Lịch sử CLB Dortmund: Từ hầm bia Zum Wildschutz đến đỉnh cao châu Âu

Borussia Dortmund không chỉ là một trong những đội bóng thành công nhất nước Đức mà còn là biểu tượng cho tinh thần vượt khó và sự gắn kết cộng đồng mãnh liệt tại vùng Ruhr.

Với bề dày lịch sử hơn một thế kỷ, từ một nhóm thanh niên kháng lệnh giáo hội đến chức vô địch Champions League và sự trỗi dậy từ bờ vực phá sản, BVB đã xác lập vị thế là một trong những CLB bóng đá giàu truyền thống nhất với bản sắc "Vàng - Đen" độc bản.

Giai đoạn hình thành và những năm đầu (1909–1945)

Borussia Dortmund được thành lập vào ngày 19 tháng 12 năm 1909 bởi một nhóm 18 thanh niên tại hầm bia Zum Wildschütz. Nhóm sáng lập này đã bày tỏ sự không hài lòng với tổ chức thanh niên của nhà thờ địa phương (Trinity Youth), nơi bóng đá bị kiểm soát nghiêm ngặt bởi các linh mục.

Bất chấp sự ngăn cản của Cha Dewald, câu lạc bộ vẫn ra đời. Tên gọi "Borussia" thực chất là tên tiếng Latin của vùng Phổ, nhưng các thành viên sáng lập lấy tên này từ hãng bia Borussia đặt tại địa phương.

Trong những năm đầu, Dortmund thi đấu với trang phục sọc xanh trắng và thắt lưng đỏ. Mãi đến năm 1913, màu vàng và đen truyền thống mới chính thức được áp dụng.

Thập niên 1920 và 1930 chứng kiến Dortmund thi đấu ở các giải hạng trung với thành tích khiêm tốn. Năm 1929, câu lạc bộ suýt phá sản do nỗ lực chuyên nghiệp hóa thất bại, nhưng đã sống sót nhờ sự hỗ trợ tài chính cá nhân từ một cổ động viên địa phương.

Trong thời kỳ Đức Quốc xã, Chủ tịch của Dortmund đã bị thay thế vì từ chối gia nhập đảng phát hiện. Trong những ngày cuối cùng của Thế chiến II, một số thành viên câu lạc bộ đã bị hành quyết vì in ấn tài liệu chống phát xít. Sau chiến tranh, giống như mọi tổ chức khác tại Đức, BVB bị giải thể bởi chính quyền chiếm đóng nhưng nhanh chóng được tái lập.

Những danh hiệu quốc gia đầu tiên (1956–1963)

Giai đoạn sau chiến tranh đánh dấu sự trỗi dậy mạnh mẽ của Dortmund tại giải Oberliga West. Câu lạc bộ giành chức vô địch quốc gia đầu tiên vào năm 1956 sau chiến thắng 4-2 trước Karlsruher SC. Một năm sau, họ bảo vệ thành công ngôi vương bằng cách đánh bại Hamburger SV với tỷ số 4-1.

Đội hình thời bấy giờ nổi tiếng với bộ ba "Alfredos" (Alfred Preißler, Alfred Kelbassa và Alfred Niepieklo). Năm 1963, Dortmund giành chức vô địch quốc gia lần thứ ba – đây là mùa giải cuối cùng của hệ thống giải vô địch cũ trước khi Bundesliga chính thức được thành lập.

Ra mắt Bundesliga và vinh quang Châu Âu (1963–1970)

Dortmund là một trong 16 thành viên sáng lập Bundesliga vào năm 1963. Tiền đạo Friedhelm Konietzka của Dortmund là người ghi bàn thắng đầu tiên trong lịch sử Bundesliga chỉ sau một phút thi đấu trong trận gặp Werder Bremen.

Năm 1965, Dortmund giành chức vô địch Cúp Quốc gia Đức (DFB-Pokal) lần đầu tiên. Một năm sau, họ tạo nên lịch sử khi trở thành câu lạc bộ Đức đầu tiên giành một danh hiệu châu Âu – Cúp C2 (European Cup Winners' Cup) sau khi đánh bại Liverpool 2-1 trong trận chung kết tại Glasgow.

Tuy nhiên, thập niên 1970 là giai đoạn suy thoái do khó khăn tài chính. Câu lạc bộ xuống hạng vào năm 1972 và phải mất 4 năm để trở lại Bundesliga vào năm 1976. Một điểm sáng trong thời kỳ này là việc khánh thành sân vận động Westfalenstadion vào năm 1974, sân đấu sau này trở thành biểu tượng toàn cầu của đội bóng.

Kỷ nguyên vàng của Ottmar Hitzfeld (1991–1997)

Sau hơn 20 năm không có danh hiệu lớn (ngoại trừ Cúp Quốc gia 1989), Dortmund bổ nhiệm Ottmar Hitzfeld vào năm 1991. Dưới sự dẫn dắt của ông và sự xuất sắc của Matthias Sammer (Quả bóng vàng 1996), Dortmund đã giành hai chức vô địch Bundesliga liên tiếp vào năm 1995 và 1996.

Đỉnh cao của lịch sử câu lạc bộ diễn ra vào năm 1997. Trong trận chung kết UEFA Champions League tại Munich, Dortmund đã đánh bại Juventus – đội đương kim vô địch và được đánh giá cao hơn – với tỷ số 3-1.

