Barca - yêu và ghét

Một vấn đề, hai cách nhìn

Những câu hay được nói nhất những lúc Barca bị chê trách đó là “kẻ mạnh luôn bị người ta ghen tỵ” và “may mắn chỉ đến với người xứng đáng”. Đó là những câu rất hay, rất danh giá, và có phần… mơ hồ nữa, triết lý là vậy, nó là thứ mà người ta đem ra dùng khi nó đứng về phía mình. Cũng giống như ranh giới không hề tồn tại giữa “bảo thủ” và “kiên định”, “điên rồ” và “táo bạo”, “vô tình” và “lý trí”,… nó khác nhau từ cái hướng mà người ta nhìn nó.

Những Xavi, Iniesta, Messi đã chinh phục những danh hiệu bằng lối đá tiqui-taca đầy biến ảo. Ảnh: Internet.

Barca đá đẹp? Đúng với số đông, kể cả những người ghét họ, “đá” với nghĩa đơn thuần là cách chơi bóng, nhưng cũng với một số người cách chơi bóng ấy đem lại sự nhàm chán, buồn ngủ, ấy cũng là thường. Tương tự, những lợi ích Barca được hưởng từ trọng tài, hay những pha đóng kịch trên sân, cách phát biểu trước báo giới… cũng đem đến những cảm nhận trái ngược nhau. Với người này, đó là may mắn, sự đối phó, và tính nhã nhặn, nhưng với người khác, nó có thể là cái gì không trong sạch, bản chất ăn vạ, và thói ngụy quân tử. Chúng ta gần như không bao giờ thay đổi quan điểm, thậm chí là định kiến của mình, antifan không khi nào chấp nhận một nhà vô địch với những “vết nhơ” trên chiếc cúp, còn phần nhiều các culé cũng chẳng bao giờ thừa nhận rằng, Barca của họ có những “điểm đen” như thế. Hạnh phúc nhất là những người đơn thuần yêu bóng đá đẹp - chính xác là đẹp mắt, với họ, Barca đúng cũng được, sai cũng được, quan trọng là có những pha nhảy múa với bóng mà người xem mãn nhãn, những tranh cãi bên lề họ chẳng quan tâm. Song tất nhiên, hầu hết các cổ động viên bóng đá với những dòng máu riêng chảy trong người đều không thể nào hiền hòa như thế. Một bên tôn cao niềm kiêu hãnh, còn một bên, chỉ muốn sự công bằng.

Tốt nhất hãy im lặng

Culé chân chính có đủ lý do để yêu Barca bởi thứ Tiqui-taca huyền diệu ấy, nhưng rõ ràng các antifan cũng chẳng vô lý tí nào với sự anti của họ. Đáng lẽ nó sẽ rất bình thường nếu người ta chịu khó im lặng, vấn đề chỉ thường được hâm nóng lên khi các culé hay thậm chí chính các thành viên Barca đưa ra những lý luận hay phản kháng, cách lý giải, mà thường thì nó rất ít khi có tính thuyết phục.
Thứ nhất, từng có một Ajax trong lịch sử phô diễn thứ bóng đá tấn công bá chủ, một Real thống trị giai đoạn dài thế kỷ trước, nhưng không một ai phàn nàn về những gì họ có. Hay thậm chí MU - đội bóng bị ghét nhất ở Anh vì vô địch quá nhiều và có những chiến thắng bị coi là “rùa”, cũng chưa khi nào bị dùng những từ ngữ nặng nề để công kích, nói gọn ở Việt Nam thì MU bị ghét phần nhiều là do thái độ không đúng mực của một bộ phận các fan chứ không phải vì họ đã gây ra cái gì xấu xí. MU từng "may mắn" trên chấm penalty trước Chelsea, một kiểu "may mắn" khác trước Bayern năm 1999, người ta có thể tiếc cho đối thủ chứ không vì thế mà bôi nhọ MU, hay ở cấp đội tuyển thì Brazil cũng vô địch thế giới 5 lần mà không chịu một điều tiếng nào. Cho nên phải nói luôn, Barca có một số lượng lớn antifan như vậy không hề tại vì họ mạnh, họ bị ghen tỵ, mà là bởi những “yếu tố ngoài tiqui-taca” đã khiến nhiều người không thể thoải mái thưởng thức thứ bóng đá của họ nữa.

