Ba thập kỷ đã trôi qua kể từ giây phút điên rồ làm rung chuyển nền bóng đá Anh, hãy cùng trò chuyện với những nhân chứng lịch sử để tái hiện lại khoảnh khắc kinh điển: cú đá kung-fu của Eric Cantona.
Cho đến nay, những hồi ức về sự khiêu khích dẫn đến cuộc tấn công của Cantona vào một cổ động viên tại sân Selhurst Park vào ngày 25 tháng 1 năm 1995 vẫn còn nhiều dị bản.
Tại tòa án, phiên bản của Cantona là Matthew Simmons, người đàn ông bị anh tung cước đã hét lên: "Cút xéo về Pháp đi, đồ con hoang người Pháp", đồng thời gọi anh là "con thú người Pháp" và lăng mạ mẹ anh là "mụ điếm người Pháp".
Ngược lại, Simmons khẳng định tất cả những gì anh ta nói chỉ là: "Ra ngoài! Ra ngoài! Ra ngoài! Đến lúc đi tắm sớm rồi đó, Cantona!".
Sự khác biệt trong các lời kể này là đặc trưng cho một trong những câu chuyện bóng đá huyền thoại nhất của thập niên 90. Liệu trận đấu đó là một cuộc tranh tài hấp dẫn hay chỉ là một màn tra tấn thể lực tẻ nhạt? Cantona có xứng đáng nhận chiếc thẻ đỏ dẫn anh đi ngang qua Simmons hay không?
Cantona là một kẻ côn đồ vì hành động đó, hay là một người hùng? Rất ít người chứng kiến sự việc có thể đồng thuận về bất kỳ chi tiết nào
Bối cảnh dẫn đến trận đấu thì dễ dàng xác định hơn. Manchester United, khi đó đang theo đuổi chức vô địch quốc gia lần thứ ba liên tiếp, họ đã phục hồi sau khởi đầu mùa giải không ổn định và chỉ kém đội đầu bảng Blackburn Rovers 2 điểm.
Trong trận đấu trước đó, họ đã đánh bại Rovers 1-0 tại Old Trafford nhờ cú đánh đầu muộn của Cantona. Qua đó tiếp thêm tâm lý cho bầy Quỷ Đỏ hướng tới chức vô địch Ngoại hạng Anh.
Trọng tài chính tại Selhurst Park đêm đó là Alan Wilkie, ông thường quan sát các đội khởi động rất kỹ lưỡng. Wilkie nhớ lại rằng sự hưng phấn bao trùm sau trận thắng Blackburn và các cuộc phỏng vấn sau trận đấu cho thấy Manchester United cảm thấy nhiệm vụ cho phần còn lại của mùa giải đã hoàn thành.
Tinh thần đó được lan tỏa tại Selhurst Park, ông cảm thấy cách tiếp cận của Quỷ Đỏ hơi khác biệt và có cảm giác họ thoải mái hơn. Trong hầu hết các câu chuyện kể lại, hậu vệ Richard Shaw của Palace thực hiện nhiệm vụ kèm người sát sao đối với Cantona.
Nhưng Shaw đính chính rằng có nhiều thông tin sai lệch đã được đưa ra. Ông khẳng định mình chưa bao giờ được giao nhiệm vụ kèm chết Cantona. Manchester United thời đó có Ryan Giggs, Andrei Kanchelskis, Andy Cole, tân binh họ vừa mua với giá 7 triệu bảng.
Shaw cho rằng chẳng ích gì khi đi kèm chết một mình Eric Cantona trong khi đối thủ sở hữu quá nhiều ngôi sao đắt giá khác. Tuy nhiên, đồng đội của ông là John Salako vẫn cảm thấy Cantona là mối nguy hiểm lớn nhất, là viên ngọc quý trên vương miện. Crystal Palace tin rằng nếu bắt chết cầu thủ người Pháp, họ sẽ có cơ hội chiến thắng.
