Lịch sử MLS: Từ giải đấu thua lỗ đến nam châm hút siêu sao

Được thành lập vào năm 1993 như một phần trong cam kết của Mỹ khi đăng cai World Cup 1994, MLS đã trải qua nhiều thăng trầm để trở thành một trong những giải đấu thể thao chuyên nghiệp lớn tại Bắc Mỹ. Với cơ chế vận hành đặc thù "thực thể đơn nhất" (single-entity) và sự phát triển mạnh mẽ về cơ sở hạ tầng lẫn chất lượng cầu thủ, MLS đang ngày càng khẳng định vị thế trên bản đồ bóng đá thế giới.

Dòng thời gian lịch sử giải Major League Soccer (MLS)

1. Lịch sử hình thành và phát triển

1.1. Bối cảnh và sự ra đời (1988 – 1996)

Tiền thân của bóng đá chuyên nghiệp tại Bắc Mỹ là giải North American Soccer League (NASL), tồn tại từ 1968 đến 1984 với những ngôi sao như Pelé và Franz Beckenbauer. Tuy nhiên, sự sụp đổ của NASL đã để lại khoảng trống lớn.

Năm 1988, để giành quyền đăng cai World Cup 1994, Liên đoàn bóng đá Mỹ đã cam kết với FIFA sẽ thành lập một giải bóng đá chuyên nghiệp hạng nhất. MLS chính thức được thành lập vào năm 1993. Mùa giải đầu tiên khởi tranh vào năm 1996 với 10 đội bóng tham dự. Trận đấu khai mạc diễn ra vào ngày 6/4/1996 giữa San Jose Clash và D.C. United trước 31.000 khán giả.

1.2. Những năm đầu khó khăn và "Mỹ hóa" luật chơi (1996 – 2001)

Trong giai đoạn đầu, MLS cố gắng thu hút khán giả bằng cách "Mỹ hóa" các quy tắc: sử dụng đồng hồ đếm ngược, và giải quyết các trận hòa bằng loạt sút luân lưu (shootout) theo phong cách dẫn bóng từ giữa sân (tương tự khúc côn cầu) thay vì sút phạt đền truyền thống. Tuy nhiên, những thay đổi này đã làm phật lòng người hâm mộ bóng đá truyền thống và không thu hút được khán giả mới.

Về mặt tài chính, giải đấu thua lỗ hàng trăm triệu USD trong 5 năm đầu. Đến cuối năm 2001, hai đội bóng là Tampa Bay Mutiny và Miami Fusion đã phải giải thể, khiến số đội giảm xuống còn 10.

1.3. Sự hồi sinh và Kỷ nguyên Beckham (2002 – 2014)

Thành công của Đội tuyển Mỹ tại World Cup 2002 (vào Tứ kết) đã tạo cú hích cho MLS. Giải đấu bắt đầu loại bỏ các luật lệ lạ lẫm, quay về quy chuẩn quốc tế của IFAB.

Năm 2007 đánh dấu cột mốc lịch sử khi MLS giới thiệu Luật Cầu thủ được chỉ định (Designated Player Rule), cho phép các CLB ký hợp đồng với ngôi sao vượt trần lương. David Beckham gia nhập LA Galaxy là thương vụ tiên phong, mở đường cho hàng loạt ngôi sao quốc tế như Thierry Henry, Robbie Keane, và sau này là Zlatan Ibrahimovic đến Mỹ.

Giai đoạn này cũng chứng kiến sự mở rộng sang Canada với Toronto FC (2007) và sự bùng nổ của văn hóa cổ động viên tại Seattle Sounders (2009) và Portland Timbers (2011). Các sân vận động dành riêng cho bóng đá (soccer-specific stadiums) bắt đầu mọc lên, thay thế việc phải thuê sân bóng bầu dục.

1.4. Kỷ nguyên hiện đại và Hiệu ứng Lionel Messi (2015 – Nay)

MLS tiếp tục mở rộng quy mô với sự gia nhập của các thị trường lớn như New York (NYCFC), Orlando, Atlanta, và Los Angeles (LAFC). Phí gia nhập giải đấu tăng vọt từ 10 triệu USD (năm 2005) lên mức kỷ lục 500 triệu USD cho San Diego FC (gia nhập 2025).

Năm 2022, MLS ký hợp đồng bản quyền truyền hình toàn cầu trị giá 2,5 tỷ USD trong 10 năm với Apple, đưa mọi trận đấu lên nền tảng Apple TV. Đỉnh điểm của sự chú ý toàn cầu là việc Lionel Messi gia nhập Inter Miami CF, giúp đội bóng này giành chức vô địch MLS Cup đầu tiên vào năm 2025 và thu hút lượng khán giả kỷ lục.

2. Cầu trúc giải đấu và thể thức thi đấu:

Khác với hầu hết các giải bóng đá trên thế giới, MLS hoạt động dưới mô hình "thực thể đơn nhất" (single-entity). Các đội bóng không hoạt động độc lập mà thuộc sở hữu của giải đấu; các chủ đầu tư (investor-operators) nắm cổ phần trong giải và vận hành đội bóng của họ. Mô hình này giúp kiểm soát chi phí và đảm bảo sự ổn định tài chính.

MLS không áp dụng cơ chế thăng hạng và xuống hạng (promotion and relegation). Đây là một giải đấu đóng (closed league) tương tự như NBA hay NFL.

2.1. Mùa giải thường niên (Regular Season)

Thường diễn ra từ cuối tháng 2 đến tháng 10. 

