| Mốc thời gian | Sự kiện |
| 1922 | Giải đấu được tổ chức lần đầu tiên nhằm lấp đầy lịch thi đấu của FIGC; F.C. Vado là nhà vô địch đầu tiên. |
| 1926 – 1927 | Giải đấu bị hủy bỏ ngay tại vòng 32 đội và không được tổ chức lại trong nhiều năm tiếp theo. |
| 1935 – 1936 | Coppa Italia được khôi phục và tổ chức thường xuyên trở lại sau giai đoạn dài gián đoạn. |
| 1943 | Giải đấu bị tạm ngưng sau mùa giải 1942–1943 do ảnh hưởng của Thế chiến thứ II. |
| 1958 | Giải đấu chính thức tái khởi động; giới thiệu mẫu cúp và biểu tượng "Coccarda" (phù hiệu ba màu) hiện tại. |
| 1967 | Áp dụng thể thức "bảng đấu chung kết" thay cho bán kết và chung kết loại trực tiếp (do Serie A giảm số đội). |
| 1971 | Tái cấu trúc thể thức thi đấu để giới thiệu trận chung kết một lượt cố định tổ chức tại Rome. |
| 1978 | Khôi phục các vòng tứ kết và bán kết, đồng thời mở rộng giải đấu cho các câu lạc bộ Serie C tham dự. |
| 2007 – 2008 | Loại bỏ thể thức chung kết hai lượt (đi – về), chuyển sang thi đấu một trận duy nhất tại Stadio Olimpico (Rome). |
| 2009 – 2010 | Lega Serie A chính thức thay thế Lega Calcio trở thành đơn vị tổ chức giải đấu. |
| 2024 – 2025 | Bologna giành chức vô địch lần thứ 3 trong lịch sử. |
1. Thông tin tổng quan (Hồ sơ giải đấu)
Tên giải đấu: Coppa Italia (Cúp Quốc gia Ý)
Năm thành lập: 1922
Cơ quan tổ chức: Lega Serie A (trước đây là DDS và Lega Calcio)
Thể thức: Loại trực tiếp (Knockout)
Đội vô địch đầu tiên: F.C. Vado (1922)
Đội giàu thành tích nhất: Juventus (15 danh hiệu)
Đương kim vô địch (tính đến 2025): Bologna (theo dữ liệu cung cấp)
Quyền lợi đội vô địch: Vé dự UEFA Europa League & Suất đá Siêu cúp Ý (Supercoppa Italiana)
2. Giai đoạn hình thành và những năm tháng hỗn loạn (1922 – 1958)
Lịch sử của Coppa Italia bắt đầu một cách đầy sóng gió, phản ánh sự chia rẽ sâu sắc trong nền bóng đá Ý đầu thế kỷ 20.
Sự ra đời từ mâu thuẫn (1921-1922)
Năm 1921, giải vô địch quốc gia Ý bị chia tách thành hai phe: phe các đội bóng giàu có thuộc CCI (Liên đoàn bóng đá Ý ly khai) và phe các đội bóng nhỏ hơn thuộc FIGC (Liên đoàn bóng đá Ý chính thống). Để lấp đầy lịch thi đấu và tạo sân chơi cho các đội bóng còn lại sau khi mất đi những CLB danh tiếng nhất, FIGC đã sáng lập ra Coppa Italia.
Phiên bản đầu tiên năm 1922 đã chứng kiến một bất ngờ lịch sử: F.C. Vado - một đội bóng nhỏ bé - đã lên ngôi vô địch. Đây là lần đầu tiên và duy nhất một đội bóng hạng dưới giành được chiếc cúp này trong bối cảnh sơ khai.
Gián đoạn và hủy bỏ
Sau mùa giải đầu tiên, giải đấu rơi vào tình trạng "chết lâm sàng". Một nỗ lực tổ chức lại vào mùa giải 1926–1927 đã thất bại thảm hại khi giải bị hủy bỏ ngay ở vòng 32 đội do thiếu sự quan tâm và sắp xếp lịch thi đấu không hợp lý.