Hiệp một kết thúc mà không có bàn thắng nào được ghi, trọng tài Wilkie cảm thấy các cầu thủ United bắt đầu bị kích động bởi lối chơi của Palace. Eric Cantona đã đến gặp ông vào giờ nghỉ giải lao và nói: "Hiệp một không có quả phạt nào? Hiệp hai cũng không có quả phạt nào sao?".
Lúc đó, chuông báo động bắt đầu vang lên trong đầu vị trọng tài. Ông cảm thấy có điều gì đó kỳ lạ trong cách các cầu thủ đối thoại với mình. Khi bước ra cho hiệp hai, Sir Alex Ferguson đi ngang qua vị trọng tài và nói: "Ông hãy làm công việc của mình đi, chỉ cần làm đúng việc của mình thôi".
Và ông đã làm đúng nhiệm vụ của mình khi một Cantona đầy bực bội thất vọng đã đá vào chân Richard Shaw ngay sau khi hiệp hai bắt đầu được vài phút. Wilkie nhớ chính xác thời điểm đó là hiệp hai, phút 49 và 52 giây. Peter Schmeichel phát bóng mạnh lên phần sân đối phương như thói quen thời bấy giờ.
Wilkie thổi còi phạt cú đá của Cantona vào Shaw. Khi ông tiến lại gần, các cầu thủ Chris Coleman và Gareth Southgate đang lao về phía Cantona, và ông đã giơ cao chiếc thẻ đỏ. Trớ trêu thay, chính Richard Shaw thừa nhận đó chỉ là một cú ngáng chân vô hại và Cantona thậm chí hơi đen đủi khi bị đuổi, nhưng phần còn lại đã trở thành lịch sử.
Trọng tài Wilkie kể lại rằng lúc đó có khoảng 20 cầu thủ đang tranh cãi kịch liệt theo kiểu "bố tao to hơn bố mày". Trong khi ông đang cố gắng ổn định tình hình và bảo vệ Shaw đang nằm trên sân, đột nhiên đám đông cầu thủ biến mất, họ lao về phía đường hầm. Ông hoàn toàn không biết chuyện gì đã xảy ra sau lưng mình.
Sau một khoảnh khắc chống tay lên hông đầy bực bội, Cantona lầm lũi bước về phía đường hầm ngang qua khán đài chính, anh bẻ chiếc cổ áo dựng ngược của mình xuống. Bình luận viên Jonathan Pearce của đài Capital Gold không rời mắt khỏi cầu thủ người Pháp.
Ông nhận xét rằng từ ngôn ngữ cơ thể, dáng đi thẳng đứng, vai đưa ra sau, ngực ưỡn ra, cái dáng đi uy quyền của Cantona, có thể thấy anh đang cực kỳ giận dữ. Nhưng không ai có thể lường trước được điều sắp xảy ra.
Matthew Simmons khi đó mới 20 tuổi, một người hâm mộ Palace sống ở Thornton Heath. Anh ta tuyên bố mình đang trên đường đi vệ sinh khi Cantona đi ngang qua, nhưng các bằng chứng hình ảnh và video cho thấy cả hai đã có những lời lẽ thù hằn với nhau từ trước.
John Salako cho rằng Simmons không giống một gã côn đồ dữ dằn, có lẽ anh ta đã uống vài ly bia và nhân cơ hội để thóa mạ Eric. Lẽ ra các nhân viên an ninh phải can thiệp sớm hơn khi anh ta áp sát Cantona.
Nhà văn Darren Richman, người ngồi trên khán đài cách đó không xa, nhớ lại hình ảnh một gã đàn ông lao về phía trước và mọi người quay lại nhìn. Ông không nghe thấy Simmons nói gì, nhưng tin chắc rằng đó không phải là câu "mời đi tắm sớm" lịch sự.
Nhân viên phục trang Norman Davies của Man United được giao nhiệm vụ hộ tống Cantona tránh xa đám đông cổ động viên đang la ó. Sau này Davies bị đặt biệt danh là "Vaseline" vì đã không giữ chặt được cầu thủ người Pháp.
