Một mùa hè chuyển nhượng đầy bận rộn tại Anfield đã chính thức khép lại, nhưng cảm giác đọng lại trong lòng người hâm mộ The Kop lại là sự ngổn ngang. Bất ngờ nằm ở chỗ, mức chi ròng của Liverpool trong kỳ chuyển nhượng này thậm chí còn lớn hơn cả mùa hè năm ngoái, với hơn 200 triệu bảng tiếp tục được đổ vào thị trường. Thế nhưng, khi cánh cửa chuyển nhượng đóng lại, tân HLV Andoni Iraola lại phải đối mặt với nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời xoay quanh bộ khung nhân sự hiện có.
Trên Sky Sports, chuyên gia phân tích Adam Bate cùng cựu trung vệ Jamie Carragher đã mổ xẻ cặn kẽ những tồn dư chiến thuật mà đội bóng vùng Merseyside đang vướng phải. "Đây trông không giống một đội hình cân bằng," Carragher thẳng thắn nhận định trên Sky Sports. "Liverpool đang thiếu người ở vị trí hậu vệ biên và có lẽ là cả một cầu thủ tiền vệ nữa." Đó là lời tổng kết súc tích nhưng lột tả trần trụi thực tế, bất chấp việc câu lạc bộ vừa hoàn tất bản hợp đồng bom tấn trị giá 123 triệu bảng mang tên Bradley Barcola từ Paris Saint-Germain.
Nghịch lý ở hàng công và khoảng trống mang tên Mohamed Salah
Thương vụ đắt giá mang tên Bradley Barcola phản ánh rõ nét sự thiếu cân đối trong khâu xây dựng lực lượng. Đội chủ sân Anfield vừa chia tay Mohamed Salah – cầu thủ chạy cánh trái thuận chân phải vĩ đại nhất lịch sử Ngoại hạng Anh. Nhưng cách ban lãnh đạo Liverpool phản ứng lại là gom về những mảnh ghép tạo nên một hàng công lệch hẳn sang một bên.
Carragher không giấu nổi sự hoài nghi về cách bài trí nhân sự này: "Liverpool không sở hữu một tiền đạo cánh phải thực thụ. Chúng tôi không có ai thuận chân trái ở hành lang phải như Mo Salah. Tôi cảm thấy thất vọng. Tôi thực sự không chắc lúc này chúng ta sẽ làm gì với vị trí cánh phải."
Về lý thuyết, Barcola là mẫu cầu thủ đa năng. Tuy nhiên, mức phí chuyển nhượng kỷ lục buộc anh phải được thi đấu ở vị trí sở trường để phát huy tối đa giá trị, và thật khó để khẳng định rằng cánh phải là nơi anh bùng nổ nhất. Ở hành lang trái, Cody Gakpo vẫn đang đảm nhiệm vị trí xuất phát từ đầu mùa giải. Đây cũng chính là khu vực mà cả Florian Wirtz lẫn Hugo Ekitike từng được bố trí thi đấu trước đây.
Bên cạnh đó, tài năng trẻ Rio Ngumoha sau mùa giải đột phá bên cánh trái đã bị kéo sang thử nghiệm ở cánh đối diện trong giai đoạn tiền mùa giải. Tân binh Victor Munoz có vẻ là phương án khả dĩ nhất cho cánh phải, nhưng trớ trêu thay, anh cập bến Anfield sau một mùa giải chơi ở hạng đấu cao nhất với tư cách là một cầu thủ chạy cánh trái.
Chiến lược tuyển trạch này tự nó chưa hẳn là một thảm họa, mà giống như một dấu hỏi kỳ lạ. Mối lo ngại thực sự đối với người hâm mộ chính là việc các lỗ hổng lại xuất hiện ở những mắt xích khác. Kết quả là Liverpool hiện sở hữu một đội hình thừa mứa nhân sự ở một vài khu vực nhất định nhưng lại thiếu hụt trầm trọng ở những vị trí trọng yếu.
Khủng hoảng hành lang cánh và yêu cầu khắc nghiệt của Iraola
Ở hàng phòng ngự, vấn đề hậu vệ biên đang trở thành điểm nóng. Mùa hè năm ngoái, khi Jeremie Frimpong cập bến Anfield, câu lạc bộ đã nhấn mạnh rằng tuyển thủ Hà Lan không được mua về để thay thế trực tiếp Trent Alexander-Arnold ở vị trí hậu vệ phải. Thế nhưng, trong 2 trận đấu mở màn của mùa giải, đó chính xác là vị trí mà Frimpong phải đảm nhận.
Hiện tại, khi Conor Bradley dính chấn thương, Frimpong là lựa chọn gần nhất với một chuyên gia chạy cánh đúng nghĩa còn khỏe mạnh. Một số ý kiến đề xuất kéo Dominik Szoboszlai về trám vào vị trí này, nhưng đó rõ ràng chỉ là giải pháp mang tính tình thế. Việc kéo một trung vệ dạt ra đá biên cũng không phải là phương án lý tưởng, bởi các hậu vệ cánh giữ vai trò sống còn trong hệ thống chiến thuật của Andoni Iraola.
Tầm quan trọng của họ được phản ánh qua các con số thống kê chuyên môn: Jeremie Frimpong và Milos Kerkez hiện đều nằm trong nhóm 3 cầu thủ bứt tốc nhiều nhất tại Premier League mùa này. Đáng chú ý, cái tên duy nhất xếp trên họ lại là Adrien Truffert – học trò cũ của chính Iraola tại câu lạc bộ Bournemouth. Việc các hậu vệ biên liên tục leo biên với cường độ cực cao là nền tảng cốt lõi trong triết lý vận hành của chiến lược gia người Tây Ban Nha.
