Thất bại trước Thái Lan ở FIFA ASEAN Cup 2026 tối 29/9 khiến Liên đoàn Bóng đá Việt Nam cùng các cấp quản lý sớm muộn phải đối diện bài toán lớn: sử dụng cầu thủ nhập tịch để làm gì?
Xu hướng đưa ngoại binh lên tuyển đang tăng nhanh. Việc Nguyễn Xuân Son tỏa sáng giúp Việt Nam vô địch ASEAN Cup 2024 hay sự xuất hiện của Nguyễn Tài Lộc (Geovane Magno) tăng cường hàng công từng được xem là nước cờ ghi điểm.
Thế nhưng, kết quả thi đấu hoàn toàn có thể làm đảo chiều đánh giá từ dư luận. Ngay thời điểm đăng quang, VFF đã nhận những cảnh báo về hiệu ứng ngược nếu thầy trò HLV Kim Sang-sik thất bại. Thắng thua một trận đấu là điều bình thường. Nhìn tổng thể, bóng đá Việt Nam sở hữu nền tảng ổn định nhờ hai chức vô địch ASEAN Cup liên tiếp, ba huy chương vàng SEA Games, đội tuyển nữ dự World Cup cùng hệ thống các đội trẻ liên tục góp mặt ở sân chơi châu lục.
Tuy nhiên, bài học từ các quốc gia trong khu vực vẫn còn nguyên giá trị. Singapore từng hai lần vô địch AFF Cup nhờ chính sách nhập tịch, nhưng sau đó dư luận tranh luận gay gắt và bóng đá nước này rơi vào giai đoạn thoái trào kéo dài. Ở chiều ngược lại, Thái Lan vẫn nói không với cầu thủ nhập tịch. Việc họ gọi các nhân tố Thái kiều chỉ là sự nhân nhượng trước xu hướng chung.
Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ ngành thể thao chưa chốt hạ được mục tiêu cuối cùng của thành tích. Việc sử dụng nhân tố nhập tịch có thể giải quyết bài toán ngắn hạn tại Đông Nam Á, nhưng để vươn tầm châu lục thì chưa rõ khả năng. Chính sự thiếu rõ ràng này khiến nguồn lực bị dàn trải cho SEA Games thay vì tập trung cho Asiad hay Olympic.
Bên cạnh đó, việc sử dụng ngoại binh ở V.League hay cầu thủ nhập tịch tại đội tuyển là điều VFF khó tự quyết. Tác động của nó lại lan rộng đến khả năng cạnh tranh giữa các câu lạc bộ. Những đội bóng mạnh có chủ sở hữu giàu tiềm lực tài chính sẽ hưởng lợi.
Trái lại, các đội bóng nhỏ ngày càng gặp khó khăn. Nhiều năm trước, Sông Lam Nghệ An từng phản ứng vì quy chế khiến họ mất cầu thủ trẻ do không đủ tiền giữ chân. Bài học từ Liên đoàn Bóng đá Thái Lan cho thấy, việc để một số câu lạc bộ áp đảo về sức mạnh khiến đội tuyển quốc gia không thể quy tụ những gương mặt tốt nhất cho ASEAN Cup 2026. Các ông chủ luôn muốn tối đa hóa lợi ích cho đội bóng của mình. Vai trò của VFF là tạo ra một sân chơi công bằng làm nền tảng phát triển nội lực bền vững.
Nếu VFF không đủ lực cân bằng lợi ích, chính sách bị thao túng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khâu đào tạo trẻ. Khi các nhân tố hình thành nên giải đấu bị tổn hại, thất bại của bóng đá Việt Nam sẽ không dừng lại ở một trận đấu mà trở thành điều thường xuyên mang tính hệ thống.