Cầu thủ trẻ Lars Ricken đã ghi một trong những bàn thắng mang tính biểu tượng nhất lịch sử giải đấu chỉ vài giây sau khi vào sân thay người. Cuối năm đó, Dortmund đánh bại Cruzeiro của Brazil để giành Cúp Liên lục địa, chính thức trở thành câu lạc bộ hay nhất thế giới.

Niêm yết chứng khoán và bờ vực phá sản (2000–2005)

Tháng 10 năm 2000, Borussia Dortmund trở thành câu lạc bộ bóng đá đầu tiên và duy nhất tại Đức niêm yết trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, việc quản lý tài chính yếu kém cùng với việc vay nợ quá mức để mua sắm cầu thủ đã dẫn đến một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng.

Năm 2002, dù giành chức vô địch Bundesliga dưới thời HLV Matthias Sammer, Dortmund vẫn lún sâu vào nợ nần. Năm 2003, họ phải vay 2 triệu Euro từ đối thủ Bayern Munich để chi trả lương cho cầu thủ. 

Đến năm 2005, câu lạc bộ đứng bên bờ vực phá sản khi giá cổ phiếu sụt giảm 80%. Hans-Joachim Watzke được bổ nhiệm làm CEO và thực hiện chính sách thắt lưng buộc bụng cực kỳ khắt khe, bao gồm việc cắt giảm 20% lương toàn bộ đội hình và bán quyền đặt tên sân vận động cho tập đoàn Signal Iduna.

Sự hồi sinh dưới thời Jurgen Klopp (2008–2015)

Sự xuất hiện của Jurgen Klopp vào năm 2008 đã thay đổi hoàn toàn vận mệnh của Dortmund. Với triết lý bóng đá "Gegenpressing" (áp sát tầm cao), Klopp đã xây dựng một đội hình trẻ trung gồm những cái tên như Mats Hummels, Neven Subotić, Mario Götze và Robert Lewandowski.

Dortmund giành chức vô địch Bundesliga hai năm liên tiếp (2011, 2012). Đặc biệt năm 2012, họ lập kỷ lục điểm số tại Bundesliga thời điểm đó (81 điểm) và giành cú đúp danh hiệu (Vô địch quốc gia và Cúp quốc gia) lần đầu tiên trong lịch sử sau khi vùi dập Bayern Munich 5-2 trong trận chung kết.

Năm 2013, Dortmund lọt vào trận chung kết Champions League toàn Đức tại Wembley nhưng thất bại sít sao 1-2 trước Bayern.

Giai đoạn 2015 đến nay: Sự ổn định và các thách thức mới

Sau khi Klopp ra đi, Dortmund trải qua nhiều đời huấn luyện viên như Thomas Tuchel, Lucien Favre và Edin Terzić. Đội bóng xác lập mô hình kinh doanh dựa trên việc phát hiện và phát triển các tài năng trẻ hàng đầu thế giới như Ousmane Dembélé, Jadon Sancho, Erling Haaland và Jude Bellingham.

Mùa giải 2022-2023, Dortmund đánh mất chức vô địch Bundesliga đầy tiếc nuối ở vòng đấu cuối cùng do kém hiệu số phụ với Bayern Munich. Đến mùa giải 2023-2024, dù chỉ đứng thứ 5 tại giải quốc nội, BVB đã gây bất ngờ khi lọt vào chung kết Champions League lần thứ ba trong lịch sử, nơi họ để thua 0-2 trước Real Madrid.

Bước sang năm 2025, dưới sự dẫn dắt của HLV Niko Kovac, Dortmund tiếp tục duy trì vị thế trong top đầu Bundesliga và tham dự FIFA Club World Cup phiên bản mới, dừng bước tại tứ kết sau trận thua trước Real Madrid.

Biểu tượng và Văn hóa: Bức tường vàng (The Yellow Wall)

Sân vận động Signal Iduna Park với khán đài phía Nam (Sudtribune) là linh hồn của câu lạc bộ. Đây là khán đài đứng lớn nhất châu Âu với sức chứa khoảng 25.000 người, tạo nên "Bức tường vàng" nổi tiếng thế giới.

Dortmund cũng nổi tiếng là câu lạc bộ có lượng khán giả trung bình đến sân cao nhất thế giới (thường xuyên đạt mức trên 80.000 người/trận). Hội cổ động viên của BVB không chỉ nhiệt huyết mà còn có sức ảnh hưởng lớn đến các quyết định quản trị của câu lạc bộ, điển hình là sự phản đối mạnh mẽ các hợp đồng tài trợ gây tranh cãi như với tập đoàn vũ khí Rheinmetall năm 2024.

Thành tích nổi bật

Vô địch quốc gia (8 lần): 1956, 1957, 1963, 1994–95, 1995–96, 2001–02, 2010–11, 2011–12.

DFB-Pokal (5 lần): 1964–65, 1988–89, 2011–12, 2016–17, 2020–21.

UEFA Champions League (1 lần): 1996–97 (Á quân 2013, 2024).

UEFA Cup Winners' Cup (1 lần): 1965–66.

Cúp Liên lục địa (1 lần): 1997.

Hồ sơ tổng quan