Cuộc đua vô địch Ngoại hạng Anh luôn chứng kiến những khoảnh khắc mang tính biểu tượng, như cú trượt chân của Steven Gerrard hay hình ảnh Kevin Keegan gục xuống bên biển quảng cáo tại Anfield. Giữa bối cảnh hiện tại, hành động một cổ động viên Manchester City uống nước từ chiếc bình mang logo Arsenal tại khu vực dành cho cổ động viên đội khách trên sân Stamford Bridge đang gây chú ý.
Cổ động viên này đã chọn cách chế nhạo Arsenal dù Manchester City đang kém họ 6 điểm trong cuộc đua vô địch. Điều này cho thấy lịch sử có nguy cơ lặp lại khi Manchester City thường thi đấu thăng hoa vào giai đoạn này của mùa giải, trong khi Arsenal lại có xu hướng "vấp ngã". Tháng 4 là tháng duy nhất trong mùa giải mà tỷ lệ chiến thắng của Arsenal dưới thời Mikel Arteta giảm xuống dưới mức 50%, trái ngược hoàn toàn với thành tích bất bại trong tháng này suốt 5 năm qua của Manchester City.
Lối chơi bị bắt bài và điểm yếu chí mạng
Sự sa sút của Arsenal thể hiện rõ qua việc họ đã phải nhận số trận thua trong 4 trận gần nhất gấp đôi so với tổng số 3 thất bại trong 49 trận đấu trước đó. Sự sa sút này bắt nguồn từ chiến thuật mà đối phương áp dụng để đối phó với Arsenal.
Trong trận thua trước Bournemouth, các cầu thủ Arsenal đã chuyền bóng về cho thủ môn David Raya tới 38 lần trong suốt 95 phút thi đấu. Đội bóng của Arteta đã thực sự gặp khó khăn trước lối chơi áp sát của Bournemouth, một vấn đề họ từng gặp phải trước đây. Huấn luyện viên Andoni Iraola đã bố trí đội hình với 4 cầu thủ áp sát ngay khi Arsenal triển khai bóng từ tuyến dưới, để Raya có bóng nhưng hoàn toàn phong tỏa khu vực trung tuyến.
Việc chặn các đường chuyền hướng đến Martin Zubimendi và Declan Rice buộc thủ môn của Arsenal chỉ còn hai sự lựa chọn: chuyền ra biên cho trung vệ và bị dồn vào góc, hoặc phát bóng dài lên trên. Cả hai phương án này đều tạo cơ hội cho đối phương giành lại quyền kiểm soát bóng. Khi Zubimendi và Rice nhận được bóng, bộ đôi này đã để mất bóng tới 29 lần. Việc phát bóng dài cũng đồng nghĩa với việc họ trao cho Bournemouth cơ hội 50:50 để giành lại bóng.
Hai bàn thắng của Bournemouth đều xuất phát từ những sai lầm của Arsenal. Đường chuyền hỏng của Martin Zubimendi dẫn đến quả ném biên, mở ra cơ hội ghi bàn mở tỷ số cho Bournemouth. Trong hiệp hai, pha cản phá vội vàng của Gabriel dưới áp lực từ đối thủ đã tạo điều kiện cho Alex Scott ghi bàn ấn định chiến thắng. Trước đó, Arsenal cũng đã phải đối mặt với lối chơi áp sát 4 người từ Manchester City trong trận chung kết Carabao Cup. Pep Guardiola đã áp dụng chiến thuật tương tự, giúp đội bóng của ông áp đảo trong hiệp hai giống như cách Bournemouth đã làm tại Emirates.
