 |
| Micheal Phelps góp công lớn giúp thể thao Mỹ đứng đầu trên bảng tổng sắp huy chương tại Olympic London 2012. |
Bốn năm sau khi phải ngậm ngùi nhìn Trung Quốc thống trị bảng xếp hạng huy chương Olympic, người Mỹ đã trở lại, chứng tỏ ưu thế tuyệt đối của mình với 44 HCV (tính đến ngày 12/8). Màn lật đổ ấy, giống như một lời khẳng định, Mỹ mới là cường quốc thể thao số một thế giới vào lúc này.
Nỗi đau biến thành động lực
Khi chứng kiến đoạn video và những hình ảnh tập luyện khắc nghiệt mà Trung Quốc áp dụng cho lứa vận động viên nhí bị rò rỉ hồi giữa kỳ Olympic 2012, một lãnh đạo thể thao Mỹ đã từng khẳng định nước này sẽ không bao giờ theo đuổi cách thành công như vậy. Nhưng cho dù áp dụng cách tập luyện như thế nào, thì cái đích cuối cùng của thể thao đỉnh cao vẫn là giành vinh quang ở đấu trường Olympic. Và nếu coi thành tích là thước đo của bất kỳ nền thể thao nào, có thể hiểu nỗi thất vọng tận cùng của người Mỹ, khi họ bị chính Trung Quốc đẩy xuống vị trí thứ 2 tại Olympic Bắc Kinh 2008. Năm ấy, một vài tờ báo xứ Cờ hoa thậm chí còn bi quan rằng thể thao Mỹ đang trong những ngày suy tàn và sẽ chẳng bao giờ có cơ hội đua tranh cùng Trung Quốc ở vị trí dẫn đầu.
Nhưng thời gian trôi qua đã chứng minh điều ngược lại. Những ký ức thất bại hôm nào đã trở thành động lực cho thể thao Mỹ nhìn lại và hoàn thiện mình không ngừng. Olympic London 2012 đã khiến cả thế giới phải ngước nhìn người Mỹ. Họ làm được điều đó nhờ những thiên tài như Micheal Phelps, Ryan Lochte, các VĐV tài năng của điền kinh, vật, bóng chuyền bãi biển…
Ai đó vẫn nói rằng thể thao cần sự may mắn. Song ở đấu trường khắc nghiệt như Olympic, sự may mắn thường chỉ được tạo ra bởi những nhân tố vượt trội về tài năng. Phelps trở thành huyền thoại vĩ đại nhất ở mọi kỳ Olympic sau khi giành đến 4 HCV chỉ riêng tại London, dù ai cũng thấy anh đã bị chỉ trích kinh khủng thế nào sau thất bại đầu tiên ở cự ly sở trường 400m hỗn hợp. Nhưng anh nhanh chóng vượt qua áp lực đó, khi những bài khổ luyện 10 tiếng mỗi ngày kéo dài trong hàng năm trời phát huy tác dụng ở những môn thi tiếp theo. Hành trình “tiền hung, hậu kiết” ấy của Phelps cũng giống với hành trình của đoàn thể thao Mỹ. Họ đã để Trung Quốc vượt lên, thậm chí bỏ xa trong những ngày đầu Đại hội, rồi sau đó vẫn đủ bình tĩnh để vượt lên kết thúc Olympic bằng cuộc lật đổ ngọt ngào. Nỗi đau Olympic 2008, như thế đã kết tinh thành động lực, giúp người Mỹ thay đổi lịch sử.
Bài học nào cho Việt Nam?
| Đêm 11/8, Phan Thị Thanh Phúc đã kết thúc các nội dung thi của đoàn thể thao Việt Nam tại Olympic London bằng việc phá kỷ lục quốc gia 20km đi bộ nữ. Nhưng kỷ lục này của Thanh Phúc cũng không giúp gì cho thành tích chung của đoàn thể thao Việt Nam, bởi VĐV gốc Đà Nẵng cũng chỉ về đích thứ 36 trên tổng số 55 VĐV dự thi. Kết thúc Olympic 2012, đoàn TTVN trắng tay rời London. |
Người Trung Quốc nói rằng họ phải đối mặt với khó khăn lớn từ cuộc chuyển giao thế hệ nên thất bại tại kỳ Olympic này là có thể hiểu được. Bằng chiến lược phát triển “đi tắt đón đầu” nhưng áp dụng cách huấn luyện khắc nghiệt và đầu tư kinh phí lớn, Trung Quốc còn nguyên cơ hội đua tranh với Mỹ tại những kỳ Olympic tiếp theo. Nhưng sau cuộc lật đổ của thể thao Mỹ trước người Trung Quốc, thì thể thao Việt Nam - vừa trải qua một kỳ Olympic đầy thất bại - liệu có thể rút ra được bài học gì cho mình?
Câu hỏi tưởng chừng không hề liên quan ấy, theo nhiều chuyên gia đánh giá có thể là mấu chốt quyết định con đường phát triển thành công hay thất bại của thể thao nước nhà trên trường quốc tế. Nhiều năm qua, cũng bằng chính sách “đi tắt đón đầu”, chúng ta đã vươn lên nhóm dẫn đầu tại các kỳ đại hội thể thao khu vực. Nhưng chính sách phát triển ấy, giờ đã tỏ ra không còn phù hợp nữa khi thể thao Việt Nam nuôi tham vọng vươn ra biển lớn. Bốn năm trước, tại Olympic Bắc Kinh chúng ta từng có tấm huy chương Bạc cử tạ của Hoàng Anh Tuấn. Song nếu nói một cách dân dã, thì nó giống như một sự… ăn may hơn là kết quả từ nền tảng vững chắc của nền thể thao nước nhà. Khi Hoàng Anh Tuấn dính doping và lui vào hậu trường, chúng ta đã không thể duy trì thành công ấy và thảm bại tại London 2012.
Một nền thể thao mạnh không thể chỉ dựa vào một vài cá nhân thiên tài tự phát xuất hiện. Nước Mỹ có Micheal Phelps nhưng họ đã không thể lật đổ Trung Quốc nếu không có hàng chục VĐV xuất sắc khác nhờ quá trình đào tạo bài bản, có trọng điểm. Thể thao Việt Nam, thực tế đã có những thay đổi đáng kể trong cách nghĩ từ sau ASIAD 16. Nhưng sau thất bại ở kỳ Olympic này và bài học từ chiến thắng ngoạn mục của người Mỹ, chúng ta vẫn cần những thay đổi mạnh mẽ hơn, triệt để hơn nữa vào các môn cơ bản và những môn thế mạnh đặc biệt có thể cạnh tranh huy chương Olympic. Cách làm ấy, Indonesia (với cử tạ, cầu lông), Thái Lan (quyền Anh, cử tạ) hay Malaysia (cầu lông, nhảy cầu) đã thành công.
Thể thao Việt Nam có đặc thù riêng và chắc chắn không thể dập khuôn mức độ cũng như cách thức đầu tư của người Mỹ. Nhưng nếu người Mỹ có thể tận dụng nỗi đau từ thất bại Bắc Kinh để làm động lực thay đổi chính mình, thì thể thao Việt Nam, có lẽ đã đến lúc phải dũng cảm làm lại. Bằng không, điệp khúc “nhất nhì SEA Games, trắng tay Olympic” rồi sẽ lại tiếp tục diễn ra.