Phải đến mùa giải 1935–1936, Coppa Italia mới được tổ chức thường xuyên trở lại. Trong giai đoạn này (thời kỳ phát xít Ý), giải đấu mô phỏng theo thể thức của FA Cup (Anh). Đội vô địch nhận được danh hiệu Scudetto ba màu, trong khi đội vô địch giải League nhận Scudetto của hoàng gia Savoy.
Thế chiến thứ II
Biến động chính trị và Thế chiến II một lần nữa khiến giải đấu bị gián đoạn sau mùa giải 1942–1943. Phải mất tới 15 năm (đến năm 1958), Coppa Italia mới chính thức được khôi phục và duy trì liên tục cho đến ngày nay.
3. Tái sinh và định hình kỷ nguyên hiện đại (1958 – Nay)
Sự trở lại vì mục tiêu châu Âu (1958)
Năm 1958, giải đấu được tái khởi động với mục đích chính trị thể thao rõ ràng: xác định đại diện của Ý tham dự Cúp C2 châu Âu (UEFA Cup Winners' Cup) mới được thành lập. Để phù hợp với lịch thi đấu dày đặc, thể thức loại trực tiếp tối giản đã được áp dụng. Lazio là đội đầu tiên vô địch sau khi giải đấu trở lại.
Những thử nghiệm về thể thức (Thập niên 60-70)
Đây là giai đoạn ban tổ chức liên tục thay đổi cấu trúc giải.
- 1967: Khi Serie A giảm xuống còn 16 đội, các vòng bán kết và chung kết được thay thế bằng một "bảng đấu chung kết" để tính điểm xếp hạng.
- 1971: Thể thức lại thay đổi với hai bảng đấu bán kết, nhằm chọn ra hai đội đá trận chung kết duy nhất tại Rome.
Ổn định và mở rộng (Thập niên 80 - 2000s)
Vòng tứ kết và bán kết theo thể thức truyền thống được áp dụng lại vào năm 1978. Giải đấu cũng mở cửa cho các đội Serie C tham dự, tạo nên tính cạnh tranh đa dạng hơn. Tuy nhiên, khi Serie A mở rộng lên 20 đội vào những năm 2000, thể thức thi đấu lại được điều chỉnh theo hướng "tinh gọn" để giảm tải cho các đội bóng lớn, dẫn đến cấu trúc như hiện tại.
Sự thống trị của các "Ông lớn"
Trong hai thập kỷ qua, Coppa Italia trở thành sân chơi riêng của các thế lực Serie A. Juventus đã thiết lập sự thống trị tuyệt đối với 4 chức vô địch liên tiếp từ 2015 đến 2018. Inter Milan và Lazio cũng là những đối trọng đáng kể trong giai đoạn này.
4. Thể thức thi đấu và Quy định hiện hành
Coppa Italia hiện tại là một giải đấu loại trực tiếp (knockout) với cấu trúc phân nhánh được xác định ngay từ đầu mùa giải.
Phân loại hạt giống: Các đội bóng lớn không phải thi đấu từ đầu. 8 đội đứng đầu Serie A mùa trước (Top 8) được đặc cách vào thẳng Vòng 16 đội (Vòng 1/8).
Các vòng sơ loại: Bắt đầu từ tháng 8 với sự tham gia của các đội Serie C và Serie B. 12 đội Serie A xếp hạng thấp nhất (từ hạng 9 đến 20) sẽ tham gia từ Vòng 1.
Thể thức trận đấu:
- Tất cả các vòng đấu (trừ bán kết) đều diễn ra trong một lượt trận duy nhất.
- Bán kết: Là vòng duy nhất thi đấu theo thể thức lượt đi - lượt về.
- Chung kết: Diễn ra một trận duy nhất trên Sân vận động Olimpico (Rome) vào tháng 5.
Luật phụ: Nếu hòa sau 90 phút (hoặc 180 phút ở bán kết), hai đội sẽ đá hiệp phụ và luân lưu.
