MUÔN NẺO MƯU SINH
Mấy lọ màu bột, một cái bút lông, những cô gái trẻ lấy 5 zloty cho một lần vẽ mặt. Chẳng có thứ mưu sinh nào giản đơn hơn thế. 5 zloty tương đương với 35.000 VNĐ, không phải là món quá rẻ mạt. Nhưng phải đặt trong bối cảnh của một sân đấu vừa được xây mới trị giá 2,7 tỷ zloty mới thấy được sự phũ phàng. Ở cách đó không xa, một nhóm người đang thương lượng mua vé vào sân. Một vé trận khai mạc giữa Hy Lạp và Ba Lan mua vào phút chót có giá 2.500 zloty (15 triệu VNĐ), nghĩa là 500 lần vẽ mặt. EURO rõ ràng không dành cho tất cả mọi người.
 |
| Cô gái vẽ mặt Sylwia trước cửa SVĐ Quốc Gia Ba Lan |
EURO không thể dành cho một chú bé đang ngồi bệt bên đường cạnh sân Quốc gia, bên cạnh là một đám khăn cổ vũ của Hy Lạp và Ba Lan trải ra mời gọi. 20 zloty một chiếc khăn, theo những người buôn hàng chợ Việt Nam mà phóng viên trao đổi, sẽ lãi được 10 zloty. Nghĩa là chú bé cũng cần bán được 250 chiếc khăn để thấy được Lewandowski đánh đầu vào lưới thủ môn Chalkias của Hy Lạp. Đưa máy lên chụp vội vàng, người cha của cậu bé ở gần đó nhìn thấy, chạy ra đuổi và chửi bới bằng tiếng Ba Lan.
EURO cũng không dành cho những người bán cờ, bán đề can, bán kèn hay thanh đập cổ vũ... Họ ngồi đó, bên góc đường, nở nụ cười mời mọc với bất kỳ ai bước qua. Những nụ cười mệt mỏi, hoàn toàn khác với nụ cười của những người đi xem bóng đá.
 |
Phải nhấn mạnh rằng không phải cứ bán cờ là nghèo. Cờ, khăn và áo cổ vũ vẫn được bán thêm ở những ki-ốt tạp hóa hay đồ ăn dọc đường phố Warsaw. Nhưng ở đây, cạnh sân-Quốc-gia-2,7-tỷ-zloty, là những người không có một gian hàng. Họ bỏ ra vài trăm đồng bạc, gom hàng lại và trải ra vỉa hè để bán. Đó có thể là những sinh viên muốn kiếm thêm, những người thất nghiệp hoặc công việc thời vụ. Có nét gì rất giống những người bán cờ quanh sân Mỹ Đình ở ta.
MIẾNG ĂN NHẶT BÊN LỀ EURO
Pavel, một người đàn ông thất nghiệp mà phóng viên gặp ở công viên cạnh sân Polonia khẳng định rằng "chẳng có tầng lớp nào ở Ba Lan được hưởng lợi từ EURO". Thoạt nhiên, đối chiếu giữa kinh phí tổ chức và tình hình kinh tế đang khủng hoảng của Ba Lan, tuyên bố ấy đúng. Nhưng sau vài ngày, tôi phát hiện ra Pavel đã sai: có một tầng lớp được hưởng lợi khá nhiều từ EURO 2012. Đó là những người vô gia cư.
 |
| Nhặt rác, nhặt tiền lẻ là kế mưu sinh của người dân nghèo Ba Lan |
Chúng tôi đã dành nửa buổi sáng để quan sát một người vô gia cư trên đại lộ Jerozolimski, con đường nối khu trung tâm thành phố với sân Quốc gia. Ông ta thất thểu đi từng thùng rác, hơi cúi người xuống bới nhẹ phía trên. Có thể là càng xuống đáy thùng rác đồ càng bẩn, có thể là người đàn ông già nua không còn gập được lưng xuống nữa. Ở một chiếc thùng rác, ông ta tìm được một chai nước ngọt uống dở mà người ta đã tiện tay vặn nút lại trước khi vứt đi. Ông làm một hơi tu cạn sạch ngon lành. Ở một thùng rác khác, là một nửa miếng bánh hambuger vẫn còn giấy gói. Lại đứng nhồm nhoàm nhai bằng hết. Rồi lại thất thểu bước đi.
Rõ ràng là EURO 2012 và những dòng CĐV kéo đến Ba Lan đã mang lại cho họ, những người vô gia cư, cả một "gia tài". Trớ trêu nhất, ngay cả chiếc áo khoác cũ ông già đang mặc, cũng là một chiếc áo cổ vũ của đội tuyển Ba Lan. Rất có thể đó cũng là một "chiến lợi phẩm" có được từ EURO.
 |
Trên đường phố Gdansk, trong dòng lũ CĐV Tây Ban Nha và Italia kéo về trung tâm thành phố sau trận đấu, lại gặp một người già "trúng số" khác. Ông ta đi ngược lại đoàn người, một tay hơi vin vào thành cầu, một tay xách chiếc túi màu đen đựng chai nhựa. Cứ vài mét, ông già lại nhìn thấy một cái chai nhựa bên đường. Gdansk đã dựng lên rất nhiều thùng rác cách điệu hình trái bóng, và trong fanzone còn tổ chức một cuộc thi bảo vệ môi trường với việc phân chia thùng rác cho từng nước xem đến cuối nước nào... tiêu thụ nhiều bia và nước ngọt hơn. Nhưng cuối cùng, sự thiếu ý thức của con người lại là vận may của những người nhặt rác.
Còn rất nhiều, rất nhiều những mảnh đời lạc bên lề EURO 2012 mà phóng viên không nỡ, hoặc không thể đưa máy ảnh lên hay tiếp cận (họ thường rất khó chịu với những vị khách hào nhoáng đến dự ngày hội hào nhoáng). Ba Lan đã bỏ ra 30 tỷ USD để mua sự tự hào. Nhưng có những người vẫn còn vất vả đấu tranh với cái dạ dày rỗng tuếch, chứ chưa thể quan tâm đến niềm tự hào quốc gia.
