"Nguồn sống" từ chương trình FIFA Forward
Để hiểu tại sao Gianni Infantino tự tin khẳng định như vậy, chúng ta cần nhìn vào con số. Thông qua chương trình phát triển FIFA Forward, tổ chức này giải ngân hàng tỷ USD cho 211 liên đoàn thành viên theo chu kỳ 4 năm.
Trong chu kỳ 2023-2026, mỗi liên đoàn thành viên được quyền nhận tới 8 triệu USD (khoảng 6,1 triệu bảng). Số tiền này không được chi tiêu tùy tiện mà chia nhỏ cho các mục đích cụ thể, với 1,25 triệu USD/năm cho chi phí vận hành (lương bổng, thuê văn phòng), 3 triệu USD cho các dự án hạ tầng (sân bãi, trung tâm đào tạo), và thêm hàng triệu USD hỗ trợ thiết bị, di chuyển cho các đội tuyển quốc gia.
Đối với những quốc gia nhỏ như Comoros hay các liên đoàn tại châu Phi, Trung Á, nguồn tiền này chiếm tới hơn 50% ngân sách hoạt động. Nếu không có FIFA, việc tổ chức các giải đấu chuyên nghiệp, bóng đá nữ hay bóng đá trẻ tại đây gần như là bất khả thi.
Sự thật hay sự cường điệu hóa?
Tuy nhiên, tuyên bố "bóng đá không tồn tại" của Infantino bị các chuyên gia đánh giá là một sự cường điệu quá mức. Bóng đá vốn đã tồn tại và phát triển rực rỡ ở nhiều quốc gia từ rất lâu trước khi FIFA ra đời vào năm 1904. Điển hình là trận đấu quốc tế đầu tiên giữa Anh và Scotland diễn ra vào năm 1872.
Giáo sư Alan Tomlinson, tác giả cuốn sách "What is FIFA For?", nhận định: "FIFA cần bóng đá hơn là bóng đá cần FIFA. Bóng đá đã đạt đến trình độ phát triển cao ở mọi lứa tuổi và quốc gia từ trước khi FIFA trưởng thành".
Thực tế, khái niệm "bóng đá" mà Infantino nhắc đến chính xác hơn phải là "bóng đá có tổ chức". FIFA đóng vai trò duy trì hệ thống các giải đấu quốc tế, các quy chuẩn vận hành và bộ máy hành chính. Nếu thiếu FIFA, người dân ở 150 quốc gia đó vẫn sẽ đá bóng, nhưng họ sẽ không có một đội tuyển quốc gia đủ tiềm lực để tham gia các giải đấu chính thức toàn cầu.
Mặt tối của dòng tiền và vấn đề minh bạch
Dù dòng tiền từ FIFA đem lại lợi ích to lớn cho hạ tầng bóng đá toàn cầu, nhưng nó cũng tạo ra một hệ thống "bảo trợ". Nhiều chuyên gia lo ngại đây là công cụ để FIFA duy trì quyền lực chính trị: "Chúng tôi cho bạn tiền, bạn cho chúng tôi phiếu bầu".
Bên cạnh đó, sự thiếu minh bạch trong kiểm toán là một dấu hỏi lớn. Dù FIFA yêu cầu các liên đoàn thành viên nộp báo cáo kiểm toán hàng năm, nhưng những tài liệu này không bao giờ được công bố rộng rãi. Thực tế đã có không ít vụ bê bối lạm dụng quỹ FIFA Forward bị phanh phui tại Bangladesh, Panama hay Maldives, dẫn đến việc nhiều quan chức bị cấm hoạt động bóng đá.
Tuyên bố của Gianni Infantino chứa đựng một phần sự thật về tầm quan trọng của tài chính FIFA đối với các quốc gia nghèo, nhưng nó cũng nhuốm màu sắc chính trị và cường điệu. FIFA không tạo ra bóng đá, nhưng họ đang nắm giữ chiếc chìa khóa để "chuyên nghiệp hóa" môn thể thao này trên quy mô toàn cầu.
Bóng đá vẫn sẽ tồn tại nếu không có FIFA, nhưng chắc chắn diện mạo của các giải đấu quốc tế sẽ không bao giờ được như hiện tại.