Nhìn vào biểu đồ vị trí trung bình của các cầu thủ Liverpool trong 2 trận đầu mùa và đặt cạnh mùa giải vô địch dưới thời Arne Slot, sự khác biệt là rất lớn. Cặp hậu vệ biên dưới thời Iraola thường xuyên dâng cao tấn công cùng một lúc. Cách chơi này vô tình trút toàn bộ gánh nặng bọc lót lên vai các tiền vệ trung tâm.
Khoảng trống tuyến giữa và thảm họa phòng ngự từ xa
Đối với The Kop, gánh nặng đó đang biến thành một mối nguy hại hữu hình. Ryan Gravenberch từng có bước tiến vượt bậc để giúp HLV Arne Slot chạm tay vào chức vô địch, nhưng bên cạnh anh, nền tảng thể lực suy giảm rõ rệt của Alexis Mac Allister trong suốt 18 tháng qua đang đặt ra dấu hỏi lớn: Liệu Iraola có trong tay những nhân tố đủ khả năng đánh chặn các đợt phản công vỗ mặt của đối thủ?
Thậm chí, câu hỏi lớn hơn là liệu việc sử dụng một tiền vệ phòng ngự trụ thuần túy có nằm trong kế hoạch của Iraola hay không. Thời còn dẫn dắt Bournemouth, ông luôn yêu cầu các tiền vệ phải dâng lên chủ động áp sát. Cầu thủ Alex Scott từng miêu tả lối chơi đó là "vô cùng quyết liệt" khi không có bóng, trong khi Tyler Adams chia sẻ: "Các cầu thủ thực sự tin tưởng rằng chúng tôi sẽ giành lại quyền kiểm soát bóng ngay trên phần sân đối phương."
Tuy nhiên, áp dụng cấu trúc đó tại Anfield dường như đang tạo ra phản ứng ngược. Carragher bày tỏ sự quan ngại sâu sắc: "Tôi không tin tuyến giữa có thể vận hành ổn thỏa với những nhân sự hiện tại. Với tôi, nó không hoạt động hiệu quả. Và vấn đề không chỉ nằm ở con người, mà là ở cấu trúc mà huấn luyện viên đang yêu cầu."
Hệ lụy xuất hiện ngay lập tức. Chỉ trong vòng 5 phút đầu tiên của trận mở màn Premier League, hệ thống phòng ngự từ xa của Liverpool đã bị xé toang. Khi các hậu vệ biên dâng quá cao còn các trung vệ lại lùi sâu, hoàn toàn không có bất kỳ tiền vệ nào hiện diện ở khoảng trống chiến lược giữa hai tuyến. Newcastle đã nhanh chóng khai thác triệt để tử huyệt này để trừng phạt The Kop bằng bàn thắng mở tỷ số.
Xu hướng lùi sâu ngày càng rõ rệt của trung vệ đội trưởng Virgil van Dijk, kết hợp cùng bản năng dâng cao của các hậu vệ biên, khiến vấn đề này khó có thể biến mất trong một sớm một chiều. Tất cả những điều đó đẩy Andoni Iraola vào một tình thế trớ trêu: ông đang nắm trong tay đội hình đắt giá nhất lịch sử Liverpool, nhưng cũng là tập thể lộ rõ nhiều khuyết tật cấu trúc nhất trong suốt một thập kỷ qua.
Tìm kiếm lời giải cho bài toán cân bằng
Liệu có giải pháp nào cho Liverpool khi thị trường chuyển nhượng đã đóng cửa? Muốn vá lỗ hổng, HLV Iraola và các học trò buộc phải chấp nhận những thỏa hiệp về mặt chiến thuật.
Carragher phân tích chi tiết về sự cân bằng cần thiết: "Bạn không muốn đánh mất sức mạnh tấn công, sự mượt mà hay việc đưa quân số đông đảo tiếp cận vòng cấm, nhưng rõ ràng chúng ta đã bị trừng phạt ở trận trước, đặc biệt là ở bàn thua đầu tiên. Chúng tôi đã không thực hiện phòng ngự đúng cách. Nhưng luôn cần một sự cân bằng. Chúng ta không thể chuyển từ thái cực dồn toàn bộ người lên phía trước sang việc giữ tất cả ở lại sân nhà để rồi không thể uy hiếp đối phương bằng số lượng. Tôi không muốn bảo Ryan Gravenberch đừng dắt bóng hay đừng xâm nhập vòng cấm nữa."
Theo cựu danh thủ này, mấu chốt nằm ở tư duy phán đoán trên sân: "Vấn đề là nhận biết tình huống. Huấn luyện viên không thể cầm tay cầm điều khiển (joystick) cầu thủ trong mọi khoảnh khắc. Có những cầu thủ rất giỏi trong việc đánh hơi nguy hiểm, biết tự nhủ: 'Lúc này mình không thể mạo hiểm lao lên, mình phải ở lại giữ vị trí.' Nhận biết được những thời điểm đó chính là nhiệm vụ bắt buộc."
Ở thời điểm hiện tại, những trận hòa với tỷ số rượt đuổi nghẹt thở phản ánh chính xác bộ mặt thật của Liverpool. Thử thách phía trước dành cho Iraola là xác định xem liệu sức mạnh tấn công khủng khiếp có đủ giúp họ áp đảo các đối thủ, hay những điểm yếu cấu trúc sẽ dần kéo tụt cả tập thể xuống. Liverpool của Andoni Iraola lúc này là một đội bóng mất cân bằng, đầy rẫy khiếm khuyết, nhưng chắc chắn là một tập thể vô cùng cuốn hút và đáng xem.
