| Bài viết cung cấp độc quyền bởi  |
Cơ chế giảm xóc
Premier League là giải đấu hấp dẫn, nhưng cũng khắc nghiệt bậc nhất thế giới, và trụ lại ở đó không phải là điều dễ dàng. Quan trọng hơn, một khi bị văng ra khỏi “cỗ máy kiếm tiền” Premier League thì một CLB rất có thể sẽ phải đối mặt với thảm họa cả về mặt tiền bạc lẫn thành tích trên sân cỏ, mà Bradford City (phải ôm khoản nợ lên tới 36 triệu bảng sau khi tụt hạng và suýt nữa rơi thẳng xuống các hạng đấu nghiệp dư) chỉ là một điển hình. Lý do? Nhờ nguồn thu khổng lồ từ bản quyền truyền hình khi còn hiện diện ở giải Ngoại hạng Anh, các đội bóng có thể (và đôi khi là buộc phải) chi tiêu mạnh tay cho việc mua sắm cũng như trả lương cầu thủ nhằm trụ lại Premier League, nhưng nếu bị rớt xuống Championship thì khoản tiền này đương nhiên không còn tồn tại nữa và họ sẽ khó lòng tránh khỏi những cú sốc về tài chính (ở thời điểm hiện tại, giá trị bản quyền truyền hình ở Football League – tất cả các hạng đấu chuyên nghiệp còn lại ở Anh – chỉ đạt khoảng 60 triệu bảng/năm, bằng xấp xỉ 3,5% của Premier League). Vì thế, từ đầu những năm 2000, giải Ngoại hạng Anh đã bắt đầu thực hiện thanh toán “tiền nhảy dù” (parachute payments) cho những CLB bị xuống hạng. Ban đầu, số tiền bồi thường này cũng không quá lớn, chỉ đạt 3,65 triệu bảng vào mùa 1999/00, nhưng đến mùa 2006/07 thì nó đã tăng tới 78% lên mức 6,5 triệu bảng, và đến năm 2011 thì là 48 triệu bảng. Mới nhất, vào tháng 4/2013, các CLB tại Premier League đã nhất trí bỏ ra khoản tiền lên tới 60 triệu bảng để góp phần “giảm xóc” cho những kẻ thua cuộc trong cuộc chiến sinh tồn. Cho dù là thời hạn chi trả được trải dài ra trong vòng 4 mùa bóng đi chăng nữa, thì các đội bóng mới xuống hạng cũng có thể đút túi khoảng 15-16 triệu bảng/mùa tiền trợ cấp.
Cán cân xoay chiều
Về cơ bản, giải hạng nhất Anh cũng không quá dư dả về tiền bạc (họ thậm chí không thể tìm được một nhà tài trợ “tử tế” và phải chấp nhận ký kết thỏa thuận hợp tác với nhà cái Sky Bet) nên so với phần còn lại của Football League nói chung và Championship nói riêng thì 15-16 triệu bảng là con số cực lớn, bởi mỗi đội bóng bình thường ở Championship chỉ nhận được 2,3 triệu bảng tiền “chia sẻ” từ Premier League mà thôi. Ví dụ: mùa giải 2013/14, ba đội bóng vừa tụt hạng là QPR, Wigan và Reading đều kiếm được khoảng 23 triệu bảng, và trong vòng 4 năm tới thì họ sẽ nhận tổng cộng 60 triệu, trong khi một CLB bình thường (không được trợ cấp) như Ipswich Town chỉ kiếm được 9,2 triệu. Như vậy, phải chăng sự chênh lệch rất lớn về sức mạnh tài chính ấy sẽ giúp cán cân quyền lực nghiêng hẳn về các cựu binh Premier League? Xin trả lời là không hề. Vậy ưu thế về tài chính của các đội bóng này biến đâu mất rồi? Đơn giản là cơn lốc ông chủ ngoại đã làm thay đổi tất cả: trong số 3 đội mới thăng hạng mùa này, có 2 đội (Hull, Cardiff) thuộc quyền sở hữu của các tỷ phú Arab và Malaysia, ngoài ra 2 CLB khác nằm trong nhóm chi tiêu mạnh tay nhất Championship là Bournemouth và Nottingham Forest cũng sống dựa vào nguồn tiền của các nhà tài phiệt Nga hay Kuwait. Đối với các tỷ phú này thì vài chục triệu bảng chỉ là… chuyện nhỏ và khoản tiền bồi thường từ Premier League chẳng thấm vào đâu so với tiềm lực tài chính của họ.
Vô nghĩa vì FFP?