Quyền lợi: Đội vô địch giành vé vào vòng bảng UEFA Europa League. Nếu đội vô địch đã có vé dự Champions League thông qua Serie A, suất này sẽ được chuyển cho đội có thứ hạng cao nhất tại Serie A chưa có vé dự cúp châu Âu.
5. Biểu tượng chiến thắng: "Coccarda"
Khác với các giải đấu khác nơi đội vô địch chỉ nhận cúp, nhà vô địch Coppa Italia còn nhận được một đặc quyền trang phục thi đấu: Phù hiệu Coccarda.
- Coccarda tricolore: Là một phù hiệu hình tròn với ba màu cờ Ý (Xanh lá - Trắng - Đỏ).
- Ý nghĩa: Tương tự như Scudetto (chiếc khiên) dành cho đội vô địch Serie A, đội vô địch Coppa Italia sẽ được khâu phù hiệu Coccarda lên ngực áo trong suốt mùa giải tiếp theo. Đây là biểu tượng của quyền lực và vinh quang, giống như phù hiệu trên máy bay quân sự.
6. Những cột mốc và kỷ lục đáng nhớ
Các CLB giàu thành tích nhất
Sự phân hóa quyền lực tại Coppa Italia rất rõ rệt, với Juventus là "Vua đấu cúp".
- Juventus: 15 danh hiệu (Kỷ lục gia về số lần vô địch lẫn số lần vào chung kết - 22 lần).
- AS Roma: 9 danh hiệu (Từng là vua đấu cúp thập niên 80 và 2000).
- Inter Milan: 9 danh hiệu (Thế lực trỗi dậy mạnh mẽ trong thập niên 2000 và 2020).
- Lazio: 7 danh hiệu (Đội bóng luôn thi đấu rất hay tại các giải đấu cúp).
- Fiorentina và Napoli: 6 danh hiệu.
Huyền thoại cá nhân
- Roberto Mancini và Gianluigi Buffon: Hai cá nhân vĩ đại nhất lịch sử giải đấu với cùng 6 lần vô địch. Roberto Mancini cũng giữ kỷ lục về số lần ra sân nhiều nhất (120 trận) trong màu áo Lazio và Sampdoria.
- Alessandro Altobelli: Chân sút vĩ đại nhất lịch sử Coppa Italia với 56 bàn thắng.
- Giuseppe Bergomi: Biểu tượng của Inter Milan với 119 lần ra sân tại giải đấu.
7. Tầm ảnh hưởng và Giá trị
Mặc dù thường xuyên bị so sánh với Serie A về mức độ ưu tiên, Coppa Italia vẫn giữ vai trò không thể thay thế trong hệ thống bóng đá Ý.
- Cứu cánh mùa giải: Với các đội bóng lớn thất bại trong cuộc đua Scudetto (như Juventus hay Inter ở một số giai đoạn), Coppa Italia là danh hiệu cứu vãn mùa giải và khẳng định đẳng cấp.
- Bệ phóng cho các đội bóng tầm trung: Những CLB như Lazio, Parma (thập niên 90), hay Atalanta (gần đây) đã sử dụng Coppa Italia như một bệ phóng để bước ra châu Âu và khẳng định tên tuổi.
- Tính truyền thống: Việc trận chung kết luôn được tổ chức tại Rome với sự tham dự của Tổng thống Ý đã biến sự kiện này thành một ngày hội văn hóa thể thao quốc gia.
8. Kết luận
Trải qua hơn 100 năm hình thành và phát triển, từ những ngày đầu bị chia cắt đến thời kỳ hiện đại rực rỡ, Coppa Italia đã chứng minh sức sống bền bỉ của mình. Không chỉ là chiếc cúp vàng danh giá, nó còn là biểu tượng "Coccarda" đầy tự hào trên ngực áo, là nơi ghi dấu những huyền thoại như Mancini, Buffon và là một phần không thể tách rời của di sản bóng đá Ý (Calcio).