Mikel Arteta đã có nhiều tuần nghỉ ngơi trong đợt tập trung ĐTQG để tìm ra giải pháp cho vấn đề chiến thuật này nhưng vẫn chưa thành công. Ông cần nhanh chóng tìm ra câu trả lời bởi cuộc đối đầu với Manchester City của Pep Guardiola đang đến gần. Điều này đặt ra câu hỏi về sự nhạy bén trong chiến thuật của Arteta và khả năng xoay chuyển cục diện của ông. Hãy nhìn vào Guardiola và Manchester City, họ đã biến Nico O'Reilly thành một "cỗ máy ghi bàn" vào đúng thời điểm quan trọng. Điều tương tự cũng từng xảy ra với Josko Gvardiol hai mùa giải trước, khi anh ghi bàn giúp Manchester City lên ngôi vô địch.
Bài toán xoay tua và sự kiệt quệ của các trụ cột
Liệu Arteta có vũ khí bí mật nào để giải quyết áp lực hiện tại? Trong trận gặp Bournemouth, Arsenal vẫn bộc lộ sự phụ thuộc vào các tình huống cố định để triển khai tấn công. Việc chỉ tạo ra chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG) từ bóng sống là 0.19 trước "The Cherries" là một con số đáng báo động.
Cách Arteta quản lý nhân sự mùa này cũng là một dấu hỏi, đặc biệt là trường hợp của Zubimendi. Tiền vệ người Tây Ban Nha dường như chỉ còn là cái bóng của chính mình so với giai đoạn đầu mùa giải, anh trông có vẻ kiệt sức.
Zubimendi đã thi đấu nhiều phút nhất trong số các cầu thủ Arsenal trên sân, với 3.751 phút, nhiều hơn người xếp thứ hai là Rice hơn 100 phút. Trong khi đó, Christian Norgaard mới chỉ thi đấu 995 phút và chưa đá chính trận nào ở Premier League mùa này. Liệu Arteta có nên xoay tua đội hình thường xuyên hơn cho hai tiền vệ trụ cột này? Gánh nặng của Rice cũng tăng lên do người dự bị cho anh là Mikel Merino gặp chấn thương. Hàng tiền vệ của Arsenal đang phải chịu áp lực từ thời lượng thi đấu và lối chơi áp sát của đối phương.
Căng thẳng tâm lý: Khi sự nhiệt huyết phản tác dụng
Pep Guardiola từng chia sẻ sau trận Manchester City đánh bại Chelsea: "Đó là vấn đề về tâm lý, không phải chiến thuật". Một xu hướng đáng lo ngại đã xuất hiện xung quanh Arteta, thậm chí từ trước khi các trận đấu bắt đầu. Trước trận đấu với Bournemouth, vị huấn luyện viên này đã kêu gọi cổ động viên đến sân thật sớm, mang theo bữa sáng, bữa trưa và bữa tối để cùng nhau tạo nên một ngày thi đấu bùng nổ.
Đây không phải lần đầu tiên ông làm vậy. Trước trận bán kết Champions League 2024/25 với Paris Saint-Germain, ông đã yêu cầu cổ động viên mang theo giày và miếng đệm ống chân. Tháng 1 năm nay, trước trận đấu với đương kim vô địch Liverpool, ông kêu gọi người hâm mộ đến sân trước 8 giờ tối cho trận đấu bắt đầu lúc 8 giờ 15 phút.
Tuy nhiên, trong cả ba trận đấu với Bournemouth, PSG và Liverpool, các cầu thủ Arsenal đều thi đấu không tốt. Họ không thể ghi bàn từ các tình huống bóng sống trong bất kỳ trận đấu nào. "Ngày thi đấu bùng nổ" mà Arteta mong đợi đã không đến, có lẽ thông điệp đó đã không được truyền đạt đến đội bóng.
Những lời kêu gọi của Arteta có thể xuất phát từ mục đích tốt, nhằm khích lệ tinh thần cổ động viên và tận dụng mọi lợi thế. Nhưng những thông điệp này lại vô tình tạo thêm tiếng ồn và sự căng thẳng. Nếu trận đấu với Liverpool và PSG cần sự máu lửa, thì trận gặp Bournemouth trên sân nhà lẽ ra phải là một chiến thắng dễ dàng đối với Arsenal mà không cần đến những lời kêu gọi như vậy. Việc tạo ra sức ép không cần thiết là một sai lầm, đặc biệt là với một đội bóng đang phải đối mặt với áp lực tâm lý trong cuộc đua vô địch.
