Lịch sử tuyển Jordan: Hành trình vươn mình của "Al-Nashama"

Đội tuyển quốc gia Jordan, được biết đến rộng rãi với biệt danh "Al-Nashama" (Những chàng trai dũng cảm), là một trong những đại diện có sự thăng tiến đáng kinh ngạc nhất của bóng đá Tây Á trong thế kỷ 21.

Từ một đội bóng thường xuyên đóng vai trò "lót đường", Jordan đã vươn mình trở thành thế lực mới tại châu lục với đỉnh cao là tấm vé dự World Cup 2026.

Những mốc thời gian đáng chú ý

1. Giai đoạn sơ khởi và sự hình thành (1949–1980)

Hiệp hội bóng đá Jordan (JFA) được thành lập vào năm 1949, không lâu sau khi quốc gia này giành được độc lập hoàn toàn. Tuy nhiên, trong những thập kỷ đầu tiên, bóng đá tại vương quốc vùng Levant này chủ yếu mang tính chất phong trào và thiếu sự đầu tư bài bản trên quy mô quốc tế.

Trận đấu quốc tế đầu tiên của Jordan diễn ra vào ngày 1 tháng 8 năm 1953, trong khuôn khổ Đại hội Thể thao Ả Rập (Pan Arab Games) tại Ai Cập. Khi đó, Jordan đã để thua sát nút 2-3 trước Syria. Phải đến năm 1958, Jordan mới chính thức trở thành thành viên của Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA).

Sự hội nhập với bóng đá châu lục diễn ra muộn hơn vào năm 1970 khi họ gia nhập Liên đoàn Bóng đá Châu Á (AFC).

Trong suốt giai đoạn từ những năm 1960 đến cuối những năm 1980, đội tuyển Jordan hầu như không để lại dấu ấn nào tại các vòng loại World Cup hay Asian Cup. Họ thường xuyên dừng bước sớm và không đủ tiềm lực để cạnh tranh với các đại gia Tây Á như Ả Rập Xê Út, Kuwait hay Iraq. Những chiến thắng chủ yếu chỉ gói gọn trong các giải đấu khu vực Ả Rập.

2. Sự chuyển mình trong thập niên 1990

Thập niên 1990 đánh dấu những bước tiến đầu tiên của Jordan trên bản đồ bóng đá khu vực. Dù vẫn chưa thể góp mặt tại vòng chung kết Asian Cup, nhưng đội tuyển quốc gia nước này đã bắt đầu giành được những thành quả cụ thể tại Đại hội Thể thao Ả Rập.

Năm 1997, dưới sự dẫn dắt của các huấn luyện viên nội và sự quan tâm từ Hoàng gia Jordan, đội bóng đã giành huy chương vàng đầu tiên tại Đại hội Thể thao Ả Rập được tổ chức tại Beirut, Lebanon. Đây là cú hích tinh thần cực lớn cho bóng đá nước này.

Hai năm sau, vào năm 1999, Jordan tiếp tục bảo vệ thành công tấm huy chương vàng ngay trên sân nhà Amman. Những chiến thắng này không chỉ mang lại danh hiệu mà còn giúp xây dựng một thế hệ cầu thủ tự tin hơn, sẵn sàng cho những mục tiêu lớn hơn tại châu Á.

3. Kỷ nguyên Mahmoud El-Gohary và kỳ tích 2004

Năm 2002 được xem là bước ngoặt quan trọng nhất trong lịch sử bóng đá Jordan khi họ bổ nhiệm huyền thoại bóng đá Ai Cập, Mahmoud El-Gohary, vào chiếc ghế huấn luyện viên trưởng. El-Gohary đã thay đổi hoàn toàn tư duy chơi bóng, kỷ luật chiến thuật và hệ thống đào tạo của Jordan.

Asian Cup 2004: Lần đầu tiên ra biển lớn

Dưới bàn tay nhào nặn của El-Gohary, Jordan lần đầu tiên trong lịch sử vượt qua vòng loại để góp mặt tại VCK Asian Cup 2004 tổ chức tại Trung Quốc. Nằm chung bảng với các đối thủ mạnh là Hàn Quốc, Kuwait và UAE, Jordan bị đánh giá là đội bóng yếu nhất.

Tuy nhiên, họ đã gây sốc khi bất bại ở vòng bảng (hòa Hàn Quốc 0-0, thắng Kuwait 2-0 và hòa UAE 0-0) để tiến vào tứ kết.

