Ngày đầu năm mới 2026, Chelsea sa thải Enzo Maresca, người vừa mang về cho The Blues hai danh hiệu bao gồm Europa Conference League và FIFA Club World Cup.
Gần như cùng thời điểm, tại Manchester, HLV Ruben Amorim công khai tuyên chiến với giới thượng tầng tại MU sau những trận hòa bạc nhược trước Wolverhampton Wanderers và Leeds United rồi cũng nhận phải kết cục tương tự.
Hai sự kiện tưởng chừng riêng biệt nhưng lại có cùng một mẫu số chung, đó là sự ngộ nhận chết người về quyền lực giữa hai khái niệm "Manager" (Nhà quản lý) và "Head Coach" (Huấn luyện viên trưởng).
Thời đại ngày nay, người hâm mộ đang chứng kiến sự sụp đổ của một ảo tưởng, rằng ở Ngoại hạng Anh, một huấn luyện viên vẫn có thể đóng vai trò "Bố già", nắm toàn quyền quyết định như dưới thời Sir Alex Ferguson cùng MU hay Arsene Wenger tại Arsenal.
Vai trò của HLV trong thế giới bóng đá hiện đại
Khi Manchester United công bố Ruben Amorim là người ngồi vào ghế nóng hồi tháng 11/2024, thông cáo báo chí ghi rõ chức danh của nhà cầm quân người Bồ Đào Nha, "Head Coach" (Huấn luyện viên trưởng). Nhưng trong buổi họp báo sau trận hòa 1-1 trước Leeds United mới đây, Amorim đã gằn giọng: "Tôi đến đây để làm Manager, không phải chỉ để làm Coach".
Đây không phải là sự nhầm lẫn về mặt ngữ nghĩa. Đây là một cuộc chiến pháp lý và định danh quyền lực.
Trong bóng đá Anh truyền thống, "Manager" là một vị trí toàn năng. Họ quản lý đội một, quyết định mua ai bán ai, xây dựng hệ thống đào tạo trẻ và thậm chí can thiệp vào ngân sách CLB. Sir Alex Ferguson là hình mẫu tiêu biểu nhất. Huyền thoại người Scotland không chỉ là một huấn luyện viên, ông là linh hồn và là người cai trị đế chế Quỷ đỏ khi ấy.
Tuy nhiên, bóng đá hiện đại dưới sự thâu tóm của các ông chủ lắm tiền nhiều của như INEOS tại MU hay BlueCo ở Chelsea, đã du nhập mô hình thể thao Bắc Mỹ. Trong mô hình này, "Head Coach" chỉ là một mắt xích chuyên môn. Nhiệm vụ của họ gói gọn trong việc nhận về các cầu thủ từ Giám đốc Thể thao (Sporting Director), huấn luyện và giành chiến thắng trên sân cỏ. Chấm hết.
Enzo Maresca và Ruben Amorim, những chiến lược gia tài năng, dường như đã sập bẫy trong chính tham vọng của mình. Họ ký vào hợp đồng làm "Head Coach" nhưng lại hành xử và đòi hỏi quyền hạn của một "Manager". Và nếu cố gắng vượt qua lằn ranh đỏ của cấu trúc quản trị, trát sa thải là điều tất yếu.
Enzo Maresca và nỗi niềm danh hiệu không phải là "Kim bài miễn tử"
Hãy nhìn vào bi kịch của Enzo Maresca tại Chelsea. Xét về mặt thành tích thuần túy, việc sa thải ông vào ngày 1/1/2026 là một sự điên rồ. Nhà cầm quân người Ý giúp Chelsea dự Champions League, vô địch Europa Conference League và đỉnh cao là đăng quang ngôi vương FIFA Club World Cup trên đất Mỹ hồi tháng 7/2025.
Nhưng Chelsea của Todd Boehly và Behdad Eghbali không vận hành dựa trên tình cảm. Họ vận hành như một tập đoàn đầu tư.
Sai lầm chí mạng của Maresca không nằm ở chuỗi trận tệ hại tháng 12, mà nằm ở thái độ muốn "làm cách mạng". Khi ông đưa ra tuyên bố về "48 giờ tồi tệ nhất" với thông điệp ám chỉ: "Nhiều người đã quay lưng lại với chúng tôi", cựu chiến lược gia Leicester City đã phạm vào điều tối kỵ của giới chủ Mỹ, công khai sự chia rẽ nội bộ.
Tệ hơn, việc ông từ chối tham dự họp báo và đẩy trợ lý Willy Caballero ra chịu trận sau màn chia điểm với Bournemouth không chỉ là sự trốn tránh về mặt truyền thông, mà còn là hành động thách thức cấu trúc phân cấp.
Trong mắt Ban lãnh đạo Chelsea, Maresca được thuê để giải quyết vấn đề trên sân cỏ, không phải để tạo ra các phe cánh hay đóng vai "nạn nhân" chống lại thượng tầng.
Cựu thuyền trưởng Chelsea muốn được toàn quyền quyết định về nhân sự, đơn cử như việc hai lần rút ngôi sao hàng đầu, Cole Palmer khỏi sân ở các trận đấu trước Aston Villa cùng Bournemouth, cũng như nhận về sự bảo vệ tuyệt đối từ phía giới chủ.