Trước đây, các khoản tiền “nhảy dù” còn có một tác dụng quan trọng nữa: giúp làm tăng tính cạnh tranh và gián tiếp cải thiện nguồn thu của giải Ngoại hạng. Có lẽ bạn sẽ thắc mắc là tiền trả cho các CLB Championship thì liên quan gì đến mức độ cạnh tranh tại Premier League? Thực ra là liên quan rất chặt chẽ, bởi nếu được bảo hiểm bằng cơ chế thanh toán tiền “nhảy dù”, các đội bóng có thể - ở một chừng mực nào đó – tự tin vay mượn để chi tiêu, bởi họ biết rằng trong tình huống xấu nhất (bị xuống hạng) thì doanh thu cũng không đến nỗi trở về con số 0: chỉ trong vòng 3 mùa giải kể từ khi thăng hạng, Southampton đã ném 71 triệu bảng vào thị trường chuyển nhượng, West Ham tiêu 41 triệu còn Cardiff thậm chí bỏ ra tới 34 triệu bảng để tăng cường lực lượng riêng trong mùa Hè 2013 (do đó, trong suốt 5 mùa bóng từ 2002-2007, chỉ có 6/15 tân binh trụ lại được ở Premier League, nhưng trong 5 mùa bóng từ 2007-2012 đã có 11/15 đội thành công trong việc trụ hạng). Nhưng nguyên lý trên đã không còn chính xác khi Luật Công bằng Tài chính (FFP) sắp sửa có hiệu lực chính thức. Theo các quy định của FFP, các đội bóng hầu như không được phép chi tiêu nhiều hơn số tiền mình kiếm được (chính xác thì được thua lỗ khoảng 5 triệu bảng/mùa bóng) và đương nhiên là họ không nên đi vay để mua sắm và trông cậy vào tiền “nhảy dù” trong trường hợp không thể trụ hạng. Nếu Hull hay Crystal Palace vẫn mạo hiểm chi tiêu vượt quá khả năng, rất có thể họ sẽ vi phạm FFP và phải chịu án phạt tiền, trừ điểm… trước khi nhận đủ 60 triệu bảng tiền bồi thường từ Premier League. Như vậy, nên chăng đã đến lúc Premier League thay đổi? Khi tiền “nhảy dù” đã không mang lại nhiều ý nghĩa thực chất thì họ có thể chia đều số tiền này ra cho tất cả các đội bóng ở giải hạng dưới thay vì chỉ thanh toán tiền bồi thường cho các CLB phải xuống hạng. Ít nhất thì phương án đó cũng sẽ giúp gia tăng nguồn lực cho đào tạo trẻ và nguồn cung tài năng cho bóng đá Anh…
Premier League là giải đấu hấp dẫn, nhưng cũng khắc nghiệt bậc nhất thế giới, và trụ lại ở đó không phải là điều dễ dàng. Quan trọng hơn, một khi bị văng ra khỏi “cỗ máy kiếm tiền” Premier League thì một CLB rất có thể sẽ phải đối mặt với thảm họa cả về mặt tiền bạc lẫn thành tích trên sân cỏ, mà Bradford City (phải ôm khoản nợ lên tới 36 triệu bảng sau khi tụt hạng và suýt nữa rơi thẳng xuống các hạng đấu nghiệp dư) chỉ là một điển hình. Lý do? Nhờ nguồn thu khổng lồ từ bản quyền truyền hình khi còn hiện diện ở giải Ngoại hạng Anh, các đội bóng có thể (và đôi khi là buộc phải) chi tiêu mạnh tay cho việc mua sắm cũng như trả lương cầu thủ nhằm trụ lại Premier League, nhưng nếu bị rớt xuống Championship thì khoản tiền này đương nhiên không còn tồn tại nữa và họ sẽ khó lòng tránh khỏi những cú sốc về tài chính (ở thời điểm hiện tại, giá trị bản quyền truyền hình ở Football League – tất cả các hạng đấu chuyên nghiệp còn lại ở Anh – chỉ đạt khoảng 60 triệu bảng/năm, bằng xấp xỉ 3,5% của Premier League). Vì thế, từ đầu những năm 2000, giải Ngoại hạng Anh đã bắt đầu thực hiện thanh toán “tiền nhảy dù” (parachute payments) cho những CLB bị xuống hạng. Ban đầu, số tiền bồi thường này cũng không quá lớn, chỉ đạt 3,65 triệu bảng vào mùa 1999/00, nhưng đến mùa 2006/07 thì nó đã tăng tới 78% lên mức 6,5 triệu bảng, và đến năm 2011 thì là 48 triệu bảng. Mới nhất, vào tháng 4/2013, các CLB tại Premier League đã nhất trí bỏ ra khoản tiền lên tới 60 triệu bảng để góp phần “giảm xóc” cho những kẻ thua cuộc trong cuộc chiến sinh tồn. Cho dù là thời hạn chi trả được trải dài ra trong vòng 4 mùa bóng đi chăng nữa, thì các đội bóng mới xuống hạng cũng có thể đút túi khoảng 15-16 triệu bảng/mùa tiền trợ cấp.