Trong trận tứ kết gặp đương kim vô địch Nhật Bản, Jordan đã dẫn trước và đưa trận đấu vào loạt sút luân lưu sau khi hòa 1-1 trong 120 phút. Đây là một trong những loạt sút luân lưu gây tranh cãi nhất lịch sử AFC khi trọng tài cho phép Nhật Bản đổi cầu môn sút phạt sau 2 lượt sút đầu tiên vì mặt sân xấu.

Jordan cuối cùng thua cuộc, nhưng họ đã rời giải với tư thế ngẩng cao đầu và vươn lên vị trí thứ 37 trên bảng xếp hạng FIFA – thứ hạng cao nhất lịch sử của họ vào thời điểm đó.

4. Giai đoạn ổn định dưới thời Adnan Hamad (2009–2013)

Sau thời El-Gohary, Jordan trải qua một giai đoạn ngắn sa sút trước khi huấn luyện viên người Iraq, Adnan Hamad, tiếp quản vào năm 2009. Adnan Hamad đã giúp Jordan duy trì sự ổn định và tiếp tục khẳng định vị thế "kẻ ngáng đường khó chịu" ở châu Á.

Asian Cup 2011: Khẳng định bản sắc

Tại giải đấu tổ chức tại Qatar, Jordan một lần nữa lọt vào tới tứ kết. Họ cầm hòa Nhật Bản 1-1, đánh bại Ả Rập Xê Út 1-0 và thắng Syria 2-1 ở vòng bảng. Dù thua Uzbekistan 1-2 ở tứ kết, nhưng Jordan đã chứng minh rằng thành công năm 2004 không phải là sự ăn may. Lối chơi phòng ngự phản công sắc lẹm đã trở thành thương hiệu của đội bóng này.

5. Hành trình lịch sử tại Vòng loại World Cup 2014

Đây là giai đoạn Jordan tiến gần nhất đến tấm vé dự ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh. Tại vòng loại thứ 3 khu vực châu Á, Jordan đã đánh bại cả Australia và Nhật Bản trên sân nhà Amman, tạo nên những cơn địa chấn thực sự.

Jordan cán đích ở vị trí thứ 3 trong bảng đấu của mình tại vòng loại cuối cùng, buộc phải đá trận play-off khu vực với Uzbekistan. Sau hai lượt trận căng thẳng đều kết thúc với tỷ số hòa 1-1, Jordan đã giành chiến thắng 9-8 trong loạt sút luân lưu định mệnh tại Tashkent để tiến vào trận play-off liên lục địa.

Tuy nhiên, trước một Uruguay quá mạnh với những siêu sao như Luis Suarez hay Edinson Cavani, Jordan đã để thua 0-5 ở lượt đi tại Amman và hòa 0-0 ở lượt về tại Montevideo. Dù không thể giành vé dự World Cup 2014, nhưng việc lọt vào tới tận trận play-off cuối cùng đã là một chiến tích vô tiền khoáng hậu của bóng đá Jordan.

6. Khủng hoảng và sự tái thiết (2015–2022)

Sau năm 2014, bóng đá Jordan bước vào giai đoạn biến động về băng ghế huấn luyện. Nhiều huấn luyện viên danh tiếng như Harry Redknapp hay Vital Borkelmans đã được bổ nhiệm nhưng không thể mang lại sự đột phá như mong đợi.

Tại Asian Cup 2019, Jordan khởi đầu ấn tượng khi đánh bại đương kim vô địch Australia 1-0 và đứng đầu bảng đấu. Tuy nhiên, họ đã phải dừng bước đầy cay đắng tại vòng 1/8 sau khi thua đội tuyển Việt Nam trên loạt sút luân lưu. Sự thiếu ổn định trong lối chơi và tâm lý thi đấu ở những thời điểm quyết định khiến Jordan bị tụt lại phía sau so với các đội bóng nhóm đầu châu lục.

7. Asian Cup 2023: Đỉnh cao vinh quang và kỷ lục mới

Mùa hè năm 2023, Jordan bổ nhiệm Hussein Ammouta, một huấn luyện viên người Morocco giàu kinh nghiệm. Dù có sự chuẩn bị không thực sự tốt với những trận giao hữu thất bại, nhưng khi bước vào giải đấu chính thức tại Qatar vào đầu năm 2024, Jordan đã thể hiện một bộ mặt hoàn toàn khác.

Hành trình kỳ diệu tại Qatar:

Vòng bảng: Thắng Malaysia 4-0, hòa Hàn Quốc 2-2 đầy kịch tính và thua nhẹ Iraq 0-1 (một trận đấu có tính toán về nhánh đấu).