Người ta nói trọng tài “giết” Barca theo nghĩa bóng, nhưng đôi khi Barca cũng suýt “giết” trọng tài theo nghĩa đen  -như Ovrebo chẳng hạn - may là ông không có một căn nhà gần Stamford Bridge. Trọng tài chỉ làm Barca xấu một nửa, nhưng chính họ tự làm mình xấu đi trong mắt những người chưa yêu họ. “Real hãy biết chấp nhận thất bại” cùng với “Chúng tôi chỉ nói trên sân” làm hình ảnh của các thành viên Barca trở nên kỳ cục với việc hào hứng phàn nàn khiếu nại khi những yếu tố thuận lợi quay ngược chiều, nó cộng hưởng với những màn lăn lộn, bu bám trên sân làm cho những người trung lập - những người không chỉ xem bóng đá vì cái cách Barca ban bật - khó mà cảm tình. Bởi thế, “bóng đá đẹp” của culé thường là một khái niệm hẹp hơn, họ có thể tự hào, hài lòng, nhưng không làm sao dùng nó “xóa sổ” những thực tế khác.

Đội bóng được yêu thích hàng đầu cũng là đội bóng nhiều người không ưa nhất. Ảnh: Internet.

Còn về “đẹp” và “xứng đáng” - đó cũng lại là những khái niệm rất mong manh. Người yêu Barca chỉ nhìn thấy những pha phối hợp đầy biến ảo, những bàn thắng tuyệt vời, còn người ghét chỉ ấn tượng mạnh vì những cú ngã vờ đã thành hệ thống, những pha “quây trọng tài” đã thành thương hiệu, để rồi dẫn đến những lợi ích bất công mỗi lần Barca bế tắc. Cả hai đều đúng, chỉ có điều, một phía hài lòng với cái mình yêu nên gạt bỏ mọi điều “chưa đẹp”, còn một phía bị những điều chưa đẹp ấy làm cho chẳng thể nào yêu được. Barca có thể xứng đáng thắng mọi trận đấu mà họ góp mặt, vì họ sẽ cầm bóng nhiều hơn, sút nhiều hơn, nhưng ngược lại, nếu có ai thắng được họ (không nhờ trọng tài) thì cũng là một kiểu “xứng đáng” khác - như cái cách Hi Lạp vô địch Euro 2004 hay Iraq lên ngôi ở Asian Cup năm 2007 - những sự xứng đáng có một không hai mà người ta cảm phục, dù nó không làm đẹp lòng những người mê bóng đá tấn công. Hà Lan cũng từng vào đến trận chung kết World Cup 2010 có phần hơi "xấu xí", họ vượt qua Brazil được cho là chơi đẹp nhất giải, nhưng giờ đây có ai phản đối cái cách mà họ đi đến trận chung kết ấy? Không có một quả phạt đền, đội mạnh vẫn có thể thắng đôi yếu hơn, nhưng “có thể” và “chắc chắn” chẳng giống nhau chút nào. Nói vậy để thấy rằng sẽ đỡ khôi hài hơn nếu người ta không khẳng định đội đá hay hơn - chính xác là mạnh hơn - vượt qua đối thủ thì lúc nào cũng là xứng đáng - và chỉ thế mới là xứng đáng, để lấp đi những bức xúc về trọng tài. Cũng xác nhận luôn rằng Barca cũng đã gặp phải một số bất công, nhưng nó chưa bao giờ là những quyết định “làm thay đổi tất cả”, và tất nhiên người ta sẽ chẳng thể hiểu trừ khi mình là người hứng chịu.

Còn một cách nói cuối cùng là giả sử Platini, UEFA, trọng tài “cho” Barca cái gì đó thì là vì Barca đã cho lại thế giới tiqui-taca đẹp mắt của họ. Những người cầm cân nảy mực cũng là con người, và họ có xu hướng nghiêng về đội đá hay, đá đẹp, như cô giáo ưu ái học sinh giỏi vậy. Đó là một ý kiến rất thú vị. Nếu vậy, những học sinh khác đành phải cố gắng nhiều hơn thôi, khi mà nó đã được cho là quy luật của cuộc sống. Hi vọng sẽ có một ngày, các “thầy cô” thương đến những học sinh ít năng khiếu hơn mà nỗ lực, những học sinh “nhà nghèo” mà có chí dù học chưa giỏi, như thế sẽ được lòng xã hội hơn. Thế đấy, các luận điệu thì vô cùng, ai cũng có cái đúng của mình mà thôi. Riêng tôi, tôi đứng về phía những “học sinh nghèo”, và cũng chúc cho “học sinh giỏi” giành kết quả tốt mà không bị so đo là nhờ thầy cô giáo.

(Bạn đọc: Trần Mạnh Quang)