Những cuộc cách mạng về tư duy bóng đá

HLV Rinus Michels, người khai sinh ra lối đá tổng lực

CATENACCIO

Thập niên 60 của thế kỷ trước là thời điểm bóng đá châu Âu nổi lên một trường phái bóng đá mới: Catenaccio, theo tiếng Italia là “then cửa”. Hệ thống phòng thủ Catenaccio có một hậu vệ quét, đứng ngay trước thủ môn và chỉ tập trung phòng ngự. 4 hậu vệ còn lại luôn chơi với chiến thuật 1 kèm 1, phía trên là một tiền vệ kiến thiết và hai tiền đạo cánh. Tuy nhiên, hai tiền đạo cánh cũng sẽ là những người đầu tiên tham gia cản phá các đợt tấn công của đối phương. Trong thắng lợi của Inter ở mùa giải 2009/10, HLV Mourinho đã sử dụng lại một số ý tưởng của chiến thuật Catenaccio.

Nhờ Catenaccio, Inter đã giành 2 Cúp C1 vào các năm 1964 và 1965, sau đó là thắng lợi của ĐT Italia ở VCK EURO 1968, cũng với nhiều trụ cột là thành viên Inter. Chiến thuật này được coi như lụi tàn kể từ trận chung kết Cúp C1 năm 1972, khi Inter thua Ajax 0-2. Đó cũng là cột mốc cho sự ra đời của một trường phái mới: Bóng đá tổng lực của người Hà Lan.

TỔNG LỰC

Cố HLV Rinus Michels là người khai sinh ra khái niệm bóng đá tổng lực. Phương châm cơ bản là làm sao để phần sân của đội nhà lớn hơn vùng kiểm soát của đối phương, dù diện tích mặt sân không thay đổi. Nguyên tắc cơ bản là khi đội nhà có bóng, đẩy cao hàng hậu vệ, làm diện tích phần sân đối phương kiểm soát bóng (vùng không việt vị) bị thu nhỏ lại. Khi đội nhà kiểm soát bóng, họ trải rộng đội hình theo không gian. Ngoài ra, chiến thuật này cũng giúp đội nhà tiết kiệm sức lực khi không phải chạy quá nhiều, bởi các cầu thủ được đòi hỏi phải có tính đa năng cao.

Cách chơi này đã giúp Ajax và ĐT Hà Lan thành công trên mặt trận quốc tế. Trong thập niên 70, ĐT Hà Lan đã 2 lần vào chung kết World Cup 1974 và 1978, lọt vào VCK EURO 1976 (khi ấy chỉ có 4 đội).

LIBERO

Người Đức đã phát minh ra vị trí libero, sự phát triển cao hơn của Catenaccio. Beckenbauer chính là libero đầu tiên và nổi tiếng nhất trong lịch sử, khi ông đóng vai trò chốt chặn trước hàng thủ, nhưng cũng là người đầu tiên phát động tấn công. Đây là tư duy bóng đá thực sự mới lạ, thậm chí mang tính đối kháng với quan điểm của Catenaccio.

Beckenbauer là libero nổi tiếng nhất trong lịch sử bóng đá

Nhưng nhờ nó, bóng đá Tây Đức đã thu được thành công ghê gớm trong thập niên 70 với 3 chiếc Cúp C1 liên tiếp của Bayern (1974, 1975 và 1976), ĐT Tây Đức đã vô địch EURO 1972 và World Cup 1974, vào chung kết EURO 1976.

NGHỆ THUẬT PHÒNG NGỰ KIỂU REHHAGEL

Điều gì khiến ĐT Hy Lạp, một tập thể không ngôi sao đúng nghĩa lại có thể đăng quang ở EURO 2004? Đó chính là nhờ sự chỉ đạo sáng suốt của HLV Otto Rehhagel, người đã đưa lối chơi phòng ngự lên tầm vóc của nghệ thuật. Trong suốt hành trình của ĐT Hy Lạp cách đây 8 năm, việc khóa chặt mọi con đường dẫn tới khung thành là ưu tiên hàng đầu. Bất kể đối thủ là ai, dù có tỉ lệ kiểm soát bóng vượt trội thế nào đi chăng nữa, cũng không thể xuyên thủng hàng thủ của ĐT Hy Lạp được tổ chức rất chặt chẽ.

HLV Otto Rehhagel

Đến EURO 2008 là sự lên ngôi của tiqui-taca, chiến thuật được xem là ưu việt nhất tới lúc này. Cuộc cách mạng không ngừng của chiến thuật bóng đá vẫn sẽ tiếp tục ở VCK EURO 2012, hãy chờ xem!