Richard Shaw kể rằng ông đang ngồi bệt trên sân thì nghe thấy tiếng gầm rú của đám đông. Ông không nhìn thấy cú đá trực tiếp nhưng thấy sự hỗn loạn và đám đông lao về phía đó. Jonathan Pearce mô tả trong bài bình luận kinh điển của mình rằng đó là một cú đá kung-fu rõ ràng, hung dữ, thái quá và gây sững sờ.
Khi trọng tài Wilkie đến hiện trường, ông phải đứng chắn giữa Paul Ince và đám đông. Brian McClair đã nói với với vị trọng tài một câu mà ông không bao giờ quên: "Nếu ông cho thực hiện quả đá phạt, mọi người sẽ chỉ tập trung vào bóng đá thôi". Nhưng cơ hội đó đã trôi qua.
John Salako gọi đó là khoảnh khắc khó tin và siêu thực nhất trong sự nghiệp của mình. Ông thậm chí còn đùa rằng dù mình là cầu thủ xuất sắc nhất trận đấu hôm đó nhưng Cantona đã cướp mất ánh hào quang của ông.
Nhà văn Richman nhớ lại bầu không khí trở nên cực kỳ độc hại, người ta ném đủ thứ xuống sân, từ cốc trà đến bất cứ vật gì cầm được. Bố của Richman còn dặn ông phải kéo kín khóa áo khoác vì ông đang mặc áo Man Utd ở khu khán đài đội chủ nhà, tránh gây thêm những cuộc đụng độ không cần thiết.
Bob Morrison, trưởng ban an ninh tại Selhurst Park, nói rằng sự việc khiến mọi người sững sờ vì không ai ngờ một cầu thủ chuyên nghiệp lại lao cả hai chân vào đám đông như vậy. Với sự giúp đỡ của Schmeichel, sau khi Cantona đã kịp tung thêm một cú đấm vào Simmons, Davies cuối cùng cũng kéo được anh vào phòng thay đồ và mời anh một tách trà.
Bất chấp việc thiếu người, David May đã ghi bàn cho United trước khi Southgate gỡ hòa. Nhưng sau trận đấu, không ai quan tâm đến kết quả 1-1. Sir Alex Ferguson lúc đó quá bận rộn với việc điều chỉnh đội hình nên không nhìn thấy sự việc. Phải đến 5 giờ sáng hôm sau, khi không thể ngủ được, ông mới xem lại băng ghi hình lần đầu tiên.
Trọng tài Wilkie cũng chưa thấy cú đá cho đến khi về phòng thay đồ. Tại đây, Sir Alex Ferguson đã mắng ông rằng đó là lỗi của ông. Ngay sau đó, chỉ huy cảnh sát bước ra từ nhà vệ sinh và bảo Ferguson: "Tôi nghĩ ông nên rời đi thì hơn, chúng tôi đã tống một cầu thủ của ông vào phòng giam rồi".
Manchester United ban đầu định sa thải Cantona nhưng sau đó chỉ phạt tiền và cấm thi đấu đến hết mùa giải. Tuy nhiên, cú sốc thực sự là án phạt từ FA: cấm thi đấu 8 tháng trên toàn thế giới. Bài bình luận của Jonathan Pearce về tình huống đó đã giành giải thưởng Sony, nhưng ông rời sân với cảm giác suy sụp vì nghĩ rằng bóng đá đã bị vấy bẩn.
Phản ứng của dư luận lúc đó là sự phẫn nộ tột cùng. Gary Lineker nói Cantona dường như đã "đánh mất lý trí". Giám đốc điều hành FA Graham Kelly gọi đó là một vết nhơ. Các phóng viên thể thao như Henry Winter viết rằng Cantona đã làm thất vọng tất cả mọi người, đặc biệt là Ferguson.
Người hâm mộ thậm chí gọi điện hàng loạt để loại Cantona khỏi đội hình trong trò chơi bóng đá ảo của họ. Một fan tên Mike Conroy kể rằng anh đã khóc khi xem cảnh tượng đó và cho rằng CLB phải đuổi ngôi sao người Pháp ngay lập tức.
