 |
SỰ TRIỆT TIÊU CỦA VAI TRÒ CẦU THỦ SỐ 10
Vâng, đó là là số áo đấu của những đại danh thủ như Puskas, Pele, Maradona, Zico, Platini, R.Baggio, Zidane, Messi... Đó đều là tinh hoa bóng đá, hội tụ đủ phẩm chất: kỹ thuật cá nhân, óc kiến tạo, tài săn bàn, khả năng gây đột biến, mắt chiến thuật, khả năng cầm trịch chỉ huy thế trận... Người ta đặt câu hỏi rằng: Liệu EURO 2012 sẽ được chứng kiến một “số 10” như thế?
TRỌNG TRÁCH CỦA “SỐ 10” TRONG LỊCH SỬ
Trước đây, cầu thủ số 10 là tiền vệ công trong sơ đồ 4-3-3 và 4-4-2, có thể đảm nhiệm tất cả những việc quan trọng để đội mình có bàn thắng. Anh ta thường xuyên nhận bóng và quyết định pha tấn công của đội mình sẽ kết thúc ở vị trí nào, bằng cách nào, thông qua đường chuyền tiếp theo của mình.
“Số 10” ngoài việc chuyền những đường chuyền kiến tạo bàn thắng còn phải biết cách cầm bóng để chờ đồng đội, đột phá qua hàng hậu vệ đối phương khi thế công bế tắc, hoặc tự mình tung cú dứt điểm. Tóm lại, đấy là linh hồn của cả hàng công. Một tiền vệ công muốn diễn tròn vai “số 10” thì phải có lối chơi thông minh, kỹ thuật điêu luyện, tầm nhìn bao quát, xử lý bóng nhạy bén và chính xác.
Về mặt vị trí, cầu thủ như thế thường đứng ở giữa hàng công, ngay sau lưng tiền đạo. Trong thời hoàng kim của vai trò này, những “số 10” nổi tiếng thế giới như Michel Platini, Zico, Maradona đều đã đi vào huyền thoại. Tuy nhiên, theo sự tiến hóa của các đội hình chiến thuật, ngôi sao “số 10” trong kỷ nguyên hiện đại không nhất thiết phải là loại tiền vệ hoạt động ngay giữa hàng công nữa.
Pavel Nedved dù hay đá cánh vẫn trở thành “số 10” hay nhất trong lịch sử bóng đá CH Czech. Từ biên trái, Nedved điều phối và tổ chức các đợt tấn công của đội mình bằng tài cầm bóng tuyệt vời, quyết định thông minh và những đường chuyền hết sức chính xác.
Giờ thì đã khác. Tuy chưa đến nỗi tuyệt chủng, nhưng vai trò “số 10” trong bóng đá đỉnh cao đã mờ nhạt hẳn trong vài năm gần đây, thậm chí còn triệt tiêu. Mẫu cầu thủ “số 10” vừa giỏi vừa đóng vai trò quan trọng hiện rất khan hiếm. Những cầu thủ nắm vai trò cầm trịch của đội bóng như Pirlo (Juventus/Italia) hay Xavi (Barcelona/TBN) cũng không phải “số 10” bởi họ đá quá thấp so với “số 10” truyền thống.
Điểm lại, có lẽ chỉ còn mỗi Mesut Oezil (Real Madrid/Đức) hoặc Wesley Sneijder (Inter Milan/Hà Lan) còn đáng được coi là “số 10” đích thực và đáng gọi là sao. Bây giờ, đến Kevin-Prince Boateng (Milan) cũng là một trong những “số 10” khá nhất, thì đủ biết vai trò này đã thoái hóa chứ không phát triển! Còn tại bóng đá Anh và Bắc Âu, vai trò “số 10” gần như biến mất hoàn toàn bởi Wayne Rooney (Man United/Anh) hay Ibrahimovic (Milan/Thụy Điển) chỉ là những trung phong thuần túy.
ĐỜI THAY ĐỔI KHI CHIẾN THUẬT THAY ĐỔI
Bây giờ, xu hướng bóng đá cứ phải phòng thủ với 4 hậu vệ thì mới an toàn. Thêm vào đó là 2 tiền vệ trụ (thậm chí là 3), nên trọng tâm của đội hình dứt khoát phải thuộc về tuyến dưới, thay vì ở hàng công như trước. Để cân bằng lối chơi, vai trò tổ chức tấn công thường do các tiền vệ trụ (như Pirlo) đảm trách. “Số 10” không còn quan trọng là vì vậy.
Thật ra, nguyên nhân lớn nhất khiến cầu thủ “số 10” không còn đất dụng võ là vì tính chất tấn công của vai trò này phải cao đến mức độ gần như tuyệt đối. “Số 10” mà phải thi đấu với một mắt luôn nhìn về hàng phòng ngự của mình, thì chẳng còn gì đáng nói.
Hơn chục năm trước, Juan Veron từng than vãn khi anh chơi bóng tại Serie A: “Vấn đề là ở chỗ, các tiền vệ công tại Serie A đều không được rảnh trí tấn công. Tiền vệ công mà phải lo tham gia phòng thủ thì vai trò của anh ta trở nên vô nghĩa”. Bây giờ, bạn hãy tìm xem đâu là ngôi sao được phép tập trung 100% công việc của mình vào lĩnh vực tấn công? Họa chăng, chỉ có Lionel Messi, trong thời buổi mà đây đó đã có khá nhiều “tiền đạo phòng ngự”.
Tiện thể nhắc đến Messi, hãy bàn thêm một nguyên nhân nữa làm cho mẫu ngôi sao “số 10” suy thoái trong bóng đá hiện đại. Một mình Messi ghi đến 50 bàn tại La Liga 2011/12! Hay Cristiano Ronaldo cũng có 46 bàn tại La Liga. Điều đó cho thấy khuynh hướng mới trong bóng đá hiện đại: toàn đội sẽ phục vụ cho 1 chân sút duy nhất ghi bàn.
Xu hướng này ngược hẳn với vai trò vốn có của “số 10” ngày xưa: 1 ngôi sao phục vụ cho mọi vị trí còn lại trên hàng công. Điều đó kể cũng hợp lý. Trở lại câu hỏi đầu tiên: Liệu có một “số 10” đích thực nào xuất hiện ở EURO 2012 không? Câu trả lời có lẽ là “Không”!
