Câu trả lời hầu như luôn là không nên. Hầu hết các tay cầm giao bóng có tỉ lệ thắng điểm ở giao bóng 1 nhiều hơn so với lần thứ 2. Chẳng hạn như Milos Raonic trong trận thua Nishikori sau 5 set kiểu marathon ở US Open năm nay. Chuyên gia giao bóng sấm sét này thắng 87% điểm số ở lần giao bóng 1 nhưng chỉ được 47% điểm số ở giao bóng 2. Trong trận đó, nhà nghiên cứu sinh học Min Han của Đại học Colorado (Mỹ) đã thắc mắc: “Tôi tự hỏi liệu những tay giao bóng sấm sét trong làng quần vợt nam có nên lúc nào cũng tung đòn mạnh như khi giao bóng 1. Với một số người như thế, cách biệt giữa tỉ lệ thắng giao bóng 1 và 2 có vẻ lớn”.
Đây là gợi ý tốt. Tuy nhiên, các thống kê cả mùa giải lại cho thấy hầu như mọi tay vợt đều “dính đòn” khi giao bóng 2 như bóng 1. Trừ vài trường hợp, còn lại thì khả năng giao bóng 2 vào ô sẽ bù đắp, có lợi hơn so với hiệu quả cao ở cú giao bóng 1.
 |
Chúng ta hãy bắt đầu với người nằm trung bình trong Top 50 tay vợt hàng đầu thế giới. Năm nay, bước vào US Open, khi giao bóng 1 vào ô, “anh ta” (tất cả các tay vợt trong Top 50 cộng lại chia trung bình ra “anh ta”) thắng 73,6% điểm. Khi giao bóng 2 vào ô, “anh ta” thắng 57,5%. Tuy nhiên, tỉ lệ giao vào ô ở bóng 1 chỉ đạt 61,9%. Con số vào ô này thấp hơn nhiều khi so với con số 91,1% ở bóng 2. Do đó, nếu cứ giao bóng 2 như bóng 1 ở cả 2 pha tranh chấp điểm liên tiếp, có thể anh ta thắng 73,6% điểm số ở lần giao bóng 2 khi bóng vào ô nhưng đổi lại anh ta sẽ mắc lỗi giao bóng kép đến 38,1%. Giờ thì tỉ lệ thắng điểm ở giao bóng 2 có thể chỉ khoảng 45,6%, so với 52,4%. Nước cờ tồi!
Những con số trên chỉ ở mức trung bình. Chúng ta rất đa dạng tùy theo ừng tay vợt cụ thể. Mikhail Youzhny giao bóng 1 tương đối yếu và cũng thường khooang vào ô nên anh này đặc biệt không nên giao bóng 2 mạnh như bóng 1. Tỉ lệ thắng điểm giao bóng 2 của anh cũng sẽ giảm 12,7%.
Ngược lại, Ivo Karlovic cao 2,11 mét, giao bóng 2 tương đối yếu nhưng bóng 1 thì thường vào ô ngon lành. Do đó anh sẽ có thêm 2% tỉ lệ thắng điểm ở giao bóng 2 nếu anh cứ giao bóng 2 như bóng 1.
Đây là tỉ lệ lời khiêm tốn và Karlovic là tay vợt duy nhất trong Top 50 hưởng lợi đủ nhiều để minh chứng cho chiến thuật chọn độ rủi ro cao trong giao bóng của mình: bóng 2 mạnh như bóng 1. Thậm chí Raonic cũng suýt ngang ngửa như thế. Tuy nhiên, khi đụng Nishikori, vì hỏng bóng 1 quá nhiều nên anh lại tệ hơn bình thường khi giao bóng 2 mạnh như bóng 1.
 |
Chuyện tương tự cũng xảy ra ở tennis nữ. Theo dữ liệu trước giải US Open 2014 từ WTA, trong 94 tay vợt đấu ít nhất 15 trận, chỉ có 6 người có lợi ích từ việc chọn giao 2 bóng như nhau. Đó là Victoria Azarenka, Annika Beck, Yvonne Meusburger, Monica Niculescu, Sara Errani và Yaroslava Shvedova.
Errani, từng vào chung kết Roland Garros 2012, không có cú giao bóng 1 lợi hại. Một bài báo gần đây trên tờ New York Times còn nói đó là một trong những cú giao bóng kì quặc nhất hệ thống giải WTA. Dù vậy, cô giao bóng vào ô ở một tỉ lệ cao bất thường. Trong 4 năm qua, năm nào cô cũng dẫn đầu về khoản này. Năm nay cô cũng đứng trước những chuyên gia khác. Cú giao bóng 2 thì ngược lại. Bóng 1 hay bao nhiêu thì bóng 2 tệ bấy nhiêu. Khi chọn chiến thuật giao bóng rủi ro cao hơn, tỉ lệ thắng điểm trong các quả giao bóng 2 của cô tăng 0,6%.
Người có lợi nhiều nhất trong chiến thuật giao bóng 1 cũng như 2 là cựu số 1 thế giới Azarenka. Trước US Open 2014, khi chọn chiến thuật giao 2 bóng như 1, tỉ lệ thắng điểm của cô ở cú giao bóng 2 đạt 44,7%. Đáng tiếc là cô bị Ekaterina Makarova loại ở tứ kết.
Năm trước, Azarenka và Errani cũng có lợi khi dùng chiến thuật giao bóng rủi ro cao hơn. Beck và Niculescu cũng thế. Song, Meusburger và Shvedova thì không.
Hiệu quả từ chiến thuật rủi ro cao có thể rất mong manh, tùy từng trận. Dù thống kê trước US Open của Azarenka hậu thuẫn cho chiến thuật “2 bóng như 1” nhưng chuyện đó lại phản tác dụng ở 4 trong 5 trận của cô tại US Open, trong đó có trận thua Makarova.
Hầu hết tay vợt đều có chiến thuật riêng đa dạng ở cú giao bóng 1, với mức độ rủi ro và hiệu quả khác nhau. Có lẽ dội bom vào khu chữ T ở quả giao bóng 2 là quá mạo hiểm nhưng một quả giao bóng cắt xoáy ra sát đường biên ngoài ô giao bóng ở lần giao này cũng đủ làm đối phương chật vật. Song cần nhớ rằng “nếu dùng chiêu quen như thế thì đối thủ sẽ điều chỉnh được và khiến vũ khí của bạn kém sắc bén”.
Các tính toán nói trên không tính đến các yếu tố về tâm lý trong tennis. Có thể người trả giao bóng cũng sẽ lúng túng nếu biết họ chẳng bao giờ gặp được một tay giao bóng dễ nuốt. Song độ thiệt hại đối với người mắc lỗi giao bóng kép còn nhiều hơn thế.
Nguồn: Dang Khoa - Tạp chí Thế giới Tennis
