Primeira Liga im ắng trên sàn chuyển nhượng: Bến cảng tiêu điều

Bài viết cung cấp độc quyền bởi

Xưa khác, nay khác

Trong khu vực các quốc gia sử dụng đồng euro, kinh tế BĐN thuộc hàng yếu kém bậc nhất và đã hơn một lần phải trông cậy vào các gói giải cứu của IMF hay EU để tránh khỏi cảnh vỡ nợ. Tuy nhiên, về mặt kinh doanh cầu thủ thì Primeira Liga – cho đến trước mùa bóng năm nay - luôn luôn là một trong những giải đấu thành công nhất. Năm nào cũng vậy, làng bóng đá lục địa già đã quá quen với việc Porto, Benfica, Sporting… cho ra lò một vài gương mặt bom tấn: từ Hulk đến Falcao, từ Di Maria đến David Luiz, tất cả đều được các đội bóng BĐN phát hiện, đưa về thi đấu một vài năm trước khi “sang tên” lại cho những CLB lớn hơn ở Premier League hay La Liga. Đương nhiên, suốt nhiều năm qua Primeira Liga cũng là một trong những giải đấu có tỷ lệ sinh lời cao nhất từ hoạt động chuyển nhượng, nhưng đến năm nay thì mọi chuyện có vẻ đã khác.

Primeira Liga sẽ khó lòng thực hiện được thêm những thương vụ như của Falcao, Hulk hay Di Maria

Kỳ chuyển nhượng mùa hè 2013 đã trôi qua được gần một nửa thời gian (thực ra tỷ lệ này còn cao hơn, bởi nhiều cuộc thương lượng đã diễn ra ngay sau khi mùa giải trước kết thúc), nhưng BĐN mới chỉ xuất khẩu được hai gương mặt thực sự đáng chú ý là Joao Moutinho và James Rodriguez (đều của Porto), chủ yếu nhờ vào sự hào phóng đột ngột của “đại gia mới nổi” Monaco. Tổng doanh thu từ bán cầu thủ của 16 đội bóng ở Primeira Liga tính đến thời điểm này cũng mới chỉ đạt 97,9 triệu euro, tức chưa bằng một nửa so với mùa 2012/13 (198,65 triệu). Quan trọng hơn, sau khi chia tay với Moutinho, Rodriguez thì hiện tại giải VĐQG BĐN cũng không còn nhiều món hàng sáng giá để tiếp tục bán ra thị trường. Mối quan tâm của M.U đến trung vệ Ezequiel Garay cũng chỉ dừng lại ở mức độ vừa phải, còn những Gaitan, Matic, Cardozo…. nhiều khả năng sẽ tiếp tục trải qua thêm một mùa bóng nữa ở nửa nhỏ của bán đảo Iberia.

Brazil không còn bán lúa non

Thực ra, các cầu thủ nằm trong biên chê Benfica có lẽ sẽ nhận được nhiều sự chú ý hơn (và giúp CLB của mình gặt hái được nhiều tiền hơn) nếu như đội chủ sân Da Luz đánh bại Chelsea trong trận chung kết Europa League mùa giải vừa qua, nhưng đó không phải là nguyên nhân chính yếu khiến cho Primeira Liga bỗng trở nên im ắng trên sàn chuyển nhượng. Lý do sâu xa hơn nằm ở những sự dịch chuyển trong cơ cấu kinh tế - xã hội trên toàn thế giới, cũng như mức độ toàn cầu hóa ngày một gia tăng. Sau nhiều năm tăng trưởng liên tục, kinh tế Brazil – quốc gia đứng đầu thế giới về xuất khẩu cầu thủ và là “nguồn hàng” rất tiềm năng đối với BĐN do sự tương đồng ngôn ngữ - hiện đã đứng thứ 6 toàn cầu, trên cả Anh và Nga. Kéo theo đó, tiềm lực tài chính của Brasileirao cũng được cải thiện đáng kể: giờ đây, không những họ lôi kéo được Ronaldinho, Luis Fabiano, Fred, Pato, Jadson, Paulinho… hồi hương mà còn đủ sức thu hút được các ngôi sao nước ngoài như Seedorf, Forlan hay Paolo Guerrero. Dĩ nhiên, khi không còn chịu quá nhiều áp lực về tiền bạc thì các CLB ở Brazil không còn dễ dàng chấp nhận “bán lúa non” như trước nữa.

