Khi Mikel Arteta và ban lãnh đạo Arsenal quyết định chi 54 triệu bảng để đưa Viktor Gyokeres về Emirates vào mùa hè năm 2025, họ tin rằng mình đã tìm thấy mảnh ghép cuối cùng cho chức vô địch: một số 9 cổ điển, một sát thủ vòng cấm thực thụ.
Tuy nhiên, vào thời điểm mùa giải 2025/26 đã trôi qua được một nửa chặng đường, câu hỏi lớn nhất tại Bắc London không phải là Gyokeres sẽ ghi bao nhiêu bàn, mà là liệu anh có xứng đáng đá chính hay không.
Sự trỗi dậy bất ngờ của Mikel Merino - một tiền vệ được kéo lên đá tiền đạo trong bối cảnh khủng hoảng nhân sự - đã tạo ra một cuộc tranh luận thú vị về triết lý bóng đá của Arteta. Liệu Arsenal thực sự cần một trung phong cắm, hay họ vận hành tốt hơn với một số 9 ảo đa năng?
Nỗi thất vọng mang tên "bom tấn" Gyökeres
Viktor Gyokeres đến Arsenal với hành trang là phong độ hủy diệt tại Sporting CP. Nhưng Ngoại hạng Anh là một môi trường khắc nghiệt hơn nhiều. Dù tiền đạo người Thụy Điển đã có những bàn thắng, nhưng đa phần chúng đến trước các đối thủ trong nhóm đua trụ hạng như Leeds United, Burnley hay Nottingham Forest. Khi đối mặt với những hệ thống phòng ngự tổ chức tốt, Gyokeres thường xuyên "mất tích".
Những con số thống kê không biết nói dối. Trong trận thắng sát nút trước Wolverhampton (đội đang đứng cuối bảng) vào giữa tháng 12, tiền đạo Thụy Điển chỉ có vỏn vẹn 15 lần chạm bóng suốt cả trận. Ngay cả ở chiến thắng tưng bừng 4-1 trước Aston Villa mới đây, khi cả hệ thống Pháo thủ chơi thăng hoa, anh cũng chỉ chạm bóng 16 lần.
Vấn đề của ngôi sao sinh năm 1998 không chỉ là sự lạc lõng, mà là sự lệch pha về phong cách. Tại Sporting, anh quen với việc thực hiện những pha bứt tốc ra sau hàng thủ đối phương. Nhưng ở Arsenal, các đối thủ thường lùi sâu, khiến khoảng trống phía sau lưng hậu vệ gần như không còn.
Vì vậy, Gyokeres bị cô lập. Anh đứng đợi bóng trong khi các vệ tinh xung quanh như Declan Rice hay Martin Zubimendi không thể tìm thấy sợi dây liên kết. Thay vì mở khóa hàng thủ đối phương, sự hiện diện của chân sút tân binh đôi khi khiến lối chơi của Pháo thủ trở nên đơn điệu và dễ bắt bài.
Mikel Merino: Từ kẻ đóng thế đến lời giải cho bài toán khó
Trong khi Gyokeres chật vật thích nghi, Mikel Merino lại nổi lên như một hiện tượng thú vị. Được Arteta sử dụng như một phương án "chữa cháy" khi hàng công tan hoang vì chấn thương hồi tháng 11, cựu cầu thủ Real Sociedad đã mang đến một làn gió mới.
Merino không phải là một tiền đạo thuần túy. Anh là sự kết hợp giữa tư duy của một tiền vệ và bản năng tranh chấp của một chiến binh. Chính sự "lai tạp" này lại giúp đội chủ sân Emirates giải quyết được vấn đề mà họ đau đầu nhất: Tính kết nối.
Lúc Merino đá cao nhất trên hàng công, Arsenal không chơi với một mục tiêu cố định trong vòng cấm. Thay vào đó, cầu thủ Tây Ban Nha thường xuyên lùi sâu, kéo theo trung vệ đối phương, tạo ra những khoảng trống mênh mông ở hai hành lang trong cho Bukayo Saka hoặc Gabriel Martinelli khai thác.
So sánh chiến thuật: Sự khác biệt giữa tĩnh và động
Để thấy rõ sự khác biệt, hãy nhìn vào cách CLB London vận hành trước Aston Villa. Dù thắng lớn, nhưng Gyokeres vẫn thiếu đi sự sắc bén trong khâu đóng góp vào lối chơi chung. Anh là một điểm "tĩnh" trong một hệ thống cần sự "động".
Ngược lại, Merino mang đến sự đa năng đáng kinh ngạc. Thống kê cho thấy, dù chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG) hay số bàn thắng thực tế của Arsenal không chênh lệch quá nhiều khi có hoặc không có Merino, nhưng các chỉ số hỗ trợ lại nghiêng hẳn về phía tiền vệ người Tây Ban Nha.
Xết về khả năng hỗ trợ phòng ngự, Merino thực hiện trung bình 8,23 pha can thiệp phòng ngự mỗi 90 phút, so với chỉ 3,16 của Gyokeres. Điều này cực kỳ quan trọng với triết lý pressing tầm cao của Arteta. Merino không đơn thuần đợi bóng, anh chủ động săn bóng ngay từ phần sân đối phương, giúp Arsenal duy trì áp lực liên tục.
Về khoản tịnh tiến bóng, Merino có trung bình 4,04 đường chuyền tịnh tiến mỗi trận, gấp 5 lần con số 0,78 của Gyokeres. Anh cũng chạm bóng bên phần sân nhà nhiều hơn gấp 3 lần người đồng đội. Điều này biến Arsenal thành một khối thống nhất 11 người cùng chơi bóng, thay vì 10 người phục vụ 1 người.
Tại sao Merino lại phù hợp hơn vào lúc này?
Vấn đề của Arsenal mùa trước không phải là họ thiếu người dứt điểm, mà là họ bế tắc trong khâu tạo cơ hội trước các đội bóng chơi tử thủ. Việc mua Gyokeres là để giải quyết khâu dứt điểm, nhưng nghịch lý là khi có anh, Arsenal lại khó đưa bóng vào vòng cấm hơn vì mất đi một mắt xích liên kết.
Merino, với bộ kỹ năng của một tiền vệ, giúp Arsenal kiểm soát hoàn toàn khu trung tuyến. Anh biến Arsenal thành một đội bóng khó lường. Khi các hậu vệ đối phương nghĩ anh sẽ lùi về, anh lại xâm nhập vòng cấm để dứt điểm (như cú đúp vào lưới Leicester. Khi họ nghĩ anh sẽ sút, anh lại tung ra một đường chuyền xẻ nách.
Sự linh hoạt là chìa khóa của bóng đá hiện đại. Man City thành công không phải lúc nào cũng nhờ Haaland, mà nhờ sự hoán đổi vị trí liên tục. Arsenal với Merino đang vận hành theo cách đó: mượt mà, biến ảo và nguy hiểm từ mọi hướng.
Với Arsenal lúc này, Merino không chỉ là người đóng thế, anh là hiện thân của một tập thể biến ảo và khó lường mà Arteta luôn hướng tới.
Nếu độc giả muốn hiểu sâu về lịch sử Arsenal, có thể tham khảo bài viết Lịch sử Câu lạc bộ Arsenal: Từ Dial Square đến biểu tượng London.
