EURO 1968: Giải đấu của những thay đổi lịch sử

Giải đấu của những thay đổi lịch sử

Năm 1968 là năm đầu tiên mà giải đấu mang tên gọi như hiện nay, Giải vô địch bóng đá Châu Âu (UEFA European Championship), thay vì tên gọi Cúp các quốc gia Châu Âu (European Nations' Cup). Giải đấu năm 1968 cũng là lần đầu tiên UEFA áp dụng thể thức chia bảng và thi đấu vòng tròn 2 lượt (lượt đi và lượt về) tính điểm. Thể thức này cũng tương tự như vòng loại Euro tổ chức hiện nay.

Euro 1968 là lần đầu số lượng đội bóng tham dự vòng loại lên đến 31 đội, con số kỷ lục so với 2 lần tổ chức trước. So với giải đấu năm 1964, chỉ có 2 đội không tham dự là Malta và Iceland, trong khi đội tuyển Tây Đức có lần ra mắt tại giải đấu. Các đội đá vòng loại được chia thành 8 bảng, với 7 bảng có 4 đội và 1 bảng có 3 đội. Sau khi thi đấu vòng bảng, mỗi bảng sẽ chọn ra một đội để tham dự vòng tứ kết. Vòng đấu này cũng diễn ra theo thể thức lượt đi - lượt về và bốn đội giành chiến thắng sẽ tham dự vòng chung kết được tổ chức tại Italia.

Logo của Vòng chung kết Euro 1968 được tổ chức tại Italia, với ba sắc màu quen thuộc của quốc kỳ nước chủ nhà. Ảnh: Internet.

Tây Đức, Bồ Đào Nha rủ nhau... 'rớt đài' từ vòng loại

Sau kỳ World Cup 1966 thành công, cả Tây Đức (á quân) và Bồ Đào Nha (đứng thứ ba) đều hướng đến Euro 1968 với niềm hy vọng lớn lao. Tây Đức có Gerd Muller 'kẻ dội bom', còn Bồ Đào Nha có chân sút lừng danh Eusebio, người đã từng làm mưa làm gió tại Anh năm 1966. Thế nhưng cả hai đội tuyển này đều để lại nỗi thất vọng khi không thể vượt qua nổi vòng bảng.

Tây Đức nằm ở bảng 4, chung bảng với Nam Tư và Albania, bảng đấu duy nhất năm đó chỉ có 3 đội. Nhưng Đức đã không thể vượt qua được đội bóng Đông Âu Nam Tư, khi bất ngờ bị Albania cầm chân ở trận đấu cuối và chỉ giành được 5 điểm sau 4 trận, thua 1 điểm so với Nam Tư. Trong khi đó, Bồ Đào Nha ở bảng 2 cũng phải chịu đứng sau một đại diện của bóng đá Đông Âu khác là Bulgaria.

Ở những bảng đấu khác, không có nhiều bất ngờ khi 2 nhà vô địch đầu tiên của Euro là Liên Xô và Tây Ban Nha đều dễ dàng giành quyền đi tiếp. Nhà đương kim vô địch thế giới Anh cũng không mấy khó khăn để làm bá chủ trong bảng đầu gồm các đội thuộc Liên hiệp Anh như Scotland, Xứ Wales và Bắc Ireland. Dù để thua 2-3 trước Scotland ở trận lượt đi trên sân nhà, nhưng Anh vẫn giành quyền đi tiếp sau khi thủ hòa đối phương 1-1 ở lượt về tại sân Hampden Park trước sự chứng kiến của con số khán giả kỷ lục tại một kỳ Euro: 130.711 khán giả;  kết thúc vòng bảng, Anh hơn Scotland đúng 1 điểm và giành ngôi nhất bảng 8.

Ở 3 bảng đấu còn lại, Hungary vượt qua những đối thủ sừng sỏ như Đan Mạch, Hà Lan và Đông Đức để giành ngôi nhất bảng 5. Đội tuyển Pháp đánh bại thế hệ tài năng của bóng đá Bỉ những năm 1960 để giành vé vào vòng tứ kết của bảng 7. Nhà vô địch World Cup 1934 Italia cũng vượt qua bảng đấu của mình khi thể hiện sức mạnh vượt trội so với phần còn lại gồm Romania, Thụy Sĩ và Đảo Síp.

Dragan Džajić, chân sút lừng danh của bóng đá Nam Tư và cũng là Cầu thủ xuất sắc nhất giải. Ảnh: Internet.

Đương kim vô địch thế giới Anh khẳng định vị thế ở vòng tứ kết

Vòng tứ kết Euro 1968 chứng kiến cuộc so tài vô cùng hấp dẫn, khi nhà đương kim vô địch World Cup 1966 Anh chạm trán nhà đương kim vô địch Euro 1964 Tây Ban Nha. Đội tuyển Anh với sự xuất sắc của cây săn bàn vĩ đại Bobby Charlton đã không mấy khó khăn khi đánh bại đội bóng đến từ bán đảo Iberia và biến Tây Ban Nha thành 'cựu vương' sau 2 lượt trận với tổng tỉ số 3-1.