Trước đây, những Hulk, Pepe, David Luiz, Anderson… đều rời quê hương khi còn rất trẻ (chưa đầy 20 tuổi), nhưng bây giờ thì “ký hợp đồng với một cầu thủ U-19 của một đội bóng nằm trong top 10 là điều hầu như bất khả thi” – lời Jose Chieira, chuyên gia săn lùng tài năng của Porto. Lý do? Các CLB ở Brasileirao hiểu rằng họ sẽ được hưởng lợi nhiều hơn nếu tiếp tục đào tạo và mài dũa một viên ngọc thô thành một viên kim cương thật sự, thay vì bán họ đi từ khi còn quá trẻ để thu về một vài triệu reais (đơn vị tiền tệ Brazil). Lấy ví dụ, dù đã tỏa sáng rực rỡ từ năm 17 tuổi, Neymar vẫn kiên trì ở lại Santos thêm 4 năm để phát triển sự nghiệp trước khi chuyển sang Barcelona. Tương tự, Leandro Damiao đã nổi đình đám ở Brasileirao từ khá lâu và thậm chí đã có 17 lần khoác áo ĐTQG, nhưng Internacional cũng không vội vàng bán anh đi. Một vài năm nữa, khi vượt Đại Tây Dương, gần như chắc chắn là tiền đạo này sẽ đến thẳng Anh hay TBN chứ không qua “trạm trung chuyển” BĐN như nhiều người đi trước từng làm. Cũng có nghĩa, Primeira Liga đã bị mất đi một khoản doanh thu và lợi nhuận đáng kể.

Thiếu vốn & mất thế độc quyền

Sự thay đổi trong môi trường bóng đá Brazil là một nguyên nhân quan trọng, nhưng không phải là duy nhất. Trong một thế giới đang ngày càng trở nên phẳng như hiện nay, các ý tưởng sáng tạo có thể được/bị sao chép rất nhanh chóng, và trong bóng đá thì không có cơ chế bảo hộ bản quyền nào cả. Apple có thể đăng ký quyền sở hữu và ngăn cản các công ty khác sản xuất những chiếc điện thoại tương tự iPhone, nhưng người BĐN không thể cấm các CLB khác học hỏi mô hình kinh doanh cầu thủ siêu lợi nhuận của mình. Thay vì chờ mua lại cầu thủ từ những đội bóng BĐN hay Hà Lan, các “đại gia” châu Âu đã và đang tự xây dựng mạng lưới săn lùng tài năng trẻ ở Nam Mỹ, qua đó giảm thiểu đáng kể chi phí phải trả cho những CLB trung gian. Chelsea chẳng hạn, sau khi ký hợp đồng với Oscar ở mùa giải trước, năm nay họ lại tiếp tục đặt chân vào thị trường Brazil bằng thương vụ Wallace (Fluminense). Tương tự, trước khi chiêu mộ Guilermo Varela từ Penarol thì M.U cũng đã kịp bổ sung Angelo Henriquez (Universidad de Chile) vào biên chế.

Một vấn đề nữa: tình cảnh kinh tế khó khăn đã buộc các ngân hàng ở BĐN tháo chạy khỏi lĩnh vực bóng đá, nghĩa là Porto hay Benfica buộc phải nhờ đến nguồn vốn của một bên thứ ba (thông thường là các quỹ chuyên đầu tư vào quyền sở hữu cầu thủ) nếu muốn có đủ năng lực tài chính cho các vụ chuyển nhượng. Tuy nhiên, không phải lúc nào các quỹ này cũng dư thừa tiền mặt, nhất là trong tình huống số vốn ban đầu của họ đang bị “giam” ở một cầu thủ nào đó (ví dụ, quỹ Doyen Sports Investments của siêu cò Jorge Mendesđã đầu tư xấp xỉ 30 triệu euro vào Falcao trong những năm qua, và phải đến khi Falcao được bán sang Monaco thì Doyen mới thu hồi được vốn). Cuối cùng, việc Luật Công bằng Tài chính sắp có hiệu lực đã buộc các CLB giàu có phải hạn chế chi tiêu và không thể ném ra quá nhiều tiền vào các thương vụ chuyển nhượng, qua đó cũng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các mô hình kinh doanh dựa vào “bán máu” như Primeira Liga.