“Toàn cầu hóa” đem lại gì cho người Anh?

Thành công của “Toàn cầu hóa” đã đem lại cho các đội bóng Anh nhiều thứ, nhất là tiền bạc và danh tiếng. Từ việc gặp nhiều khó khăn về tài chính ở đầu thập niên 90, Premier League bắt đầu có sự tăng trưởng với quy mô ngày càng lớn. Khi được tổ chức lần đầu tiên vào năm 1992 đến nay, trị giá bản quyền truyền hình của giải đấu cao nhất nước Anh tăng từ 305 triệu bảng lên tới 2,4 tỉ bảng, đó là con số khổng lồ mà ngay cả dư luận xứ sở sương mù cũng phải sửng sốt.

Tuy nhiên, với các ông lớn nước Anh thì chưa dừng ở đó. Tầm ảnh hưởng ngày càng lớn của Premier League cùng với những thành công trên sân cỏ đã thu hút nhiều nhà đầu tư, quy mô và tiềm lực của các đội bóng này ngày càng mở rộng với lợi nhuận lên tới hàng trăm triệu bảng mỗi năm, vì thế không phải ngẫu nhiên mà người ta từng gọi đây là những “đại gia”. Nhìn vào bảng xếp hạng top 10 CLB giàu nhất thế giới hiện tại thì có tới 5 đội đến từ Ngoại hạng Anh, qua đó mới thấy thực lực đáng gờm của các đại diện nước Anh lớn như thế nào.

Logo Ngoại hạng Anh. Ảnh: Internet

Nhờ có nền tảng tài chính vững mạnh và liên tục tăng trưởng hàng năm, các đội bóng Anh bắt đầu chi tiêu mạnh tay trên thị trường chuyển nhượng. Tuy trong những năm gần đây, Premier League không còn thu hút những ngôi sao lớn nhưng xét theo bình diện, không có giải đấu nào vượt mặt được họ trong khoản tiêu tiền. Cụ thể ở mùa hè này, 20 đội bóng Anh đã bỏ ra khoảng 630 triệu bảng cho khâu mua sắm, nhiều hơn 130 triệu bảng so với đỉnh cao được thiết lập và tồn tại từ năm 2008. Có lẽ sẽ khoảng một thời gian dài nữa Ngoại hạng Anh vẫn giữ vị trí số 1 trong việc chi tiêu trên thị trường chuyển nhượng.

Dưới tác động của khủng hoảng kinh tế, các câu lạc bộ khác ở châu Âu phải bán đi những cầu thủ của mình nhằm cân bằng ngân sách hoặc tệ hơn là tránh khỏi bờ vực phá sản. Tuy nhiên nhờ có nguồn thu ổn định từ bản quyền truyền hình nên các đội bóng Anh vẫn sẵn sàng chi đậm để mua sắm, bao gồm cả những đội bóng vừa và nhỏ như Southampton, Cardiff City, Norwich City. Ngoài việc củng cố lực lượng của mình, Ngoại hạng Anh đã phần nào làm suy yếu bằng cách “hút máu” các giải đấu cạnh tranh khác như La Liga (Tay Ban Nha), Eredivisie (Hà Lan). Theo thống kê, tổng phí chuyển nhượng các đội bóng xứ sương mù chi trả cho các CLB nước ngoài là 490 triệu bảng.

Tuy nhiên việc có sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ tài chinh cũng đem lại không ít vấn đề cho bóng đá Anh. Thị trường mua sắm không còn dừng lại ở biên giới Vương quốc Anh mà họ còn có những hệ thống chân rết khắp nơi ở châu Âu, thậm chí là cả ở bên kia bờ Đại Tây Dương xa xôi nhằm cung cấp thông tin và tìm kiếm những tài năng mới. Và hệ quả là gì? Các đội bóng xứ sương mù ngày càng lạm dụng mua sắm ngoại binh mà quên đi công tác đào tạo trẻ, còn những nội binh hiện thời cũng chẳng có cơ hội để cạnh tranh với các ngoại binh ngày càng đổ về nước Anh ngày một nhiều. Man City từng là đội bóng thuần Anh nhất thì giờ đây cũng tràn ngập cầu thủ nước ngoài. Tầm ảnh hưởng của các cầu thủ nội với các đội bóng ngày càng giảm đi rõ rệt. Nhiều người đã chua chát nói rằng Premier League giờ đây không còn là của người Anh nữa.

