Lịch sử CLB Đà Nẵng: Từ đội bóng Công nhân đến tượng đài V.League

Trải qua nửa thế kỷ hình thành và phát triển, đội bóng sông Hàn đã ghi dấu ấn với những giai đoạn hoàng kim rực rỡ, xen lẫn những nốt trầm của sự chuyển giao và tái thiết.

1. Giai đoạn 1976 – 1999: Những năm tháng đặt nền móng và chức vô địch đầu tiên

Tiền thân của SHB Đà Nẵng ngày nay là Đội bóng đá Công nhân Quảng Nam - Đà Nẵng, được thành lập vào năm 1976, ngay sau khi đất nước thống nhất. Trong những năm đầu hoạt động, đội bóng nhanh chóng trở thành niềm tự hào của người dân xứ Quảng - Đà với lối chơi nhiệt huyết và đậm chất địa phương.

Cuối thập niên 1980 và đầu thập niên 1990 đánh dấu thời kỳ cực thịnh đầu tiên của bóng đá Quảng Nam - Đà Nẵng. Dưới sự dẫn dắt của các thế hệ huấn luyện viên tài năng như Vũ Văn Tư và Trần Vũ, đội bóng đã vươn lên trở thành một thế lực thực sự của bóng đá Việt Nam thời bao cấp và chớm chuyên nghiệp.

Giai đoạn 1987 – 1991: Quảng Nam - Đà Nẵng liên tục khẳng định sức mạnh khi 3 lần giành ngôi Á quân Giải Vô địch Quốc gia (các năm 1987, 1990, 1991).

Năm 1992 – Đỉnh cao danh vọng: Sau nhiều lần lỡ hẹn, Quảng Nam - Đà Nẵng cuối cùng đã chạm tay vào chức Vô địch Quốc gia năm 1992. Đây là danh hiệu VĐQG đầu tiên trong lịch sử CLB, mở ra trang sử vàng cho bóng đá miền Trung. Cùng với chức vô địch này là Cúp Quốc gia năm 1993.

Tuy nhiên, quy luật thịnh - suy của bóng đá đã tác động mạnh mẽ đến đội bóng sau giai đoạn này. Sự ra đi của hàng loạt trụ cột cùng những khó khăn trong cơ chế bao cấp khiến bóng đá Đà Nẵng thoái trào. Năm 1997, đội bóng hợp nhất với đội Cấp nước Đà Nẵng, lấy tên gọi chung là Đà Nẵng và thi đấu tại giải Hạng Nhất.

2. Giai đoạn 2000 – 2008: Trở lại V.League và bước ngoặt xã hội hóa

Bước vào thiên niên kỷ mới, bóng đá Đà Nẵng bắt đầu quá trình tái thiết. Mùa giải 2000-2001, CLB Đà Nẵng xuất sắc giành ngôi Á quân giải Hạng Nhất, qua đó chính thức giành quyền thăng hạng lên chơi tại V.League – giải đấu chuyên nghiệp cao nhất Việt Nam.

Trong những năm đầu tại V.League, Đà Nẵng thi đấu với phong độ thất thường. Thành tích tốt nhất của họ trong giai đoạn này là ngôi Á quân V.League 2005 dưới sự dẫn dắt của HLV Lê Thụy Hải. Tuy nhiên, đội bóng vẫn thiếu một sự ổn định về tài chính và định hướng để thực sự bứt phá.

Bước ngoặt lịch sử diễn ra vào cuối năm 2007, đầu năm 2008. Thực hiện chủ trương xã hội hóa thể thao, Sở Thể dục Thể thao TP Đà Nẵng đã quyết định chuyển giao đội bóng cho Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB). Kể từ mùa giải 2008, CLB chính thức mang tên SHB Đà Nẵng, mở ra một kỷ nguyên mới với nguồn lực tài chính dồi dào và mô hình quản lý chuyên nghiệp hơn.

3. Giai đoạn 2009 – 2012: Kỷ nguyên vàng dưới triều đại Lê Huỳnh Đức

Đây được xem là giai đoạn rực rỡ nhất trong lịch sử CLB, gắn liền với tên tuổi của HLV Lê Huỳnh Đức và những ngoại binh huyền thoại như Gastón Merlo hay Almeida.

Cú đúp lịch sử năm 2009

Ngày 2/2/2009, CLB chính thức chuyển đổi mô hình thành Công ty Cổ phần Thể thao SHB Đà Nẵng với mức đầu tư lên tới hơn 55 tỷ đồng – con số khổng lồ tại thời điểm đó. Sự đầu tư mạnh tay này lập tức mang lại quả ngọt.

Tại V.League 2009, SHB Đà Nẵng thể hiện sức mạnh vượt trội. Với "sát thủ" Đỗ Merlo (Gaston Merlo) trên hàng công, đội bóng sông Hàn đã băng băng về đích và giành chức vô địch V.League lần thứ 2 trong lịch sử (lần đầu tiên với tên gọi SHB Đà Nẵng). Chưa dừng lại ở đó, họ hoàn tất cú đúp danh hiệu khi đoạt luôn Cúp Quốc gia cùng năm.

Chức vô địch năm 2012

Sau chức vô địch 2009, SHB Đà Nẵng tiếp tục duy trì vị thế trong nhóm "Big 4" của V.League. Đến năm 2012, vinh quang một lần nữa gọi tên đội bóng sông Hàn. Trong một mùa giải kịch tính đến phút chót, SHB Đà Nẵng đã đánh bại Ninh Bình 3-1 ở vòng đấu cuối, tận dụng việc Hà Nội T&T sẩy chân để đăng quang ngôi vô địch V.League lần thứ 3.

