| Mốc thời gian | Sự kiện |
| 2013 | Giải đấu được thành lập với tên gọi ban đầu là AFC U-22 Championship (Giải vô địch U-22 châu Á). |
| Tháng 01/2014 | Vòng chung kết đầu tiên được tổ chức tại Oman; Iraq trở thành nhà vô địch đầu tiên trong lịch sử. |
| 2016 | Giải đấu đổi tên thành AFC U-23 Championship; Nhật Bản giành chức vô địch tại Qatar. |
| 2018 | Uzbekistan giành ngôi vô địch tại Trung Quốc sau khi thắng Việt Nam trong trận chung kết dưới tuyết. |
| 2020 | Hàn Quốc lần đầu tiên đăng quang ngôi vô địch tại giải đấu tổ chức ở Thái Lan. |
| 2021 | AFC chính thức đổi tên thương hiệu giải đấu thành AFC U23 Asian Cup để đồng bộ hệ thống. |
| 2022 | Ả Rập Xê Út giành chức vô địch tại Uzbekistan với thành tích không để thủng lưới bàn nào. |
| 2024 | Nhật Bản đánh bại Uzbekistan, trở thành đội tuyển đầu tiên trong lịch sử 2 lần vô địch giải đấu. |
| Tháng 05/2024 | AFC thông báo thay đổi chu kỳ tổ chức giải đấu. |
| Từ năm 2028 | Giải đấu chính thức chuyển sang tổ chức 4 năm một lần, loại bỏ các phiên bản không phục vụ vòng loại Olympic. |
1. Giới thiệu chung
AFC U23 Asian Cup (Cúp bóng đá U23 châu Á) là giải đấu bóng đá quốc tế diễn ra định kỳ dành cho các đội tuyển nam dưới 23 tuổi thuộc Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC).
Đây được xem là bước đệm quan trọng nhất cho các cầu thủ trẻ trước khi bước lên cấp độ đội tuyển quốc gia. Đặc biệt, các phiên bản giải đấu diễn ra vào năm chẵn trùng với kỳ Thế vận hội (Olympic) sẽ đóng vai trò là vòng loại khu vực châu Á. Top 3 đội mạnh nhất sẽ giành vé trực tiếp đến Olympic, và đội xếp thứ 4 có cơ hội đá play-off liên lục địa.
Hồ sơ giải đấu
| Thông tin | Chi tiết |
| Tên hiện tại | AFC U23 Asian Cup |
| Tên cũ | AFC U-22 Championship (2013)<br>AFC U-23 Championship (2016–2020) |
| Tổ chức bởi | AFC (Liên đoàn bóng đá châu Á) |
| Số đội tham dự | 16 đội (Vòng chung kết) |
| Đương kim vô địch | Nhật Bản (2024) |
| Vô địch nhiều nhất | Nhật Bản (2 lần) |
2. Lịch sử hình thành và các mốc thời gian
Giải đấu đã trải qua nhiều lần đổi tên và điều chỉnh thể thức để phù hợp với sự phát triển của bóng đá trẻ châu lục.
Giai đoạn 2013: Khởi đầu với tên gọi U22
Giải đấu đầu tiên được lên kế hoạch tổ chức vào năm 2013 nhưng vòng chung kết thực tế diễn ra vào tháng 1 năm 2014 tại Oman với tên gọi AFC U-22 Championship.
- Dấu ấn: Iraq trở thành nhà vô địch đầu tiên trong lịch sử sau khi đánh bại Ả Rập Xê Út 1-0.
Giai đoạn 2016–2020: Định hình thương hiệu U23 Championship
Từ năm 2016, giải đổi tên thành AFC U-23 Championship. Đây là giai đoạn giải đấu bắt đầu thu hút lượng khán giả lớn nhờ tính chất cạnh tranh vé dự Olympic.
2016 (Qatar): Nhật Bản ngược dòng ngoạn mục thắng Hàn Quốc 3-2 để lên ngôi vô địch và giành vé đi Rio 2016.
2018 (Trung Quốc): Giải đấu đáng nhớ nhất với người hâm mộ Đông Nam Á. Trong cơn mưa tuyết tại Thường Châu, Uzbekistan đã giành chức vô địch sau khi thắng U23 Việt Nam ở phút 119 của hiệp phụ.
2020 (Thái Lan): Hàn Quốc lần đầu đăng quang sau khi hạ Ả Rập Xê Út, khẳng định vị thế ông lớn châu lục.
Giai đoạn 2021–nay: Kỷ nguyên U23 Asian Cup
Để đồng bộ hóa thương hiệu với các giải đấu lớn khác (như Asian Cup), AFC chính thức đổi tên giải thành AFC U23 Asian Cup.
