Từ chuyện thầy ngoại
Vài năm trở lại đây, các đội bóng không còn chuộng thầy ngoại như trước. Ngoài việc thầy nội đang vươn tầm khẳng định tài năng, thì ít HLV ngoại xuất hiện có được tài năng, sự khôn ngoan như HLV Henrique Calisto từng thể hiện ở ĐT.LA.
Lấy ví dụ mùa 2012, B.BD và HAGL là 2 đội bóng duy nhất vẫn dùng ''hàng ngoại'', nhưng kết quả cũng chưa phải khả quan.Qua 26 vòng đấu, màn thể hiện của HLV Cho Yoon Hwan (B.BD) hay Choi Yoom Gyum (HA.GL) chỉ đáp ứng được một phần nào đó kỳ vọng. Kể như B.BD đầu tư cả trăm tỷ đồng vào sàn chuyển nhượng, hậu trường đội bóng vẫn chưa hoàn toàn yên ổn.
Dù có tài năng, kinh nghiệm cầm quân ở K-League, HLV Cho cũng bó tay trước nạn kiêu binh ở hậu trường đội bóng. Thế nên B.BD dù có dàn cầu thủ giỏi trong tay vẫn thiếu ổn định, mạnh mẽ trong suốt thời gian qua.
Còn HLV Choi đến phố núi Pleiku trong bối cảnh HA.GL đang trong giai đoạn quá độ, với nhiều cầu thủ trẻ được đôn lên đội một. Với một người lạ nước, lạ cái như ông thầy Hàn Quốc, đòi hỏi trở lại ngôi vô địch cho đội bóng bầu Đức quả khó lên trời. Thế nên ''Gỗ'' chơi phập phù, trận hay trận dở không khác gì B.BD.
 |
| Với 2 danh hiệu VĐ V-League trong 3 năm, Huỳnh Đức (trái) là một trong số ít những HLV nội thành công. Ảnh: V.S.I |
Nhìn qua để thấy việc HLV ngoại có được thành công ở V-League không phải chuyện dễ. Chính cựu trợ lý Jose Mourinho, ông Ricardo Fomosinho, từng thừa nhận tính chuyên nghiệp của cầu thủ VN còn rất yếu Với những HLV ngoại có chuyên môn, nhưng không hiểu được rắc rối ở sau lưng hậu trường đội bóng, sẽ khó quản quân, dẫn đến việc dù đang cầm cương ngựa nhưng vẫn bị hất ngã bất ngờ.
Thế nên, HLV Choi Yoom Gyum hay Cho Yoon Hwan muốn trụ lại V-League mùa sau, họ cần học được chút ''quái'' giống ông Calisto đã có sau nhiều năm làm việc với bóng đá Việt Nam.
Đến chuyện thầy nội
Sự thắng thế của thầy nội trong 6 năm vừa qua gắn liền quá trình tự vận động, làm mới mình từ những người trong cuộc. Và thành công của HLV Phan Thanh Hùng, Lê Huỳnh Đức hay Nguyễn Hữu Thắng ngoài tài năng, còn có dấu ấn rõ nét của thời thế.
Có lẽ ông Phan Thanh Hùng là trường hợp HLV đặc biệt nhất. Dù có thời điểm thất bại ở đội bóng quê nhà, từ ngày ra Thủ đô, ông Hùng có được tất cả thành tựu cùng HN.T&T. Sự thăng hoa của ông Hùng 3 năm đã qua gắn liền với bóng dáng bầu Hiển ở sau hậu trường. Không chỉ ủng hộ ông Hùng về chuyên môn, chính bầu Hiển đổ tiền đưa Công Vinh, Hồng Sơn, Samson, Duy Nam, Bảo Khanh... về sân Hàng Đẫy, để biến HN.T&T từ đội bóng non trẻ trở thành quyền lực của V-League.
Cũng từ bước nhảy vượt bậc ở HN.T&T, ông Hùng trở thành cánh tay phải của ông Calisto rồi Goetz ở ĐT. Đến khi HN.T&T giành ngôi á quân 2 mùa gần nhất, dấu ấn và tài năng ông Hùng được thừa nhận, giúp chiến lược gia này tiến bước dài trở thành HLV kiêm nhiệm ở ĐTQG và U23 VN, một việc chưa từng có trong tiền lệ bóng đá VN.
Trường hợp HLV Lê Huỳnh Đức không phải ngoại lệ, khi dấu ấn thời thế rõ nét trong sự hanh thông của HLV đội SHB.ĐN. Ngay từ lúc thay thế đàn anh Phan Thanh Hùng ở SHB.ĐN, Huỳnh Đức chưa một ngày cầm quân ở giải trẻ lẫn đỉnh cao. Thế nhưng, sự khôn ngoan, tinh quái từ thời còn cầu thủ, lại nhận được sự ủng hộ tuyệt đối của bầu Hiển, giúp cựu danh thủ này đạt thành công mỹ mãn ở đội bóng sông Hàn.
