Năm 1872, 11 cầu thủ Queen’s Park chơi trong đội hình tuyển Scotland đã phải đối mặt với tuyển Anh trong trận đấu quốc tế đầu tiên trong lịch sử bóng đá, và họ đã họp bàn để đi đến quyết định rằng họ sẽ phải thử nghiệm một thứ gì đó hoàn toàn mới. Bởi lẽ Anh quốc lúc bấy giờ không chỉ là một một đế quốc hùng mạnh về vũ lực, mà còn là nhà tiên phong khi tổ chức thi đấu bóng đá trên diện rộng. Thêm vào đó, lối đá chất phác, trực diện, tạt cánh đánh đầu của những ngày đầu thô vụng cũng là một điển hình của bóng đá Anh thời kỳ đó. Và tuyển Scotland đã đi đến một quyết định táo bạo: họ sẽ tập trung vào việc không để cho tuyển Anh có bóng, bằng mọi giá, để rồi từ đó đi đến chỗ kiểm soát trận đấu.
 |
Và lối chơi cầm bóng chắc đã ra đời như thế. Ban đầu, nó chỉ là một lựa chọn hạng hai, hạng ba để một đội bóng có thân hình kém cỏi có thể phòng ngự tiêu cực trước một đội hình mạnh mẽ hơn. Tuy nhiên, 140 năm sau, người Tây Ban Nha, đứng đầu là Vicente Del Bosque và Pep Guardiola (cả Andres Iniesta và Xavi Hernandez), đã “trùng tu” và hoàn thiện lối chơi tưởng như nhàm chán này, biến nó thành một trong những triết lý bóng đá vĩ đại nhất mọi thời đại dưới cái tên: Tiqui-taca.
Với Tiqui-taca, Barcelona đã giành được hầu hết các danh hiệu có thể giành được ở cấp độ đội tuyển, cũng như tuyển TBN đã giành được tất cả những danh hiệu cao quý nhất ở cấp độ đội tuyển quốc gia. Nếu có một phòng trưng bày danh hiệu dành riêng cho Tiqui-taca, có lẽ nó sẽ chật ních bởi những chiếc cúp Champions League, La Liga, Copa del Rey, FIFA Club World Cup, World Cup, EURO,… Trong một ngày các chân chuyền chủ lực của một đội bóng chơi Tiqui-taca có màn trình diễn xuất sắc, gần như không gì có thể cản nổi bước tiến của lối chơi “thiên biến vạn hoá” này. Bởi dù có phòng ngự chặt chẽ đến mấy, thì khi bị mất bóng và dồn ép liên tục, hầu hết các đối thủ đều sẽ để lộ các điểm yếu để khai thác.
Tiqui-taca vốn không gây ra sự hào hứng như những lối chơi tổng lực của tuyển Hà Lan thời Johan Cruyff hay Marco Van Basten, hay thậm chí là lối chơi phòng ngự phản công đầy tốc độ của Real Madrid hiện tại, thậm chí là cả lối chơi đan bóng nhanh đậm chất kỹ thuật của Arsenal thời 2003/2004. Ngoài những bàn thắng và một số pha toả sáng cá nhân, xem một trận Tiqui-taca sẽ khiến khán giả cực kỳ … buồn ngủ, khi các cầu thủ thường có xu hướng chuyền qua lại mà không hay đột phá. Tuy nhiên, nếu được chơi đúng cách, Tiqui-taca lại là một đấu pháp cực kỳ hiệu quả, bằng chứng là những chiếc cúp vô địch mà Barca và tuyển TBN (hay còn gọi là “Barca mở rộng”) đã giành được.
Đúng ra, cũng không thể quy hoàn toàn tội lỗi cho Tiqui-taca được. Rõ ràng là nếu trong một trận mà Barcelona chiếm lĩnh hoàn toàn thế trận, còn đối thủ thì co cụm phòng ngự, thì bên nào sẽ có lỗi hơn nếu trận đấu trở nên nhàm chán? Barca, hay đội bóng phòng ngự tiêu cực kia? Và đó cũng là lý do mà Del Bosque rất không để ý đến cái gọi là “bóng đá đẹp”. Thay vào đó, ông lại rất thường nói đến “profundidad” – chiều sâu đội hình – bởi nếu một đội hình Tiqui-taca có chiều sâu, phong độ tốt và sự đồng đều, sớm muộn gì đối thủ cũng sẽ vấp váp và để lộ sơ hở. Và tuyển Italia trong trận chung kết EURO 2012 vừa qua là một ví dụ sống động.
Nói không ngoa, chiến thắng của tuyển TBN ở World Cup 2010 và EURO 2012, cũng như của Barcelona ở Champions League những năm 2006, 2009 và 2011 đã mở ra một thời kỳ mới, một hướng đi mới cho nền bóng đá thế giới. Trong suốt một thời gian dài, bóng đá thế giới bị thống trị bởi ảnh hưởng “samba” của Brazil, khi ngôi vị của các cầu thủ có kỹ thuật cá nhân siêu hạng, đặc biệt là kỹ thuật rê dắt bóng, là không thể bị thay thế. Thế rồi đến thời kỳ “bất ổn” khi Italia vô địch World Cup 2006 và sự trỗi dậy mạnh mẽ của giải Ngoại Hạng Anh, khiến cho thứ bóng đá thiên về phòng ngự, thể lực hoặc tốc độ lại một lần nữa lên ngôi.
Và giờ đây, khi La Roja đã thể hiện sức mạnh huỷ diệt của mình ở đấu trường quốc tế, cũng như khi FIFA và UEFA thắt chặt hơn nữa các điều luật về thẻ phạt và phạm lỗi, khiến những cú tắc bóng càng ngày càng trở nên ít nguy hiểm hơn, bóng đá giờ đây đang đặt nặng khả năng chuyền bóng hơn bao giờ hết.
Dù rằng thành công của Chelsea ở Champions League 2012 hoặc những chiến thắng như chẻ tre trong thời gian gần đây của Real Madrid là những lời khẳng định hùng hồn rằng Tiqui-taca không phải là không có điểm yếu, và rằng những đội bóng với những triết lý bóng đá cổ điển vẫn có thể thành công với một đội hình đồng đều và gắn kết, cùng với một chiến thuật hợp lý, nhưng khi nói về những sân chơi lớn nhất trên thế giới, đội bóng nào giành quyền kiểm soát trận đấu tốt hơn, vẫn sẽ là đội có phần trăm chiến thắng nhiều hơn.