 |
Cán cân xoay chiều
Về cơ bản, giải hạng nhất Anh cũng không quá dư dả về tiền bạc (họ thậm chí không thể tìm được một nhà tài trợ “tử tế” và phải chấp nhận ký kết thỏa thuận hợp tác với nhà cái Sky Bet) nên so với phần còn lại của Football League nói chung và Championship nói riêng thì 15-16 triệu bảng là con số cực lớn, bởi mỗi đội bóng bình thường ở Championship chỉ nhận được 2,3 triệu bảng tiền “chia sẻ” từ Premier League mà thôi. Ví dụ: mùa giải 2013/14, ba đội bóng vừa tụt hạng là QPR, Wigan và Reading đều kiếm được khoảng 23 triệu bảng, và trong vòng 4 năm tới thì họ sẽ nhận tổng cộng 60 triệu, trong khi một CLB bình thường (không được trợ cấp) như Ipswich Town chỉ kiếm được 9,2 triệu. Như vậy, phải chăng sự chênh lệch rất lớn về sức mạnh tài chính ấy sẽ giúp cán cân quyền lực nghiêng hẳn về các cựu binh Premier League? Xin trả lời là không hề. Vậy ưu thế về tài chính của các đội bóng này biến đâu mất rồi? Đơn giản là cơn lốc ông chủ ngoại đã làm thay đổi tất cả: trong số 3 đội mới thăng hạng mùa này, có 2 đội (Hull, Cardiff) thuộc quyền sở hữu của các tỷ phú Arab và Malaysia, ngoài ra 2 CLB khác nằm trong nhóm chi tiêu mạnh tay nhất Championship là Bournemouth và Nottingham Forest cũng sống dựa vào nguồn tiền của các nhà tài phiệt Nga hay Kuwait. Đối với các tỷ phú này thì vài chục triệu bảng chỉ là… chuyện nhỏ và khoản tiền bồi thường từ Premier League chẳng thấm vào đâu so với tiềm lực tài chính của họ.
 |
| Giải ngoại hạng Anh vẫn luôn là giải đấu đắt giá nhất hành tinh khi thu về khối lợi nhuận khổng lồ |
Vô nghĩa vì FFP?
Trước đây, các khoản tiền “nhảy dù” còn có một tác dụng quan trọng nữa: giúp làm tăng tính cạnh tranh và gián tiếp cải thiện nguồn thu của giải Ngoại hạng. Có lẽ bạn sẽ thắc mắc là tiền trả cho các CLB Championship thì liên quan gì đến mức độ cạnh tranh tại Premier League? Thực ra là liên quan rất chặt chẽ, bởi nếu được bảo hiểm bằng cơ chế thanh toán tiền “nhảy dù”, các đội bóng có thể - ở một chừng mực nào đó – tự tin vay mượn để chi tiêu, bởi họ biết rằng trong tình huống xấu nhất (bị xuống hạng) thì doanh thu cũng không đến nỗi trở về con số 0: chỉ trong vòng 3 mùa giải kể từ khi thăng hạng, Southampton đã ném 71 triệu bảng vào thị trường chuyển nhượng, West Ham tiêu 41 triệu còn Cardiff thậm chí bỏ ra tới 34 triệu bảng để tăng cường lực lượng riêng trong mùa Hè 2013 (do đó, trong suốt 5 mùa bóng từ 2002-2007, chỉ có 6/15 tân binh trụ lại được ở Premier League, nhưng trong 5 mùa bóng từ 2007-2012 đã có 11/15 đội thành công trong việc trụ hạng). Nhưng nguyên lý trên đã không còn chính xác khi Luật Công bằng Tài chính (FFP) sắp sửa có hiệu lực chính thức. Theo các quy định của FFP, các đội bóng hầu như không được phép chi tiêu nhiều hơn số tiền mình kiếm được (chính xác thì được thua lỗ khoảng 5 triệu bảng/mùa bóng) và đương nhiên là họ không nên đi vay để mua sắm và trông cậy vào tiền “nhảy dù” trong trường hợp không thể trụ hạng. Nếu Hull hay Crystal Palace vẫn mạo hiểm chi tiêu vượt quá khả năng, rất có thể họ sẽ vi phạm FFP và phải chịu án phạt tiền, trừ điểm… trước khi nhận đủ 60 triệu bảng tiền bồi thường từ Premier League. Như vậy, nên chăng đã đến lúc Premier League thay đổi? Khi tiền “nhảy dù” đã không mang lại nhiều ý nghĩa thực chất thì họ có thể chia đều số tiền này ra cho tất cả các đội bóng ở giải hạng dưới thay vì chỉ thanh toán tiền bồi thường cho các CLB phải xuống hạng. Ít nhất thì phương án đó cũng sẽ giúp gia tăng nguồn lực cho đào tạo trẻ và nguồn cung tài năng cho bóng đá Anh…
|
Quang Hải |
00:00 30/11/-0001
