Cập bến Bắc London từ Real Sociedad với mức giá 51 triệu bảng hồi mùa hè, Zubimendi nhanh chóng chứng minh giá trị khi trở thành hạt nhân không thể thay thế. Thế nhưng, ranh giới giữa "trụ cột" và "bị vắt kiệt" lại vô cùng mong manh. Tính đến thời điểm hiện tại, không một cầu thủ (ngoài thủ môn) nào của Arsenal "cày ải" nhiều phút hơn Zubimendi. Anh đang trên đường vượt mốc 4.000 phút thi đấu trong một mùa giải – kỷ lục vô tiền khoáng hậu trong sự nghiệp. Sự phụ thuộc thái quá của Arteta thể hiện rõ qua việc một tân binh tuyến giữa khác là Christian Norgaard thậm chí chưa được đá chính bất kỳ trận nào tại Ngoại hạng Anh.
Zubimendi từng tự hào chia sẻ rằng tư duy kiểm soát trận đấu của anh bắt nguồn từ những ngày tháng thi đấu cờ vua thuở nhỏ – nơi khu trung tuyến được ví như bàn cờ định đoạt mọi thế trận: "Đó là trò chơi đòi hỏi bạn phải kiểm soát mọi thứ. Trong cả hai môn thể thao, tuyến giữa là yếu tố then chốt vì nó định hình lối chơi."
Tuy nhiên, trong trận chung kết Carabao Cup cay đắng trước Manchester City mới đây, "kiện tướng" của Arsenal đã đánh mất hoàn toàn quyền kiểm soát. Thể lực suy kiệt khiến anh chìm nghỉm trước người đồng đội ở ĐTQG, Rodri, trong hiệp hai. Thậm chí, một thống kê chua chát đã chỉ ra rằng: thủ thành Kepa Arrizabalaga của Arsenal còn thực hiện nhiều đường chuyền hơn cả tiền vệ trung tâm số một của đội bóng.
Chứng kiến màn trình diễn nhạt nhòa đó, huyền thoại Rio Ferdinand đã lên tiếng chỉ trích sự thiếu chủ động của Zubimendi: "Đó là lúc bạn cần một người dám đứng lên và hô to: 'Đưa bóng cho tôi ngay'. Hãy nhìn Toni Kroos, Luka Modric hay chính Rodri, nếu rơi vào hoàn cảnh đó, họ luôn biết cách tìm ra giải pháp."
Những con số thống kê chỉ ra rõ hơn sự sa sút. Tỷ lệ chuyền bóng chính xác của anh đã giảm từ 89% (giai đoạn tháng 8 đến tháng 12) xuống còn 85,7% kể từ đầu tháng Giêng. Số lần chạm bóng và tạo cơ hội cũng sụt giảm, kéo theo sự bế tắc kéo dài của cả hệ thống tấn công Pháo thủ. Dù Zubimendi đang trải qua mùa giải mắn bàn thắng nhất sự nghiệp (6 bàn, 3 kiến tạo), nhưng đã 12 trận trôi qua anh tịt ngòi, và pha kiến tạo gần nhất cũng đã lùi xa từ tận tháng 12 năm ngoái. Điểm sáng hiếm hoi là khả năng phòng ngự từ xa của anh vẫn được duy trì tốt, nhưng như thế là chưa đủ với một người đóng vai trò trạm luân chuyển bóng.
Sau một ngày mệt mỏi tại Wembley, lẽ ra Arteta phải mong mỏi cậu học trò cưng được nghỉ ngơi. Tuy nhiên, cầu thủ 27 tuổi này lại tiếp tục hội quân cùng tuyển Tây Ban Nha đá giao hữu với Serbia và Ai Cập. Nếu ra sân đủ hai trận, anh sẽ chạm mốc 51 lần thi đấu ở mùa giải năm nay ở cả cấp độ CLB lẫn ĐTQG.
Đôi chân của Zubimendi đang phải gánh vác quá nhiều kỳ vọng. Mikel Arteta cần nhanh chóng tìm ra lời giải cho bài toán bảo vệ ngôi sao của mình, bởi nếu "quân xe" quan trọng nhất trên bàn cờ rệu rã, Arsenal hoàn toàn có thể phải trả giá đắt ở chặng nước rút sinh tử.
