90 phút tại Zenica đã biến thành cơn ác mộng tồi tệ nhất đối với những người yêu mến màu áo thiên thanh. Phía sau khung thành nơi loạt sút luân lưu kết thúc, các cổ động viên quá khích của Bosnia căng biểu ngữ hình thị thực Mỹ. Đội bóng của họ sẽ đến World Cup, còn dàn sao tuyển Ý chỉ biết đổ gục xuống sân trong sự bất lực. Leonardo Spinazzola rơi nước mắt thừa nhận rằng suốt chín năm cống hiến cho đội tuyển, anh vẫn chưa một lần được hít thở bầu không khí của giải đấu lớn nhất hành tinh. Đây là thực tại tàn khốc đối với một nền bóng đá từng bốn lần đứng trên đỉnh thế giới.
Gennaro Gattuso bước vào phòng họp báo với sự mệt mỏi hiện rõ trên khuôn mặt. Ông gửi lời xin lỗi đến hàng triệu người hâm mộ và ca ngợi tinh thần thi đấu của các học trò như những người anh hùng. Thực tế phũ phàng là Ý đã thất bại. Tấm thẻ đỏ của Alessandro Bastoni cùng cú dứt điểm hỏng ăn của Moise Kean chính là những nhát dao chí mạng. Khi trận đấu kéo vào loạt luân lưu, áp lực tâm lý quá lớn khiến những cầu thủ trẻ như Pio Esposito hay Bryan Cristante không thể đứng vững, để rồi nhìn đối thủ giành lấy vinh quang.
Sự chỉ trích hiện đang đổ dồn vào Liên đoàn Bóng đá Ý (FIGC). Chủ tịch Gabriele Gravina và trưởng đoàn Gigi Buffon quyết định không từ chức, bất chấp những lời kêu gọi thay đổi triệt để. Quyết định bổ nhiệm Gattuso của Buffon trước đó vốn gây ra nhiều hoài nghi về năng lực cầm quân tại cấp độ đội tuyển quốc gia. Việc Gravina vẫn giữ ghế sau hàng loạt thất bại từ năm 2022 đến nay khiến dư luận cảm thấy khó hiểu. Họ đang chọn cách né tránh trách nhiệm bằng những lời khen ngợi về tinh thần thi đấu thay vì nhìn thẳng vào sự yếu kém trong quản lý.
Nhìn lại hành trình một thập kỷ qua, mỗi lần lỡ hẹn với World Cup của Ý đều mang những sắc thái riêng. Năm 2017 là sự bảo thủ của HLV Ventura khi liên đoàn không kịp thời thay đổi nhân sự. Năm 2022 là những quả phạt đền hỏng ăn của Jorginho trong các trận đấu với Thụy Sĩ. Lần này lại là sự thiếu may mắn và bản lĩnh trong những khoảnh khắc sinh tử. Những chi tiết nhỏ nhặt này cộng hưởng lại, tạo nên một chuỗi thảm họa kéo dài. Thất bại này diễn ra ngay cả khi bóng đá Ý đang có những tín hiệu khởi sắc ở lứa trẻ.
Các đội tuyển U17 và U19 của Ý liên tục lên ngôi tại châu Âu, sản sinh ra nhiều tài năng đầy hứa hẹn như Francesco Camarda hay Michael Kayode. Các câu lạc bộ tại giải quốc nội cũng đang sở hữu nền tảng tài chính ổn định cùng kế hoạch nâng cấp sân vận động quy mô lớn như San Siro. Hệ thống đội trẻ dự giải hạng ba cũng bắt đầu phát huy tác dụng. Thế nhưng, tất cả những bước tiến đó đều bị che mờ bởi cái bóng quá lớn từ thất bại của đội tuyển quốc gia. Sự đứt gãy giữa thành công ở lứa trẻ và hiệu quả tại đội tuyển lớn là bài toán chưa có lời giải.
Cựu Chủ tịch Carlo Tavecchio từng gọi lần vắng mặt năm 2018 là một "ngày tận thế". Giờ đây, thảm kịch ấy đã chính thức trở thành một bộ phim bi kịch ba tập đầy cay đắng. Ý, từ vị thế của một gã khổng lồ, nay đang loay hoay trong vòng xoáy của sự thất vọng. Ý chí kiên cường và hào quang quá khứ không còn đủ để giúp họ vượt qua những nghịch cảnh hiện tại. Nếu không có một cuộc cách mạng thực sự từ thượng tầng, nỗi đau này chắc chắn sẽ còn kéo dài và ám ảnh bóng đá xứ sở mỳ ống thêm nhiều năm nữa.