Giải đấu chia làm 2 khu vực: Miền Đông (Eastern Conference) và Miền Tây (Western Conference).

Mỗi đội thi đấu 34 trận.

Đội có thành tích điểm số tốt nhất toàn giải sau giai đoạn này sẽ nhận danh hiệu Supporters' Shield.

2.2. Vòng Playoff và MLS Cup

Sau mùa giải thường niên, 18 đội xuất sắc nhất sẽ lọt vào vòng MLS Cup Playoffs (thể thức loại trực tiếp và loạt trận Best-of-3).

Trận chung kết cuối cùng được gọi là MLS Cup, đội thắng sẽ trở thành nhà vô địch của mùa giải.

Lưu ý: Từ năm 2027, MLS dự kiến sẽ chuyển đổi lịch thi đấu sang khung thời gian Thu-Xuân (giống châu Âu) để phù hợp hơn với lịch chuyển nhượng quốc tế và các giải đấu FIFA.

3. Các đội bóng (Mùa giải 2025)

Tính đến mùa giải 2025, MLS có tổng cộng 30 đội bóng, chia đều cho hai miền.

Miền Đông (Eastern Conference):

Atlanta United FC
Charlotte FC
Chicago Fire FC
FC Cincinnati
Columbus Crew
D.C. United
Inter Miami CF
CF Montréal (Canada)
Nashville SC
New England Revolution
New York City FC
New York Red Bulls
Orlando City SC
Philadelphia Union
Toronto FC (Canada)

Miền Tây (Western Conference):

Austin FC
Colorado Rapids
FC Dallas
Houston Dynamo FC
Sporting Kansas City
LA Galaxy
Los Angeles FC (LAFC)
Minnesota United FC
Portland Timbers
Real Salt Lake
San Diego FC (Tân binh 2025)
San Jose Earthquakes
Seattle Sounders FC
St. Louis City SC
Vancouver Whitecaps FC (Canada)

4. Cơ chế tài chính và chuyển nhượng

Để đảm bảo sự cân bằng cạnh tranh, MLS áp dụng nghiêm ngặt Trần lương (Salary Cap). Tuy nhiên, giải đấu có các cơ chế đặc biệt để chiêu mộ nhân tài:

Cầu thủ được chỉ định (Designated Player - DP): Mỗi đội được phép ký hợp đồng với tối đa 3 cầu thủ mà mức lương của họ chỉ tính một phần nhỏ vào trần lương của đội. Đây là cơ chế đưa các siêu sao như Messi, Beckham, Kaka đến Mỹ.

Tiền phân bổ (Allocation Money - GAM/TAM): Các khoản ngân sách đặc biệt giúp các đội "mua giảm" mức lương của cầu thủ để lách luật trần lương, giúp tăng chiều sâu đội hình.

Cầu thủ "Cây nhà lá vườn" (Homegrown Player): Các cầu thủ đào tạo từ học viện của CLB được ký hợp đồng đội một mà không ảnh hưởng lớn đến ngân sách lương, khuyến khích đào tạo trẻ.

5. Các giải đấu khác liên quan

Ngoài MLS, các đội bóng còn tham dự:

CONCACAF Champions Cup: Giải đấu cấp châu lục (tương tự Champions League) dành cho các đội mạnh nhất khu vực Bắc, Trung Mỹ và Caribbean.

Leagues Cup: Giải đấu thường niên giữa tất cả các CLB của MLS và Liga MX (Mexico).

U.S. Open Cup: Cúp Quốc gia lâu đời nhất của Mỹ (theo thể thức loại trực tiếp).

Canadian Championship: Cúp Quốc gia dành cho các CLB Canada để tranh suất dự CONCACAF Champions Cup.

Campeones Cup: Trận siêu cúp giữa nhà vô địch MLS Cup và nhà vô địch Liga MX.

6. Sân vận động và khán giả

Một trong những thành tựu lớn nhất của MLS là sự phát triển của hệ thống sân vận động dành riêng cho bóng đá (soccer-specific stadiums).

Sân vận động chuyên biệt đầu tiên: Historic Crew Stadium (Columbus Crew) khánh thành năm 1999.

Hiện tại: Hầu hết các đội MLS đều sở hữu sân nhà riêng, được thiết kế tối ưu cho bóng đá với sức chứa từ 20.000 đến 30.000 chỗ. Một số đội chơi ở sân lớn hơn như Mercedes-Benz Stadium (Atlanta) hay Lumen Field (Seattle) thu hút lượng khán giả trung bình rất cao.

Lượng khán giả: Năm 2024, MLS đạt lượng khán giả trung bình hơn 23.200 người/trận, vượt qua giải bóng bầu dục CFL để trở thành giải đấu có lượng khán giả trực tiếp cao thứ 3 tại Bắc Mỹ (sau NFL và MLB).

7. Những kỷ lục đáng chú ý

Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất lịch sử: Chris Wondolowski (171 bàn).

Cầu thủ kiến tạo nhiều nhất: Landon Donovan (136 kiến tạo).

Cầu thủ ra sân nhiều nhất: Nick Rimando (514 trận).

Thủ môn giữ sạch lưới nhiều nhất: Nick Rimando (154 trận).

CLB vô địch MLS Cup nhiều nhất: LA Galaxy (6 lần).

CLB đoạt Supporters' Shield nhiều nhất: D.C. United và LA Galaxy (4 lần).

Nếu bạn muốn biết những câu chuyện không xuất hiện trên truyền hình, hãy xem bài Messi gia hạn Inter Miami: Chương mới của giấc mơ Mỹ.