Gary Neville nhận định: "Arsenal thua vào thứ Bảy không phải vì họ không muốn thắng - mà là vì họ muốn thắng quá nhiều và đôi chân bắt đầu trở nên nặng nề. Bạn đang hướng đến chức vô địch đầu tiên, bạn bắt đầu bị cuốn theo, và sự kiệt quệ về mặt cảm xúc khiến đôi chân của bạn trở nên mệt mỏi về mặt thể chất. Đó là một phần những gì chúng ta đã thấy trước Bournemouth - sự kỳ vọng rằng 'chúng ta sẽ thắng trận này, chúng ta sẽ giành chức vô địch, và chúng ta rất khát khao làm điều đó. Chúng ta muốn trở thành những người đầu tiên giành được nó sau 22 năm, và chúng ta sẽ là những huyền thoại của câu lạc bộ'. Họ không tự nói ra điều đó, đó là những tiếng ồn xung quanh câu lạc bộ, cảm xúc trong sân vận động, sự kỳ vọng, thực tế là họ đã không làm được điều đó trong 2 hoặc 3 năm qua khi họ ở vị trí này.".
Sự bồn chồn và lo lắng của Arteta đã lan sang cả các cầu thủ trong thất bại trước Bournemouth. Điều này thể hiện qua quyết định thay 3 người ở phút 53, rút toàn bộ các cầu thủ chơi phía sau Viktor Gyokeres để tung vào sân 3 phương án mới, trong đó có cầu thủ 16 tuổi Max Dowman. Lẽ ra một quyết định bình tĩnh hơn sẽ giữ lại một trong hai cầu thủ có tốc độ là Noni Madueke và Gabriel Martinelli khi Bournemouth đang dâng cao đội hình. Dowman và Leandro Trossard đều là những cầu thủ thích chơi bóng ngắn. Khi Arsenal không giành chiến thắng hoặc không thi đấu đúng phong độ, những lời kêu gọi của Arteta lại trở nên sáo rỗng.
Bài test bản lĩnh và hy vọng từ viện binh
Khả năng giải quyết tình trạng hiện tại của Arsenal phụ thuộc vào cả những yếu tố trong và ngoài tầm kiểm soát của Arteta. Những điều chỉnh chiến thuật cần thiết để đánh bại Manchester City là rất rõ ràng, nhưng cũng phụ thuộc vào sự trở lại của các cầu thủ trụ cột.
Trong trận đấu với Bournemouth, Arsenal vắng mặt Jurrien Timber, Bukayo Saka, Riccardo Calafiori và Martin Odegaard, trong khi Eberechi Eze và Piero Hincapie chỉ đủ thể lực ngồi dự bị. Ít nhất 4 trong số họ là những người đá chính thường xuyên, và sự hiện diện của họ mang lại sự ổn định trong những tình huống như triển khai bóng từ tuyến dưới mà Arsenal đang gặp khó khăn. Điều này cho thấy Arsenal đang có phong độ tốt bất chấp tình hình chấn thương.
Trước đợt tập trung ĐTQG tháng 3, Arsenal là đội bóng gặp nhiều chấn thương nhất Ngoại hạng Anh mùa này. Nếu nhìn vào 8 đội bóng gặp nhiều chấn thương nhất, phần lớn đều đang thi đấu dưới kỳ vọng. Arsenal, Leeds và Aston Villa là những ngoại lệ.
Dù 4 trận đấu gần nhất cho thấy sự sa sút, thầy trò Arteta cần nhớ lại những gì đã giúp họ có được vị trí hiện tại trong phần lớn mùa giải. Phong độ trước trận đấu với Manchester City không định đoạt cả mùa giải của Arsenal cho đến thời điểm này. Tuy nhiên, trận đại chiến vào Chủ nhật sẽ mang ý nghĩa sống còn trong việc lấy lại niềm tin và bản lĩnh của một nhà vô địch.
