Lịch sử Rayo Vallecano và niềm tự hào của giai cấp công nhân

Nổi tiếng với biệt danh "Los Franjirrojos" (Những dải băng đỏ) hay "El Matagigantes" (Kẻ diệt khổng lồ), Rayo Vallecano đại diện cho sự kiên cường, bản sắc cánh tả và mối liên kết chặt chẽ với cộng đồng địa phương, luôn tồn tại dưới cái bóng khổng lồ của hai gã hàng xóm Real Madrid và Atletico Madrid.

Giai đoạn thành lập và định hình bản sắc (1924 – 1950)

CLB được thành lập vào ngày 29 tháng 5 năm 1924 với tên gọi ban đầu là Agrupacion Deportiva El Rayo. Đội bóng ra đời tại quê hương của Prudencia Priego, vợ của chủ tịch đầu tiên Julian Huerta. Trong những năm đầu, Rayo thi đấu ở các giải nghiệp dư và khu vực, dần dần xây dựng tên tuổi tại Madrid.

Một cột mốc quan trọng trong việc định hình nhận diện thương hiệu của CLB diễn ra vào năm 1949. Sau khi đạt được thỏa thuận hợp tác với Atletico Madrid, đội bóng đã thêm một dải chéo màu đỏ vào áo đấu màu trắng của mình. Thiết kế này được lấy cảm hứng trực tiếp từ câu lạc bộ danh tiếng River Plate của Argentina. Cũng trong năm này, Rayo lần đầu tiên trong lịch sử thăng hạng lên Tercera Division (Hạng ba).

Những năm tháng "Yo-yo" và Bi kịch Laurie Cunningham (1950 – 1999)

Rayo Vallecano được coi là một trong những "yo-yo club" (đội bóng lên xuống hạng liên tục) điển hình của bóng đá Tây Ban Nha. Trong suốt thập niên 1980 và 1990, đội bóng liên tục di chuyển giữa La Liga (Hạng nhất) và Segunda Division (Hạng nhì).

Mùa giải 1983–1984 được ghi nhận là thời điểm tồi tệ nhất trong thập kỷ này khi CLB đứng cuối bảng xếp hạng Segunda Division và bị rớt xuống Segunda Division B (Hạng ba). Tuy nhiên, đội bóng đã nhanh chóng trở lại và tiếp tục cuộc chiến trụ hạng ở các cấp độ cao hơn.

Năm 1989, Rayo Vallecano trở thành bến đỗ cuối cùng của Laurie Cunningham, cựu cầu thủ Real Madrid và là người Anh đầu tiên chơi cho "Kền kền trắng". Cunningham đã ký hợp đồng với Rayo sau khi giành cúp FA với Wimbledon. Tuy nhiên, bi kịch ập đến khi ông qua đời trong một tai nạn xe hơi ngay bên ngoài Madrid vào năm 1989, để lại nỗi tiếc thương lớn cho người hâm mộ.

Kỷ nguyên vàng tại Châu Âu và sự suy thoái (1999 – 2011)

Sau khi giành quyền thăng hạng vào năm 1999, Rayo bước vào giai đoạn thành công nhất lịch sử. Mùa giải 2000–01, nhờ thành tích Fair Play, Rayo Vallecano giành quyền tham dự UEFA Cup.

Đội bóng nhỏ bé của Madrid đã tạo nên cơn địa chấn khi lọt vào tới vòng Tứ kết. Trên hành trình đó, họ đã đánh bại những đối thủ sừng sỏ như Lokomotiv Moscow (Nga) và Bordeaux (Pháp). Họ chỉ chịu dừng bước trước Deportivo Alaves – đội bóng sau đó trở thành Á quân của giải đấu.

Sau hào quang châu Âu, Rayo rơi vào khủng hoảng. Họ chịu hai lần xuống hạng liên tiếp vào năm 2003 và 2004, rơi xuống Segunda Division B.

• Mùa giải 2005–06: Huyền thoại Michel của Real Madrid được bổ nhiệm làm HLV.

• Mùa giải 2007–08: Rayo trở lại giải hạng Nhì sau khi đánh bại Benidorm và Zamora trong loạt play-off.

• Mùa giải 2010–11: Rayo về đích thứ hai tại Segunda Division và trở lại La Liga sau 8 năm vắng bóng, bất chấp những khó khăn tài chính nghiêm trọng.

Kỷ nguyên hiện đại: Paco Jemez, Iraola và sự trở lại đấu trường châu lục (2011 – Nay)

Từ năm 2012 đến 2016, dưới thời HLV Paco Jemez, Rayo nổi tiếng với lối đá tấn công rực lửa, kiểm soát bóng dù ngân sách hạn hẹp. Tuy nhiên, tháng 5/2016, CLB xuống hạng sau khi kết thúc chuỗi 5 năm liên tiếp tại La Liga.

Tháng 8/2020, Andoni Iraola được bổ nhiệm làm HLV trưởng. Ông đã giúp Rayo thăng hạng La Liga mùa 2021–22 qua đường play-off. Dưới thời Iraola, Rayo đạt được những cột mốc ấn tượng: Vào bán kết Copa del Rey 2021–22 (lần đầu tiên kể từ năm 1982); Duy trì vị thế tại La Liga dù sở hữu sân vận động và ngân sách khiêm tốn nhất giải.

Rayo Vallecano đã viết tiếp lịch sử khi kết thúc mùa giải 2024–25 ở vị trí thứ 8 La Liga, qua đó giành vé dự UEFA Conference League 2025–26. Tại vòng play-off, họ đánh bại Neman Grodno (Belarus) với tổng tỷ số 5-0 để tiến vào vòng phân hạng.

Văn hóa cổ động viên và bản sắc Chính trị

Rayo Vallecano là một trong những đội bóng có bản sắc chính trị rõ nét nhất thế giới, gắn liền với khu vực Vallecas – nơi có truyền thống cánh tả và giai cấp công nhân mạnh mẽ.

Nhóm cổ động viên trung thành nhất của CLB là Bukaneros. Họ thường xuyên thể hiện quan điểm chống phân biệt chủng tộc, chống phát xít và ủng hộ quyền của người lao động. Tại sân Vallecas, các biểu ngữ về Che Guevara, cờ Cộng hòa Tây Ban Nha hay khẩu hiệu "No pasaran!" (khẩu hiệu chống phát xít) thường xuyên xuất hiện.

Sân vận động Campo de Futbol de Vallecas

• Khánh thành: 10 tháng 5 năm 1976.

• Đặc điểm: Sân có sức chứa 14.708 chỗ ngồi. Đây là một trong những sân đấu nhỏ nhất La Liga. Một đặc điểm kiến trúc độc đáo là phía sau một khung thành không có khán đài mà chỉ là một bức tường lớn với các bảng thông tin, do hạn chế về diện tích đất.

• Lịch sử tên gọi: Từng được gọi là "Sân vận động Teresa Rivero" (2004–2011) theo tên nữ chủ tịch của đội bóng, trước khi trở về tên gọi gắn liền với địa danh Vallecas.

Rayo Vallecano không sở hữu những phòng truyền thống đầy ắp cúp vàng như Real Madrid hay Barcelona. Tuy nhiên, CLB này sở hữu một "linh hồn" không thể trộn lẫn. Đó là tinh thần chiến đấu không mệt mỏi của tầng lớp lao động, là sự đoàn kết của cộng đồng Vallecas, và là minh chứng cho việc bóng đá vẫn có thể tồn tại với những giá trị nguyên bản nhất giữa thời đại thương mại hóa.

Thông tin tổng quan