Nếu chức vô địch năm 2009, SHB.ĐN có đủ 3 yếu tố ''thiên thời, địa lợi, nhân hòa'', chức vô địch năm nay, đội bóng sông Hàn còn có yếu tố may mắn song hành. Quan trọng hơn, Huỳnh Đức đã có sự thay đổi mạnh mẽ trong phương pháp cầm quân, cả chuyên môn lẫn công tác tổ chức. Với 2 chức vô địch trong 5 năm ngắn ngủi cầm sa bàn, HLV Huỳnh Đức chứng tỏ tài năng của mình. Nhưng không thể phủ nhận, chiến lược gia này có sự may mắn lớn nhất là được bầu Hiển hỗ trợ tối đa.
Đấy là may mắn của Huỳnh Đức, cũng là sự khác biệt so với HLV Nguyễn Hữu Thắng (SLNA), Hoàng Anh Tuấn (K.KH) hay Nguyễn Văn Sỹ (V.NB), Triệu Quang Hà (Thanh Hóa)... Nói thế bởi họ cũng đã thể hiện được năng lực, song chưa đạt được thành tích cao, khi cơ chế, thời thế chưa tạo điều kiện để thực sự phát tiết, chứng tỏ tài năng hoàn toàn.
Ví dụ như HLV Hữu Thắng dù tài năng, đầy tham vọng, nhưng SLNA không diện dư dả tài chính, mỗi năm đối diện khó khăn việc giữ quân. K.KH dưới tay HLV Hoàng Anh Tuấn nổi tiếng khó chịu, nhưng sức hút hay cơ chế của Tổng công ty Khánh Việt không thể bằng so với những đại gia còn lại V-League.
Sự thắng thế của HLV nội trẻ tuổi cũng báo hiệu sự chia tay hàng loạt của những HLV lão làng của bóng đá nội như Trần Văn Phúc, Vương Tiến Dũng, Nguyễn Thành Vinh hay Lê Thụy Hải. 4 cái tên trên đều là cây đa, cây đề trong làng HLV nội, đóng góp không ít trong sự vươn lên của V-League trong 11 năm đã qua.
Tuy nhiên, tuổi tác, sự mệt mỏi cũng như áp lực từ V-League tăng cao, khiến 4 chiến lược gia lão làng này mất đi sự nhạy cảm đối với nghề. Bản thân HLV nội giàu thành tích nhất Lê Thụy Hải cũng có một năm đáng quên ở V.HP, dù nổi tiếng là ''chuyên gia chữa cháy'' ở V-League.
Bước qua năm thứ 12, sự đào thải trong nghề HLV tại V-League càng khắc nghiệt. Dấu ấn HLV ngoại ngày càng ít dần, trong khi số HLV lão làng như ông Vinh, ông Hải, ông Dũng, ông Phúc cũng lần lược ''gác kiếm quy ẩn''. Sự thành công của những HLV 7x như Phan Thanh Hùng, Lê Huỳnh Đức, Nguyễn Hữu Thắng, Hoàng Anh Tuấn... ngoài tài năng, sự rèn luyện còn có dấu ấn của sự may mắn, yếu tố thời thế trong mỗi bước ngoạt làm nghề. Đó là điều đáng mừng thể hiện sự vươn lên của thầy nội sau nhiều năm chịu cái bóng quá lớn từ thầy ngoại.
Tất nhiên, có trường hợp đặc biệt là HLV Trần Tiến Đại ở SG.XT với con đường đi rất khác người. Chỉ là tay ngang bước vào thay HLV Lư Đình Tuấn cầm quân ở đội bóng phức tạp, nhiều sao của bầu Thụy. Nhưng với ''quyền lực đen'' từ thời còn làm cò, HLV họ Trần dẹp yên hậu trường ngổn ngang do nạn kiêu binh gây ra. Nhờ ''cò'' Đại, SG.XT đã có màn đua tranh quyết liệt ngôi vô địch với 2 đội bóng bầu Hiển. Dù SG.XT chỉ đứng thứ 3 vào cuối mùa, nhưng sự thành công của ông Đại khiến người ta phải định nghĩa lại nghề HLV tại V-League.
Tóm lại, trong bối cảnh chạy đua tiền như hiện nay, vẫn rất khó đánh giá năng lực đích thực của mỗi HLV bởi đằng sau thành công của họ thường đậm dấu ấn của ông chủ. HLV ta vẫn chưa thể yên tâm để đeo đuổi triết lý huấn luyện của mình khi luôn bị chi phối bởi những ám ảnh như bất thình lình bị đuổi việc, cầu thủ không chịu đá vì ông chủ không chịu chi đậm tiền thưởng, lót tay…
