vỡ òa. Không chỉ là bàn thắng, đó là một kiệt tác nghệ thuật. Giữa bầu trời xám xịt và mặt đất trắng xóa, đường cong ấy hiện lên như một chiếc cầu vồng rực rỡ. "Cầu vồng trong tuyết", cái tên mà báo chí sau này ca tụng đã ra đời như thế. Bàn thắng ấy sưởi ấm hàng triệu trái tim đang run rẩy vì lo âu, khẳng định rằng nghịch cảnh chỉ làm nền cho bản lĩnh tỏa sáng.
Cuộc chiến sinh tồn với sức chịu đựng phi thường
Ngay sau đó, hiệp hai và hai hiệp phụ là một cuộc tra tấn thể lực tàn khốc. Ban tổ chức phải cho xe dọn tuyết vào sân giữa giờ nghỉ, nhưng chỉ 15 phút sau, tuyết lại phủ trắng.
U23 Uzbekistan thay đổi chiến thuật, họ thay áo sang màu xanh để dễ nhận diện và gia tăng sức ép khủng khiếp. Nhưng U23 Việt Nam hôm ấy là một "khối bê tông cốt thép" được đúc bằng tinh thần.
Thủ môn Bùi Tiến Dũng bay lượn như một người nhện, cản phá những cú sút búa bổ. Trung vệ Trần Đình Trọng, dù chấn thương âm ỉ vẫn tả xung hữu đột, "bắt chết" các tiền đạo to cao của đối phương. Tiền vệ Phan Văn Đức chạy đến kiệt cùng sức lực, phổi như muốn nổ tung vì không khí loãng và lạnh.
Trận đấu trôi về những phút cuối của hiệp phụ thứ hai. Tỷ số vẫn là 1-1. Sự kiên cường của các cầu thủ Việt Nam khiến đối thủ phải rùng mình, còn khán giả Châu Á phải ngả mũ kính phục. Người hâm mộ đã nghĩ đến loạt luân lưu định mệnh, sở trường của thầy trò HLV Park Hang-seo tại giải đấu này. Cánh cửa thiên đường chỉ còn cách vài phút đồng hồ.
Nghiệt ngã phút 119 cùng nốt trầm bi tráng
Nhưng bóng đá, đôi khi, tàn nhẫn như chính cuộc đời. Phút 119, khi tất cả đã chuẩn bị tâm thế cho loạt "đấu súng", Andrey Sidorov, cầu thủ vừa vào sân thay người xuất hiện như một định mệnh nghiệt ngã. Từ quả phạt góc, anh ta đệm bóng cận thành.
Mành lưới của thủ thành Bùi Tiến Dũng đã rung lên. 2-1 cho Uzbekistan. Không gian như sụp đổ. Những giọt nước mắt lăn dài trên má các cổ động viên. Trên sân, các cầu thủ Việt Nam đổ gục xuống nền tuyết lạnh. Gần 120 phút chiến đấu bằng 200% sức lực đã tan thành mây khói chỉ trong một tích tắc mất tập trung. Cảm giác đau đớn ấy không phải là nỗi đau của thất bại, mà là nỗi đau của sự tiếc nuối tột cùng khi vinh quang đã ở quá gần.
Tiếng còi mãn cuộc vang lên ngay sau đó. Một cái kết buồn cho câu chuyện cổ tích nhưng lại là cái kết mở ra một chương mới huy hoàng hơn.
Khi Á quân là những người hùng
Trận đấu kết thúc, nhưng những thước phim cảm xúc nhất lúc này mới thực sự bắt đầu. Không có sự trách móc. Không có sự cúi đầu tủi hổ. Hình ảnh Đỗ Duy Mạnh leo lên đống tuyết cao, cắm lá cờ Tổ quốc và cúi đầu chào lá cờ ấy đã trở thành biểu tượng bất tử của lòng yêu nước và tự tôn dân tộc. Cái cúi đầu ấy là lời khẳng định toàn đội đã chiến đấu bằng tất cả sức lực vì màu cờ này.
Trong phòng thay đồ, HLV Park Hang-seo đã nói một câu nói khiến cả đội bừng tỉnh, một câu nói sau này trở thành kim chỉ nam cho bóng đá Việt Nam: "Tại sao các con phải cúi đầu? Chúng ta đã nỗ lực hết sức mình cơ mà! Người dân Việt Nam tự hào về các con. Đừng cúi đầu!"
Và đúng như vậy. Ngày trở về của U23 Việt Nam không phải là sự đón nhận của một đội bóng thất bại. Đó là cuộc diễu hành lịch sử chưa từng có. Hàng triệu người dân đổ ra đường, nhuộm đỏ từ sân bay Nội Bài về đến trung tâm Hà Nội. Chiếc xe buýt hai tầng mất hàng giờ đồng hồ để nhích từng mét giữa biển người. Những lá cờ, những băng rôn, những tiếng hô vang "Việt Nam Vô Địch".
Với người Việt Nam, chiếc huy chương bạc tại Thường Châu còn quý giá hơn vàng. Bởi nó được đúc bằng mồ hôi và nước mắt trên tuyết trắng. Nó đánh thức tình yêu bóng đá đã ngủ quên, khơi dậy niềm tự hào dân tộc mãnh liệt và xóa tan tâm lý tự ti "ao làng" đã ám ảnh bao thế hệ cầu thủ.
Từ đống tro tàn của thất bại SEA Games 2017, lứa cầu thủ với những Nguyễn Quang Hải, Nguyễn Công Phượng, Lương Xuân Trường, Bùi Tiến Dũng,... dưới bàn tay thầy Park đã vươn vai đứng dậy như Phù Đổng Thiên Vương. Thường Châu 2018 không phải là đích đến, nó là bệ phóng đưa bóng đá Việt Nam bước vào kỷ nguyên rực rỡ nhất lịch sử khi chúng ta lần lượt vô địch AFF Cup 2018, vào tới tứ kết Asian Cup 2019 và tiến đến vòng loại cuối World Cup 2022.
Tuyết trắng đã tan nhưng ký ức còn mãi
Nhiều năm đã trôi qua kể từ buổi chiều đông lạnh giá ấy. Tuyết ở Thường Châu đã tan từ lâu, những chàng trai năm ấy giờ đã trưởng thành, có người vẫn ở đỉnh cao, có người đã qua sườn dốc. Nhưng ký ức về trận chung kết năm 2018 vẫn vẹn nguyên như một thước phim quay chậm trong tâm trí người hâm mộ.
Đó là minh chứng hùng hồn nhất cho vẻ đẹp của bóng đá: Đôi khi, kẻ chiến thắng không phải là người nâng cúp, mà là người đã chạm được vào trái tim của hàng triệu người.
"Cầu vồng trong tuyết" sẽ mãi là một giai thoại đẹp, một bản tình ca bi tráng mà mỗi khi nhắc lại, chúng ta lại thấy lòng mình rạo rực, tự hào và tin yêu. Bởi vì ở đó, giữa bão tuyết mịt mù, tinh thần Việt Nam đã rực sáng hơn bao giờ hết.
Bạn đọc quan tâm đến bóng đá Việt Nam có thể tham khảo bài viết Ngày này năm xưa: U22 Việt Nam kết thúc 60 năm chờ đợi với tấm HCV SEA Games để biết thêm những sự kiện đáng nhớ đã từng diễn ra trong quá khứ.