Vòng 1/8: Jordan lội ngược dòng thần kỳ trước Iraq. Bị dẫn 1-2 đến tận phút 90+5, nhưng hai bàn thắng liên tiếp của Yazan Al-Arab và Nizar Al-Rashdan đã giúp họ thắng 3-2.
Tứ kết: Đánh bại hiện tượng Tajikistan 1-0.

Bán kết: Tái đấu với ứng cử viên vô địch Hàn Quốc. Khác với trận hòa ở vòng bảng, Jordan đã áp đảo hoàn toàn Son Heung-min và các đồng đội, giành chiến thắng thuyết phục 2-0 nhờ công của Mousa Al-Tamari và Yazan Al-Naimat. Đây được xem là trận đấu hay nhất lịch sử đội tuyển quốc gia Jordan.

Chung kết: Đối đầu chủ nhà Qatar. Dù chơi đầy nỗ lực và có bàn gỡ hòa của Al-Naimat, Jordan đã phải chịu thất bại 1-3 sau khi đối phương được hưởng 3 quả phạt đền.

Dù chỉ giành ngôi Á quân, nhưng đây là thành tích cao nhất lịch sử bóng đá Jordan, biến họ thành những người hùng dân tộc.

8. Hiện tại 

Sau thành công tại Asian Cup 2023, Hussein Ammouta chia sẻ ông muốn rời đi vì lý do cá nhân và JFA đã bổ nhiệm Jamal Sellami, một huấn luyện viên khác đến từ Morocco, để tiếp tục triết lý bóng đá đang thành công.

Đội tuyển Jordan đã xuất sắc giành tấm vé tham dự World Cup 2026 khi giải đấu này nâng lên thành 48 đội.

Chiến thắng 3-0 trước Oman tại vòng loại thứ 3 World Cup 2026, kết hợp với kết quả trận đấu giữa Hàn Quốc và Bahrain, giúp Jordan chắc chắn đứng trong top 2 bảng B vòng loại thứ 3 khu vực châu Á, chính thức có mặt tại giải đấu lớn nhất hành tinh. 

9. Những biểu tượng và huyền thoại của "Al-Nashama"

Để có được vị thế như ngày hôm nay, bóng đá Jordan đã sản sinh ra những cá nhân xuất chúng:
Amer Shafi: Được mệnh danh là "Cá voi của Jordan". Anh là thủ môn huyền thoại với 176 lần khoác áo đội tuyển quốc gia (kỷ lục của Jordan). Shafi không chỉ là chốt chặn tin cậy mà còn là biểu tượng về tinh thần chiến đấu suốt hai thập kỷ.

Mahmoud El-Gohary: Dù không phải người Jordan, nhưng ông được coi là "Cha đẻ" của bóng đá hiện đại nước này. Tầm nhìn của ông đã đặt nền móng chuyên nghiệp cho JFA.

Mousa Al-Tamari: "Messi của Jordan". Cầu thủ đầu tiên của Jordan thực sự tỏa sáng tại 5 giải VĐQG hàng đầu châu Âu. Al-Tamari là nguồn cảm hứng lớn nhất trong lối chơi tấn công của Jordan hiện tại.
Yazan Al-Naimat: Tiền đạo tài hoa với khả năng dứt điểm đa dạng, người đã ghi những bàn thắng quan trọng nhất tại Asian Cup 2023.

10. Văn hóa và bản sắc bóng đá Jordan

Biệt danh "Al-Nashama" trong tiếng Ả Rập địa phương mang nghĩa là "Những chàng trai dũng cảm, hào hiệp và hào phóng". Đây là giá trị cốt lõi mà đội tuyển Jordan luôn hướng tới. Mỗi khi ra sân, các cầu thủ Jordan thường thi đấu với tinh thần không bỏ cuộc, dù đối thủ có mạnh đến đâu.

Màu áo đỏ và trắng tượng trưng cho quốc kỳ Jordan, và Sân vận động Quốc tế Amman luôn là một "chảo lửa" thực sự với bất kỳ đội bóng nào làm khách tại đây. Sự cổ vũ cuồng nhiệt của khán giả Jordan là nguồn nội lực giúp họ nhiều lần quật ngã các ông lớn châu lục.

11. Box thông tin tổng hợp

Kết luận

Lịch sử đội tuyển quốc gia Jordan là minh chứng cho sức mạnh của sự kiên trì và đầu tư đúng hướng. Từ những năm tháng mờ nhạt trên bản đồ bóng đá Ả Rập, Jordan đã bước ra ánh sáng châu lục, thách thức những thế lực hàng đầu như Nhật Bản hay Hàn Quốc.