2022 (Uzbekistan): Ả Rập Xê Út phá "dớp" về nhì để lên ngôi vô địch thuyết phục mà không để thủng lưới bàn nào trong suốt giải đấu.
2024 (Qatar): Nhật Bản trở thành đội đầu tiên 2 lần vô địch giải đấu sau chiến thắng tối thiểu 1-0 trước Uzbekistan.
Tương lai: Thay đổi chu kỳ tổ chức
AFC đã thông báo một thay đổi lớn: Từ năm 2028, giải sẽ được tổ chức 4 năm một lần (thay vì 2 năm một lần như trước). Điều này đồng nghĩa các giải đấu không phục vụ vòng loại Olympic sẽ bị loại bỏ để tối ưu lịch thi đấu. Bản thân V.League cũng nghỉ gần 3 tháng để phục vụ các đội tuyển.
3. Thể thức thi đấu
Vòng loại: Các đội tuyển thành viên AFC thi đấu vòng loại để chọn ra 15 đội cùng nước chủ nhà vào VCK.
Vòng bảng: 16 đội chia làm 4 bảng. Hai đội đứng đầu mỗi bảng vào Tứ kết.
Vòng Knock-out: Gồm Tứ kết, Bán kết, Tranh hạng Ba và Chung kết.
Quy định Olympic: Tại các năm có Olympic, 3 đội đứng đầu (Vô địch, Á quân, Hạng 3) sẽ đại diện châu Á tham dự Thế vận hội.
4. Tổng sắp thành tích
Nhật Bản, Uzbekistan, Ả Rập Xê Út và Hàn Quốc là "tứ đại anh hào" của giải đấu khi thường xuyên góp mặt ở các trận chung kết.
Các trận chung kết trong lịch sử
| Năm | Chủ nhà | Vô địch | Tỷ số | Á quân | Hạng ba |
| 2013 | Oman | Iraq | 1–0 | Ả Rập Xê Út | Jordan |
| 2016 | Qatar | Nhật Bản | 3–2 | Hàn Quốc | Iraq |
| 2018 | Trung Quốc | Uzbekistan | 2–1 (h.p) | Việt Nam | Qatar |
| 2020 | Thái Lan | Hàn Quốc | 1–0 (h.p) | Ả Rập Xê Út | Úc |
| 2022 | Uzbekistan | Ả Rập Xê Út | 2–0 | Uzbekistan | Nhật Bản |
| 2024 | Qatar | Nhật Bản | 1–0 | Uzbekistan | Iraq |
Bảng vàng thành tích (Top 4)
Nhật Bản: 2 Vô địch (2016, 2024), 1 Hạng ba.
Uzbekistan: 1 Vô địch (2018), 2 Á quân (2022, 2024).
Ả Rập Xê Út: 1 Vô địch (2022), 2 Á quân.
Hàn Quốc: 1 Vô địch (2020), 1 Á quân.
Iraq: 1 Vô địch (2013), 2 Hạng ba.
Việt Nam: 1 Á quân (2018) – Thành tích tốt nhất của khu vực Đông Nam Á tính đến nay.
5. Những ngôi sao bước ra từ giải đấu
U23 Asian Cup là bệ phóng cho hàng loạt tên tuổi lớn. Danh hiệu "Cầu thủ xuất sắc nhất giải" (MVP) và "Vua phá lưới" thường gọi tên những ngôi sao sau này trụ cột tại ĐTQG.
2013: MVP Amjad Kalaf (Iraq).
2016: MVP Shoya Nakajima (Nhật Bản), Vua phá lưới Ahmed Alaa (Qatar).
2018: MVP Odiljon Hamrobekov (Uzbekistan), Vua phá lưới Almoez Ali (Qatar - 6 bàn). Đây cũng là giải đấu tỏa sáng của Nguyễn Quang Hải (Việt Nam) với 5 bàn thắng (trong đó có siêu phẩm "Cầu vồng trong tuyết"). Anh hiện cũng là cầu thủ nội đắt giá nhất Việt Nam.
2020: MVP Won Du-jae (Hàn Quốc).
2022: MVP Ayman Yahya (Ả Rập Xê Út).
2024: MVP Joel Chima Fujita (Nhật Bản).
Nếu quý độc giả quan tâm đến các giải bóng đá khu vực Đông Nam Á, có thể tham khảo thêm qua bài viết: Lịch sử Giải bóng đá Vô địch Quốc gia Việt Nam: Từ giải A1 toàn quốc đến kỷ nguyên chuyên nghiệp V-League.
