Về mức độ ràng buộc của hợp đồng lao động trong bóng đá: Quyền lực của cầu thủ đã đi quá xa?

16:27 Thứ bảy 03/08/2013

Mới đây, Robert Lewandowski vừa đăng đàn tuyên bố rằng Borussia Dortmund đã chơi không đẹp khi tìm mọi cách giữ anh ở lại sân Signal Iduna Park bất chấp những lời đề nghị chuyển nhượng từ phía Bayern Munich. Phát ngôn của Lewandowski không đơn giản chỉ là một trường hợp cá biệt, mà nó còn đại diện cho một xu hướng ngày càng rõ rệt: có vẻ như quyền lực của cầu thủ trong bóng đá hiện đại đã đi quá xa.

Bài viết cung cấp độc quyền bởi






Lời đe dọa của Lewa

Đã có không ít bản hợp đồng đình đám được thực hiện trong kỳ chuyển nhượng hè năm 2013, nhưng số lượng thương vụ còn đang dằng dai cũng không phải là ít. Trong đó, có khá nhiều trường hợp rất muốn ra đi nhưng bị “bắt ép” ở lại CLB vì vẫn còn thời hạn HĐ như Bale, Suarez, Rooney…Dù vậy, cả ba ngôi sao Premier League kể trên vẫn cố gắng không đẩy sự việc đến mức độ quá căng thẳng khi không trực tiếp tuyên bố muốn ra đi, và cũng không nộp đơn xin được chuyển nhượng (điều sẽ khiến quan hệ giữa họ và CLB cũng như các CĐV rạn nứt nghiêm trọng). Tuy nhiên Lewandowski có vẻ như không hề e dè điều đó: không những công khai khẳng định mong muốn được chuyển sang Bayern từ cách đây, chân sút từng lập cú “poker” vào lưới Real Madrid lại vừa phát biểu trên tờ báo Ba Lan Rzeczpospolita rằng “Tôi cảm thấy bị Borussia (Dortmund) lừa dối (vì không được phép ra đi)” và thậm chí còn tỏ ý đe dọa: “Tôi không chắc rằng mình có thể bị ảnh hưởng bởi chuyện đó (phải ở lại Dortmund thêm một mùa giải) hay không. Nó luôn nằm trong tiềm thức tôi và, ai mà biết được, một ngày nào đó có thể tôi sẽ không có được trạng thái tâm lý tốt nhất cho các trận đấu”. Ok, Lewandowski có quyền nói những gì mình muốn. Nhưng hình như anh đã hơi quá đà khi cho rằng mình “bị lừa dối”? Xét cho cùng, chính Lewandowski đã tình nguyện ký hợp đồng có thời hạn 4 năm với Dortmund vào năm 2010, và CLB vùng Ruhr đâu có làm gì sai khi yêu cầu anh tuân thủ các cam kết đã ghi trong giấy tờ?

Robert Lewandowski

Chờ đợi đạo luật “phản Bosman”

Nhưng Lewandowski cũng không phải là một ngoại lệ. Kể từ sau khi phán quyết Bosman được đưa ra 18 năm về trước, cán cân quyền lực giữa người lao động và người sử dụng lao động trong bóng đá đã hoàn toàn đảo chiều. Trước năm 1995, các CLB nắm giữ ưu thế tuyệt đối: bất cứ cầu thủ nào dám nổi loạn có thể sẽ “được” hét giá thật cao và không thể chuyển sang đội bóng khác ngay cả khi đã hết hợp đồng. Luật Bosman ra đời là để giải quyết sự mất cân bằng đó, nhưng – tính đến nay – nó lại đang gây ra tình huống ngược lại: quyền lực của các cầu thủ đã trở nên quá lớn và có vẻ như sắp ra ngoài tầm kiểm soát. Bây giờ, chỉ sau một vài mùa giải thăng hoa, các ngôi sao mới nổi có thể đường hoàng vứt những cam kết với CLB sang một bên và thậm chí là đình công để đòi ra đi, như trường hợp của Luka Modric (từ chối tham dự tour du đấu Mỹ cùng Tottenham vào mùa hè năm 2012 để được sang Real) hay trước đó nữa là Dimitar Berbatov (cũng rời Tottenham, nhưng là sang M.U).

Vì thế, các CLB đang đứng trước một tình thế hết sức khó xử: nếu ký HĐ ngắn hạn, họ có nguy cơ đánh mất cầu thủ của mình sau vài năm mà chẳng thu được đồng nào, nhưng ngay cả khi ký HĐ dài hạn thì cũng không có gì đảm bảo là họ sẽ giữ chân được các ngôi sao. Đã thế, các CLB còn phải chịu rủi ro nuôi báo cô cầu thủ trong trường hợp anh ta thi đấu không tốt nhưng cũng không chịu tình nguyện ra đi, mà các ví dụ nổi tiếng nhất có lẽ là Winston Bogarde (Chelsea) hay Wayne Bridge (Man City). Do đó, có thể chỉ vài năm nữa chúng ta sẽ được chứng kiến một đạo luật “phản Bosman” ra đời để đưa hoạt động chuyển nhượng trong bóng đá trở lại điểm cân bằng vốn có…

Trừ khi đáp ứng một số tiêu chí nhất định của Luật Webster (đã thực hiện được ít nhất 3 năm trong HĐ, hoặc 2 năm nếu anh ta đặt bút ký vào bản HĐ sau tuổi 28) thì các cầu thủ bóng đá không thể tự ý kết thúc hợp đồng. Một bản HĐ giữa cầu thủ và CLB chỉ chính thức hết hiệu lực vào ngày đáo hạn, hoặc khi hai bên đồng thuận chấm dứt nó. Tuy nhiên, Luật Chuyển nhượng FIFA (cập nhật năm 2010) cũng cho phép các cầu thủ được tự động ra đi “vì lý do thể thao”: nếu một cầu thủ nào đó được ra sân ít hơn 10% số trận đấu của CLB trong cả mùa giải thì anh ta có thể ra đi mà không cần phải trả tiền bồi thường hợp đồng, nhưng phải tiến hành các thủ tục cần thiết để rời CLB trong vòng 15 ngày kể từ khi trận đấu chính thức cuối cùng của mùa bóng kết thúc. Ngoài ra, nếu như các CLB không hoàn thành cam kết (chủ yếu là về mặt tài chính như nợ lương, thưởng…) thì đương nhiên các cầu thủ cũng có quyền tự chấm dứt hợp đồng.

Trong một công trình nghiên cứu có tên “Quyền lực cầu thủ và giá trị của nguồn cung trong bóng đá Anh”, tiến sĩ Chris Lonsdale (ĐH Birmingham, Vương quốc Anh) đã chứng minh rằng các cầu thủ mới là những bên chiếm hữu phần lớn giá trị thặng dư trong ngành công nghiệp bóng đá. Dẫn chứng: kể từ khi Premier League ra đời, doanh thu của các CLB đã gia tăng khủng khiếp nhờ những HĐ truyền hình và quảng cáo béo bở, nhưng chi phí của họ cũng đi lên tương ứng và lợi nhuận thu được vẫn chẳng đáng là bao, thậm chí một số CLB còn rơi vào khủng hoảng tài chính. Vậy phần lớn khoản chi phí đó đã đi đâu? Đã chảy vào túi các cầu thủ, những người đứng ở thế thượng phong trong các cuộc thương lượng hợp đồng.
Quang Hải | 00:00 30/11/-0001
Chia sẻ

Bài viết mới Bài cùng chuyên mục