Có một sự thật là Premier League mang đến cho người Anh quyền lực và tiền bạc lớn bao nhiêu thì ngược lại đội tuyển của họ lại càng thất thế bấy nhiêu. Bây giờ nhìn vào đội tuyển Anh thật khó để tìm những ngôi sao ở đẳng cấp thế giới ngoài cái tên Rooney, mà anh này cũng chẳng ở giai đoạn đỉnh cao nữa. Thất bại ở World Cup 2010 và Euro 2012 đã minh chứng cho sự yếu kém trong đội hình những chú Sư tử Anh. Thật khó cho Roy Hodgson để có thể làm được gì đó khi trong tay ông không có nhiều sự lựa chọn. Những cái tên như Tom Cleverley, Welbeck, Walcott... vẫn chưa đủ tầm để thay thế cho thế hệ đàn anh đi trước.

Toàn cầu hóa biến bóng đá xứ sương mù được xưng tụng là “thiên đường” tiền bạc, tuy nhiên điều đó chỉ đúng với Premier League, còn nếu đem đi so sánh với những giải đấu thấp hơn như Championship thì đó là sự khập khiễng quá lớn.

Trong khoản tiền khổng lồ 3 tỷ bảng từ bản quyền truyền hình thì có tới 2,4 tỉ bảng thuộc về 20 CLB ở Premier League, điều đó đồng nghĩa với việc 72 đội bóng hạng dưới chỉ thu về được 600 triệu bảng, chỉ bằng 25% với các đội “chiếu trên” nhận được. Chưa hết, còn có một thống kê khác về khoản nợ của 24 CLB Championship với số tiền lên tới 900 triệu bảng và khoản lỗ trong mùa giải vừa qua cũng đạt mức kỉ lục: 147 triệu bảng. Sự phân chia “miếng bánh” bản quyền truyền hinh không đề khiến cuộc sống của hai giải chỉ cách nhau một hạng đấu này khác xa “một trời một vực”. Điều đó đã dẫn đến sự cạnh tranh khốc liệt của các đội bóng nhỏ để tránh xuống hạng ở Premier League và lên hạng của những đội ở Championship.

Với các đội đang tận hưởng hương vị của Ngoại hạng Anh, họ làm tất cả những gì có thể nhằm trụ lại giải đấu cao nhất này. Vì thế, lâu nay trên đấu trường châu lục dường như Premier League chỉ trông cậy vào các ông lớn tham dự ở Champion League. Còn ở Europa League, giải đấu mà các đội bóng Anh không mặn mà cho lắm. Tottenham, đội thường xuyên góp mặt gần đây cũng chẳng chơi đúng thực lực của mình vì còn bận chinh chiến cho chiếc vé dự cúp C1 mùa sau. Còn những đội yếu hơn như Newcastle hay Stoke City, họ cũng chặng dại gì đánh đổi những trận thắng ở Europa League để rồi phải đánh mất quyền lợi ở sân chơi Ngoại hạng một khi bị xuống hạng. Vì thế, các đại diện xứ sương mù chỉ được xem là có “máu mặt” ở Champion League, còn Europa League dấu ấn mà họ để lại là rất mờ nhạt.

Chỉ có 75 cầu thủ người Anh ra sân ngay từ đầu ở vòng 1 Premier League năm nay, đó là một con số đáng báo động nếu đem ra so sánh với số lượng 177 nội binh kể từ khi giải đấu này mới ra đời tháng 8/1992. Không thể phủ nhận những thành công mà mô hình “toàn cầu hóa” đã mang lại cho bóng đá xứ sương mù. Nhưng cũng đã đến lúc họ nên nhìn nhận lại vấn đề để các đội bóng không bị kéo vào vòng xoáy lạm dụng quá nhiều về tiền bạc nhăm cân bằng lại lợi ích của giải đấu và lợi ích của đội tuyển.

(Bạn đọc: Nguyễn Nhã Đạt)