Nhưng cũng có những người thấy sự việc này nực cười vì tính chất kỳ quái của nó. Những câu chuyện đùa xuất hiện ngay lập tức, như việc United sắp ra mắt bộ đồ thi đấu mới với đai đen. Hai tháng sau, ban nhạc Ash đã dùng bức ảnh cú đá làm bìa đĩa đơn "Kung Fu".
Tuy nhiên, quan điểm của người hâm mộ United bắt đầu thay đổi khi họ biết thêm về thân phận của Matthew Simmons. Các tờ báo đưa tin rằng Simmons có tiền án và liên quan đến các tổ chức cực hữu.
David Meek của tờ Manchester Evening News nhận định: "Con lắc đang dần quay lại ủng hộ Cantona. Cú đá có thể hơi quá đáng, nhưng nếu anh ta chỉ đấm gã đó một cái, nhiều người sẽ hiểu và thông cảm".
Đến tháng 3, khi United trở lại Selhurst Park, Simmons phải nhận sự bảo vệ từ cảnh sát vì bị đe dọa từ các CĐV áo đỏ. Richard Shaw chia sẻ rằng thời đó những lời lăng mạ trên sân rất kinh khủng, nhưng cầu thủ thường phải chấp nhận và bước tiếp.
Salako cũng so sánh sự việc này với khoảnh khắc Zinedine Zidane húc đầu vào Materazzi, khi một thiên tài đôi khi đơn giản là mất kiểm soát.
Vụ kiện tụng sau đó thu hút sự chú ý cực lớn của truyền thông. Cantona ban đầu bị kết án hai tuần tù giam, sau đó giảm xuống còn 150 giờ lao động công ích. Trong phiên tòa, một cậu bé 13 tuổi đã gửi cho Cantona bài thơ: "Eric là thần tượng, Eric là ngôi sao, Nếu mẹ tôi đồng ý, anh ấy cũng sẽ là cha tôi".
Và chính tại đây, Cantona đã thốt ra câu nói kinh điển nhất lịch sử bóng đá: "Khi đàn hải âu bay theo tàu đánh cá, đó là vì chúng nghĩ rằng những con cá mòi sẽ bị ném xuống biển. Xin cảm ơn".
Nhiều người cố gắng giải mã câu nói này theo hướng chính trị hay triết học, nhưng nhà văn Richman tin rằng nó rất đơn giản: Cantona ám chỉ đám đông báo chí là đàn hải âu luôn chực chờ xâu xé anh, và anh sẽ không cho họ bất cứ thứ gì.
Simmons, người sau đó bị phạt 500 bảng và cấm đến sân một năm, đã nổi điên ngay tại tòa và lao vào tấn công luật sư công tố, hét lớn: "Tôi vô tội, tôi thề trên kinh thánh!". Hành động này khiến Simmons phải ngồi tù một tuần.
Dư âm của cú đá kung-fu vẫn còn tồn tại đến ngày nay. Simmons luôn khẳng định mình bị oan và cuộc đời bị hủy hoại, trong khi Cantona coi đó là khoảnh khắc rực rỡ nhất sự nghiệp vì đã trừng trị một kẻ côn đồ. Đối với người hâm mộ Man United, hành động đó trở thành một phần của một Cantona vĩ đại, người đã "đá văng phân biệt chủng tộc" khỏi bóng đá.
Dù gây tranh cãi, không ai có thể phủ nhận tài năng thiên bẩm của Cantona. Jonathan Pearce gọi anh là một "thiên tài lỗi lạc". Trọng tài Wilkie gọi anh là một "phù thủy sân cỏ". Sau khi giải nghệ, Cantona không đi theo con đường huấn luyện mà trở thành một nghệ sĩ, tham gia đóng phim và ca hát.
Cuộc đời anh luôn đầy rẫy những điều bất ngờ, giống như cái cách anh bay người lên khán đài đêm đông năm 1995, một khoảnh khắc mà bóng đá Anh sẽ không bao giờ quên.