Vòng tứ kết chứng kiến sự cân bằng giữa các đại diện của hai nền bóng đá Đông Âu và Tây Âu, khi có 4 đội bóng đại diện cho mỗi nền bóng đá xuất hiện ở vòng đấu này. Liên Xô, nhà vô địch của Euro 1960 phải rất vất vả mới vượt qua 'người anh em' Hungary với tỉ số 3-2. Còn Nam Tư gây bất ngờ lớn khi vùi dập Pháp với tỉ số 6-2, và Musemic là người hùng của đội bóng này khi ghi 3 bàn thắng trong cả 2 lượt trận để đưa Nam Tư vào vòng chung kết. Ở trận đấu còn lại, Italia phải chờ đến trận lượt về được tổ chức trên sân nhà để đánh bại Bulgaria, đội bóng cũng được đánh giá rất cao ở mùa Euro năm đó.

Sự may mắn đến kỳ lạ của người Italia

Bốn đội giành chiến thắng ở vòng tứ kết là Anh, Ý, Liên Xô và Nam Tư cùng nhau tham dự vòng chung kết được tổ chức tại Italia, địa điểm thi đấu gồm 3 sân vận động lớn là Stadio Olimpico (Roma, sân nhà của 2 CLB AS Roma và SS Lazio), Stadio San Paolo (Naples, sân nhà của Napoli) và Stadio Comunale (Florence, hiện tại đổi tên thành Stadio Artemi Franchi, sân nhà của Fiorentina).

Sân vận động Olimpico ngày nay, nơi từng tổ chức 2 trận chung kết và trận tranh ba tư của Vòng chung kết Euro 1968. Ảnh: Internet.

Ở cặp đấu bán kết đầu tiên, đội chủ nhà Italia đối đầu với  Liên Xô, một trong những đội bóng mạnh nhất thế giới khi đó. Và không ngoài dự đoán, dù Italia thi đấu rất quyết tâm, nhưng họ vẫn bị áp đảo hoàn toàn bởi các cầu thủ đến từ quốc gia lớn nhất thế giới. Thế nhưng, may mắn đã đứng về phía Italia khi thời tiết xấu đã hạn chế rất nhiều sức tấn công của đội tuyển Liên Xô, và hàng thủ của đội chủ nhà dưới sự chỉ huy của Giacinto Facchetti đã đứng vững sau 120 phút. Cuối cùng 2 đội phải phân định thắng thua bằng cách tung đồng xu và Italia là đội giành chiến thắng sau trò chơi đầy may rủi đó.

Ở trận bán kết còn lại, Nam Tư đã tiếp tục gây nên bất ngờ lớn khi đánh bại đương kim vô địch thế giới Anh với bàn thắng duy nhất của Dragan Džajić khi Anh chỉ còn thi đấu với 10 người vì cầu thủ Alan Mullery bị đuổi. Ở trong trận tranh hạng 3 diễn ra sau đó, đội tuyển Anh đã đánh bại Liên Xô với tỉ số 2-0 nhờ hai bàn thắng của hai huyền thoại Bobby Charlton và Geoff Hurst.

Trận chung kết tiếp tục chứng kiến đội chủ nhà lép vế trước 1 đội bóng khác đến từ Đông Âu, Nam Tư. Phút 38, chân sút lừng danh một thời Dragan Džajić đã làm cả sân vận động Olimpico phải lặng câm với bàn thắng mở tỉ số. Nam Tư hoàn toàn chiếm ưu thế đến nỗi thủ thành xuất sắc nhất Euro năm đó, Dino Zoff, phải thừa nhận: "Chúng tôi còn không xứng đáng với một trận hòa". Nhưng may mắn sao, Italia không phải nhận thêm 1 bàn thua nào và cú sút thành bàn của Angelo Domenghini ở phút 80 đã giúp Italia cân bằng tỉ số để dẫn đến trận đá lại vào 2 ngày sau đó.

Ở trận đá lại, Nam Tư tỏ ra mỏi mệt và không còn thể hiện được sức mạnh như trận chung kết đầu tiên, để rồi cuối cùng họ đã gục ngã trước người Italia với 2 bàn thắng đến từ đôi chân của Riva và Anastasi. Đội chủ nhà thắng 2-0 và chính thức trở thành tân vương của 'lục địa già'. Từ trò tung đồng xu may rủi cho đến trận chung kết định mệnh, Chúa dường như đã đứng về phía người Italia để giúp họ bước lên ngôi cao nhất!

Italia lên ngôi sau một chặng đường đầy may mắn. Ảnh: UEFA.

Euro 1968 là một trong những kỳ Euro đáng nhớ nhất trong lịch sử, khi nó chứng kiến nhiều thay đổi lớn lao của bóng đá lục địa già. Sau thành công của Tây Ban Nha năm 1964, và Italia năm 1968, bóng đá Tây Âu dần chiếm ưu thế so với bóng đá Đông Âu. Riêng với Italia, sau thất bại ê chề tại World Cup 1966, họ đã có những cải tổ mạnh mẽ và giành được thành công to lớn tại Euro 1968, gắn liền với những tên tuổi huyền thoại của Giacinto Facchetti, Dino Zoff. Vì thế, giải đấu năm 1968 mãi mãi là một kỷ niệm không thể nào quên trong lòng những người Italia.