| Bài viết cung cấp độc quyền bởi  |
Lời kêu gọi bị phớt lờ
Dịp Confed Cup 2013 vừa rồi, người dân Brazil đã xuống đường biểu tình dữ dội nhằm phản đối việc đăng cai World Cup 2014, nhưng so với những Qatar 2022 thì những rắc rối xung quanh Brazil 2014 vẫn chỉ là… chuyện nhỏ. Đã có rất nhiều tranh cãi về công tác tổ chức World Cup 2022 tại Qatar, từ scandal bỏ tiền mua phiếu bầu đến thời gian diễn ra giải đấu (rất nhiều khả năng sẽ được tiến hành vào mùa Đông năm 2022 và gây xáo trộn lịch thi đấu bóng đá trong vòng ít nhất là 3 mùa giải trước và sau VCK World Cup), tuy nhiên ít ai để ý đến một vấn đề không kém phần quan trọng: điều kiện sống và làm việc của những người lao động ở quốc gia Arab nhỏ bé này. Thực ra thì vào tháng 4/2013 vừa qua, Liên hiệp Công đoàn Quốc tế (ITUC) – tổ chức đại diện cho hơn 175 triệu người lao động ở 155 quốc gia khác nhau – đã từng đề nghị FIFA xem xét lại việc trao quyền đăng cai World Cup cho Qatar, nhưng tin tức này không thực sự nhận được nhiều sự chú ý trong giới bóng đá. Cụ thể, ITUC yêu cầu FIFA tổ chức lại việc bỏ phiếu lựa chọn nước chủ nhà World Cup 2022 và tước quyền đăng cai của Qatar nếu như đất nước này không chịu thực hiện một cuộc cải cách toàn diện về luật lao động nhằm giải thoát những người nhập cư khỏi kiếp sống “nô lệ thời hiện đại” – từ ngữ của ITUC.
 |
| Tổ chức World Cup để làm gì? |
1 triệu “nô lệ”
Trong một bản báo cáo mới được công bố hồi tháng 7 vừa qua, hãng kiểm toán Deloitte cho biết Qatar dự kiến sẽ đầu tư thêm tổng cộng 340 tỷ USD vào các dự án chuẩn bị cho World Cup 2022, trong đó có 140 tỷ được dành cho hạ tầng giao thông và phần còn lại được đổ vào các công trình xây dựng. Tuy nhiên, số tiền được phân bổ cho việc nâng cấp điều kiện sống của giới lao động nhập cư – chiếm hơn 90% lực lượng lao động tại Qatar – thì lại nhỏ bé đến mức hầu như không đáng kể, và Tổng thư ký ITUC Sharan Burrow đã khẳng định rằng “sẽ có nhiều công nhân bị thiệt mạng trong quá trình xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ World Cup hơn là số lượng cầu thủ sẽ đặt chân đến các sân bóng trong thời gian diễn ra giải đấu” tại một buổi hội nghị của UEFA diễn ra vào ngày 24/5 năm nay.
Theo ước tính của Nepal, mỗi năm nước này có khoảng hơn 100 công nhân mất mạng tại Qatar do làm việc quá sức, trong khi các điều kiện về y tế không được đảm bảo. Ngay cả khi số lượng công nhân Nepal làm việc tại Qatar có thể lên tới hàng trăm nghìn (cứ mỗi ngày, lại có 4 chuyến bay của hãng hàng không Qatar Airways từ Kathmandu, thủ đô Nepal, tới Doha chỉ nhằm mục đích chuyên chở công nhân) thì tỉ lệ nêu trên vẫn là cao đến mức đáng báo động, và đó mới chỉ là riêng Nepal. Nguồn nhân công tại Qatar còn đến từ nhiều quốc gia khác, đáng kể nhất là Ấn Độ và một số nước châu Á, và con số này sẽ còn tăng thêm ít nhất là 1 triệu người cho đến trước thềm World Cup 2022.
Cái giá quá đắt
Lý do dẫn đến tình trạng trên là điều kiện sống và làm việc hết sức tồi tệ của các lao động nhập cư: dù Qatar là một trong những đất nước có thu nhập bình quân đầu người cao nhất thế giới, số tiền này lại gần như không được chia sẻ cho những người nhập cư. Trong khi công dân Qatar có thu nhập trung bình lên tới 106.000 USD/người trong năm 2012, chủ yếu nhờ nguồn thu từ dầu mỏ, thì những người lao động nước ngoài phải chấp nhận mức lương rẻ mạt 1 USD/giờ làm việc (tương đương khoảng 10 USD/ngày) và làm việc tới 6 ngày mỗi tuần, đồng thời không có kỳ nghỉ hè dù nhiệt độ ở sa mạc vào giai đoạn đó luôn tăng cao tới mức khủng khiếp. Bên cạnh đó, họ còn phải sống trong các khu trại tập trung với điều kiện vệ sinh rất thấp và tất nhiên là không có điều hòa không khí (một điều rất cần thiết ở Qatar). Chưa hết, các thủ tục hành chính cho công nhân nhập cư cũng được tiến hành một cách qua loa và trên thực tế thì họ chẳng có quyền lợi gì ở đất nước vùng Vịnh này, bao gồm cả những quyền cơ bản nhất của người lao động.
Đương nhiên, bản thân người Qatar cũng nhận ra các bất cập trên và tuyên bố rằng World Cup 2022 là “cơ hội để cải thiện điều kiện sống cho người nhập cư”, nhưng vấn đề là họ xử lý chúng một cách hết sức chậm chạp, đồng thời FIFA cũng không hề tỏ ý sẽ can thiệp. Sau gần 3 năm kể từ khi Qatar giành được quyền đăng cai World Cup, tình hình của những người lao động nhập cư cũng vẫn chưa có gì thay đổi và có lẽ đã đến lúc để chúng ta suy nghĩ nghiêm túc về vấn đề này. World Cup đúng là rất đáng giá: trong vòng (ít nhất là) 1 tháng, nó sẽ mang lại niềm vui vô bờ bến cho hàng tỉ tín đồ túc cầu giáo trên khắp thế giới, chưa kể đến những lợi ích về tài chính và thương mại của các LĐBĐ hay FIFA, nhưng liệu nó có thực sự đáng được tổ chức nữa hay không, nếu cái giá phải trả là cuộc sống của hàng nghìn người lao động?
|