Nhưng tại Stamford Bridge, HLV chỉ là một nhân viên cao cấp có thời hạn. Khi một mắt xích bắt đầu đòi hỏi quyền điều hành vượt quá bản mô tả công việc, những chiếc cúp trong phòng truyền thống cũng không thể cứu vãn nổi tình hình. Maresca bị sa thải vì ông muốn làm "Manager" ở một CLB chỉ cần "Head Coach".
Ruben Amorim đi vào "vết xe đổ" của Enzo Maresca
Tương tự Enzo Maresca, HLV Ruben Amorim cũng đối diện với việc thành tích trên sân cỏ đi xuống sau các trận hòa thất vọng trước Wolves cùng Leeds United và mâu thuẫn quản trị leo thang.
Những phát ngôn của Amorim tại Elland Road thực sự đã đẩy ông vào thế hết đường lùi: "Tôi sẽ làm việc trong 18 tháng và sau đó mọi người sẽ bước tiếp. Đó là thỏa thuận. Tôi là Manager của đội bóng này, không chỉ là Coach. Các bộ phận khác như tuyển trạch, giám đốc bóng đá,... hãy làm việc của họ."
Có thể thấy nhà cầm quân người Bồ Đào Nha đã vạch rõ ranh giới với Jason Wilcox (Giám đốc Bóng đá) và Christopher Vivell (Giảm đốc tuyển dụng). Việc ông nhắc đến "18 tháng" nghe giống như một lời đe dọa hoặc một tối hậu thư.
Vấn đề cốt lõi nằm ở đâu? Khởi nguồn dường như bắt đầu từ việc MU dưới sự chỉ đạo của bộ sậu INEOS muốn Amorim sử dụng những "nguyên liệu" có sẵn hoặc các cầu thủ được bộ phận tuyển trạch mang về. Trong khi đó, Amorim với cái tôi của một chiến lược gia hàng đầu Bồ Đào Nha muốn toàn quyền quyết định ai sẽ thi đấu trong sơ đồ 3-4-3 của mình.
Mâu thuẫn về quan điểm chuyển nhượng hay việc Christopher Vivell yêu cầu Amorim thay đổi chiến thuật sau trận hòa Fulham là minh chứng rõ nhất cho sự va đập giữa hai tư tưởng. Amorim cảm thấy bị xúc phạm khi "dân văn phòng" dạy ông cách làm bóng đá. Ngược lại, phía INEOS tin rằng HLV chỉ là người thực thi chiến lược dài hạn mà CLB đã vạch ra, không phải người vẽ ra bản kế hoạch đó.
Amorim đang cố gắng "bẻ cong" thực tế pháp lý trong hợp đồng của mình bằng áp lực truyền thông. Nhưng lịch sử chỉ ra rằng, ở các CLB siêu cường về tài chính, cá nhân HLV không bao giờ thắng được "hệ thống".
Cái chết của những "Bố già"
Tại sao mô hình Sir Alex hay Wenger không còn đất sống? Câu trả lời nằm ở sự phức tạp của bóng đá hiện đại. Một CLB như Man Utd hay Chelsea ngày nay là một tập đoàn lớn với doanh thu hàng tỷ bảng. Khối lượng công việc từ chuyển nhượng, phân tích dữ liệu, y tế, thương mại, truyền thông,... là quá lớn để dồn lên vai một người duy nhất.
Các ông chủ Mỹ hiểu điều này và họ muốn tách bạch quyền lực. Cấu trúc thường thấy sẽ bao gồm Giám đốc điều hành (CEO) hoặc Chủ tịch sẽ đảm bảo tài chính và chiến lược thương mại; Giám đốc Thể thao (DoF) chịu trách nhiệm về triết lý bóng đá, mua bán cầu thủ, quy hoạch đội hình dài hạn trong khi HLV (Head Coach) sẽ quán xuyến về mặt chiến thuật ở các trận đấu.
Cả Maresca và Amorim đều là những nhà cầm quân giỏi nhưng họ lại đang đòi hỏi thêm các quyền hạn đã không còn phù hợp trong một kỷ nguyên của sự chuyên môn hóa.
Maresca đã phải trả giá bằng chiếc ghế của mình ngay ngày đầu năm mới vì không chấp nhận thân phận "người làm thuê chuyên môn". Ông muốn có nhiều quyền quyết định hơn dựa trên những thành tích trong quá khứ nhưng cách phản ứng từ nhà cầm quân người Ý đã làm đắc tội đến giới chủ.
Tương tự, Amorim cũng không chịu nhượng bộ. Việc ông công khai "bật lại" Ban lãnh đạo nhưng kết quả trên sân không được cải thiện ngay lập tức đã khiến đội chủ sân Old Trafford buộc phải ra quyết định. INEOS, sau khi đã mạnh tay với Erik Ten Hag, sẽ không ngần ngại loại bỏ một "Head Coach" dám ảo tưởng mình là "Manager".
Bóng đá thế giới đang thay đổi. Sự lãng mạn về một người đàn ông quyền lực đứng bên đường pitch, kiểm soát mọi ngóc ngách của CLB đã chết. Maresca, Amorim hay bất kỳ HLV nào khác đến Ngoại hạng Anh, cần phải học thuộc bài học vỡ lòng về quản trị, đừng cố trở thành ông chủ khi bản hợp đồng chỉ thuê bạn là người làm công.
Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về đội chủ sân Old Trafford, một trong những CLB vĩ đại nhất nước Anh, hãy đọc bài Lịch sử Câu lạc bộ Manchester United: Di sản vĩ đại của Quỷ Đỏ thành Manchester.