Cũng trong năm 2012, CLB giành thêm Siêu Cúp Quốc gia sau chiến thắng đậm 4-0 trước Sài Gòn Xuân Thành, khép lại một chu kỳ thành công rực rỡ.

4. Giai đoạn 2013 – 2022: Thăng trầm và công cuộc trẻ hóa

Sau năm 2012, SHB Đà Nẵng bắt đầu bước vào giai đoạn chuyển giao lực lượng và đối mặt với nhiều thách thức từ sự trỗi dậy của các thế lực mới như Bình Dương, Hà Nội FC và sau này là Viettel.

Giai đoạn 2013-2014

Đội vẫn duy trì được vị thế ứng viên vô địch với ngôi Á quân năm 2013 và hạng 4 năm 2014.

Khủng hoảng 2015

Mùa giải 2015 là một nốt trầm đáng quên. Sự chuẩn bị thiếu chu đáo, ngoại binh kém chất lượng và việc cắt giảm kinh phí đào tạo trẻ (bỏ lứa U11, U13) đã khiến đội bóng sa sút, chỉ xếp hạng 9 chung cuộc. Năm này cũng ghi nhận mất mát lớn về tinh thần khi nguyên Chủ tịch danh dự Nguyễn Bá Thanh qua đời.

Điểm sáng 2016

Rút kinh nghiệm sâu sắc, BLĐ đội bóng đã "thay máu" lực lượng mạnh mẽ trong năm 2016. Sự trở lại của Gaston Merlo (Vua phá lưới với 24 bàn - kỷ lục V.League) cùng sự bổ sung các nhân tố như Thanh Hải, Lâm Anh Quang đã giúp SHB Đà Nẵng cán đích ở vị trí thứ 3, chỉ kém đội vô địch 1 điểm đầy tiếc nuối.

Sự bất ổn 2017-2022

Trong những năm tiếp theo, SHB Đà Nẵng thi đấu thiếu ổn định, thường xuyên kết thúc mùa giải ở giữa bảng xếp hạng (hạng 9 hoặc 10). Băng ghế huấn luyện cũng có nhiều biến động khi HLV Lê Huỳnh Đức chia tay rồi tái hợp, xen kẽ là thời gian dẫn dắt của HLV Nguyễn Minh Phương và Phan Thanh Hùng.

Dấu ấn tích cực nhất giai đoạn này là việc chuyển từ sân Chi Lăng huyền thoại sang sân vận động mới Hòa Xuân hiện đại hơn, cùng việc ký kết tài trợ trang phục với Kamito, đánh dấu bước tiến trong chuyên nghiệp hóa hình ảnh.

5. Giai đoạn 2023 – Nay: Cú sốc xuống hạng và sự trở lại

Mùa giải V.League 2023 là một cú sốc lớn đối với người hâm mộ bóng đá Đà Nẵng. Sau hơn hai thập kỷ hiện diện tại giải đấu cao nhất Việt Nam, SHB Đà Nẵng đã thi đấu bết bát, đứng thứ 14/14 và chính thức phải xuống chơi tại giải Hạng Nhất (V.League 2).

Tuy nhiên, với nền tảng vững chắc, đội bóng sông Hàn không mất quá nhiều thời gian để vực dậy. Tại giải Hạng Nhất Quốc gia 2023/24, SHB Đà Nẵng dưới sự dẫn dắt của HLV Trương Việt Hoàng đã thể hiện sức mạnh vượt trội, giành chức vô địch sớm và chính thức trở lại V.League chỉ sau một mùa giải vắng bóng.

Mùa giải 2024/25, SHB Đà Nẵng gặp vô vàn khó khăn và xếp áp chót BXH. Rất may, họ đã đánh bại Trường Tươi Bình Phước 2-0 tại trận play-off để giành vé trụ hạng.

6. Biểu tượng và Bản sắc

Lò đào tạo trẻ trứ danh

SHB Đà Nẵng nổi tiếng là một trong những cái nôi đào tạo trẻ tốt nhất Việt Nam. Hệ thống đào tạo của CLB đã sản sinh ra nhiều thế hệ cầu thủ tài năng cho ĐTQG.

Thành tích đào tạo trẻ

3 lần Vô địch U21 Quốc gia (2003, 2008, 2009), 4 lần Vô địch U17 Quốc gia (2003, 2010, 2011, 2013).

Gương mặt tiêu biểu: Những cái tên trưởng thành từ bóng đá Đà Nẵng hoặc thành danh tại đây bao gồm Phan Thanh Hùng, Lê Huỳnh Đức, Nguyễn Minh Phương, Huỳnh Quốc Anh (Quả bóng vàng 2012), Châu Lê Phước Vĩnh, Võ Huy Toàn, và gần đây là lứa trẻ như Lương Duy Cương, Nguyễn Phi Hoàng, Phạm Đình Duy.

Huyền thoại ngoại binh

Lịch sử SHB Đà Nẵng không thể không nhắc đến đóng góp của các ngoại binh, đặc biệt là bộ đôi Nam Mỹ:

Gaston Merlo (Đỗ Merlo): Chân sút vĩ đại nhất lịch sử CLB với 4 danh hiệu Vua phá lưới V.League (2009, 2010, 2011, 2016). Anh là biểu tượng cho sức mạnh tấn công của Đà Nẵng trong giai đoạn hoàng kim.

Almeida Jose De Emidio: Tiền đạo người Brazil từng 2 lần đoạt giải Cầu thủ nước ngoài xuất sắc nhất và 2 lần là Vua phá lưới (2007, 2008).