Biến tấu cùng EURO: Đừng tấu khúc tình sầu, hãy ngân lên một Impromtu*

Phố Quán Thánh nhà tôi, có một ngôi nhà - với tôi khi đó là như là một lâu đài bí ẩn chứa đựng những điều diệu kỳ và những bí mật mà bất cứ đứa trẻ nào cũng mong ước được khám phá. Căn nhà lúc nào cũng kín cổng cao tường, chỉ có một khung cửa sổ cao chừng 1m, dài khoảng mét rưỡi chỉ mở từ lúc 3 đến 6h chiều để bà Khang bán văn phòng phẩm. Từ sau bức tường đó, luôn văng vẳng tiếng dương cầm mà những thanh âm, giai điệu đã mê hoặc tôi, cho dù đó chỉ là một sự cảm nhận vô thức chứ lúc đó tôi nào có biết nhạc đó của ai, nào phân biệt được đâu là Chopin hay đâu là Beethoven… Tôi thường nhất định chỉ mua vở, bút ở “quán bà Khang” để lấy cớ ra đó, ngồi ở bậc tam cấp xi măng, vọng đợi nghe tiếng đàn, để các nốt nhạc xâm lấn nhẹ nhàng vào tâm hồn, khiến nó rung lên nhè nhẹ và đưa mình bay bổng với nhiều sự tưởng tượng thơ trẻ.

Robert Lewandowski -Ảnh Getty

Về sau này tôi mới biết đó là căn nhà của danh họa Thiền sư Trịnh Hữu Ngọc, bà Khang bán giấy màu, bút chì, chính là nữ họa sĩ Nguyễn Khang vợ danh họa. Còn tiếng dương cầm mà tôi vẫn được nghe, là của nữ nghệ sĩ piano Trịnh Thị Nhàn. Chị Nhàn chơi nhiều tác phẩm, đôi khi sau khi đàn, chị còn bật băng catsette với những giai điệu vui vui (sau này thì tôi biết là nhạc Jazz). Nhưng như một định mệnh Chopin luôn quyến rũ tôi hơn so với các nhà soạn nhạc vĩ đại khác. Cũng có thể, bản nhạc đầu tiên mà tôi được nghe là của ông, hoặc ông là tác giả yêu thích của chị Nhàn. Không quan trọng, bởi như một tất yếu, âm thanh được tấu lên bởi một người đàn ông đa tài và hết đỗi đa tình đó quá ảo diệu, quá lãng mạn mà tôi-trời đày cho làm thơ không thể không bị quyến rũ.

Chẳng biết có vì thế, mà trận mở màn của tuyển Ba Lan có âm hưởng y như một trong những etude của Chopin. Cũng bắt đầu nhẹ nhàng, rồi tiết tấu nhanh dần, âm thanh tuôn chảy…cũng một nốt nhấn vào phút 17, khi Robert Lewandowski ghi bàn. Nhưng rồi, sự vụng về và non nớt của cả dàn nhạc đã khiến bản nhạc vỡ ra, ngắt đoạn để đoạn cuối lại có dấu ấn một vở nhạc (bi) kịch. Đội chủ nhà may mắn không thua khi mà thủ môn thay người cản được một quả phạt đền. Chỉ giành được một điểm ở trận ra quân, lại mất đi sự cống hiến của thủ thành Szczesny- một trong những thủ môn trẻ tài năng đang là hy vọng của mùa giải, trận đấu đêm nay của Ba Lan trước Nga là một cửa ải quá nặng nề. Họ cần phải thắng hoặc tệ nhất là hòa, để hy vọng đi tiếp, song Nga lại đang quá hưng phấn sau chiến thắng 4 sao vào lưới Sec.

Mong ước chủ nhà không làm khán thính có lẽ không chỉ của riêng tôi. Cá nhân thì còn thêm mong ước sẽ được thấy bộ ba trụ cột của đương kim vô địch Buldesliga-Borussia Dormund: tiền đạo Robert Lewandowski, tiền vệ Blaszczkowski và hậu vệ Lukasz Piszczek tung hoành trên sân cỏ Euro. Nhưng mong ước thôi, là không đủ. Người Nga, sau khúc mở màn đầy ấn tượng, rõ ràng sẽ muốn giải quyết xong vòng bảng ở trận đấu này, để dưỡng sức cho quãng đường sau đó.

Đêm dần buông, đâu đó trong không gian Warsaw đã rơi những nốt đầu tiên của bản Étude số 3 của Opus 10 vẫn được quen gọi là Khúc tình buồn (Tristesse- Nỗi sầu). Âm hưởng thiết tha da diết cùng với sự giằng xé, cả tuyệt vọng và hy vọng như báo trước lời giã từ của đại bàng trắng… Vậy thì, Chopin đâu chỉ có những etude đầy lãng mạn và bi thương, để giã biệt, hãy chơi một khúc ngẫu hứng, đầy bất chợt, đầy cảm hứng như là “Fantaisie Impromtu” chẳng hạn. Biết đâu, chính sự thoát ra ngoài khuôn phép, với niềm hy vọng được thắp sáng và sự tận dâng, sẽ làm nên điều diệu kỳ?

* Fantaisie Impromtu là tên Khúc ngẫu hứng số 66 của nhạc sĩ thiên tài người Ba Lan Frederic Chopin