Làm trọng tài bóng đá ngày càng khó

Bây giờ thì chuyện khán giả nữ đến SVĐ ở miền bắc đã rất nhiều và số người vụt đứng lên hô “diệc dị” hoặc một lỗi khác không thiếu. Nó chứng tỏ “dân trí bóng đá” của khán giả đã được nâng cao. Đó là “điềm mừng” cho bóng đá vì càng nhiều người hiểu biết đến ngọn ngành bóng đá thì số người đến sân càng đông mà SVĐ càng đầy ắp người thì bóng đá càng phát triển, nhân tài sẽ xuất hiện ngày một nhiều thêm.

Trọng tài là "con mồi" ưa thích của Sir Alex sau mỗi trận đấu. Ảnh: Getty.

“Lỗi” ở chuyện này là do vô tuyến truyền hình (VTTH). Ngày nay, VTTH có rất nhiều kênh bóng đá, của ta có, của tây có, thậm chí có kênh phát 24/24 giờ với nhiều trận đấu trình độ cao. Quan trọng là yếu tố kỹ thuật hiện đại (đặc biệt là kỹ thuật chiếu chậm lại các pha phạm lỗi) đã nâng cao sự hiểu biết về công tác trọng tài. Bên cạnh VTTH, sách báo, các nhà chuyên môn cũng góp phần làm cho “dân trí bóng đá” được nâng cao. Khán giả bây giờ không còn… u mê nữa, họ sẵn sàng phân tích, chỉ ra những sai phạm chết người, biết đánh giá cái “tâm” của trọng tài nào sáng, cách xử trí tình huống “hai năm rõ mười” của trọng tài nào khuất tất. Nói tóm lại, trọng tài không còn… là cha là mẹ trên sân nữa, ở mức độ nào đó họ chịu sự kiểm soát cuả khán giả, điều đó hạn chế rất nhiều những tiếng còi méo. Chính vì thế, sân cỏ Việt Nam từng chứng kiến nhiều trường hợp BTC phải đổi lịch phân công trọng tài khi có trận đấu dự báo “có vấn đề”. Các nhà báo đã góp phấn rất lớn vào việc “đổi mới tư duy” của HĐTT giải.

Các trọng tài chịu sức ép là điều hiển nhiên nhưng tất nhiên là chỉ với những người đứng trên biên giới của sự công tâm và sự thiên vị. Một khi khán giả đã quá hiểu công tác trọng tài thì làm việc thiếu nghiêm túc sẽ có nguy cơ… ăn đòn, nhất là khi anh ta chạy sát biên. “Làm trọng tài ngày càng khó”, một cựu trọng tài đã thổ lộ như vậy. Tuy nhiên, theo ông này, khó nhưng vui vì như thế người giỏi và người không giỏi, người chính trực và người không chính trực được phân biệt rõ ràng. BĐVN đã trao các giải “còi vàng”, “còi bạc”, “còi đồng” là cách vinh danh những trọng tài vừa có tâm vừa có tài. “Con gà tức nhau tiếng gáy”, “một miếng giữa làng bằng một sàng trong bếp” là yếu tố thúc đẩy các trọng tài chứng tỏ mình vừa có tâm vừa có tầm.

Thực ra làm trọng tài không khó, vị cựu trọng tài này cũng nói như vậy. Bởi theo ông, tuy luật bóng đá có đến 17 điều nhưng chỉ có 2 điều thường xuyên áp dụng là luật 12 (các hành động phạm lỗi) và luật 11 (việt vị). Luật 11 (và luật ném biên) thì có Trợ lý trọng tài “chuyên trách”, chỉ luật 12 trọng tài chính mới thường xuyên sử dụng (rất ít trường hợp trợ lý trọng tài tham gia). Chỉ cần người trọng tài nắm chắc các lỗi cố tình (lỗi nặng, lỗi nặng nghiêm trọng) và lỗi không cố ý là có thể ung dung cầm còi ra sân. Tất nhiên đó mới chỉ là điều kiện ban đầu. Anh ta còn phải có thể lực tốt để có thể theo bóng hết 90 phút và quan trọng là có một cái đầu sáng, một trái tim trung thực, một tâm lý vững vàng, ổn đinh. Thế là đủ.

Nhờ VTTH và báo chí, khán giả VN đã có những “người mẫu” bằng xương bằng thịt để so sánh, đánh giá. Như ông Colina (trọng tài người Italia) chẳng hạn. Ông bao giờ cũng cương quyết nhưng không cứng nhắc, mềm mỏng nhưng không để cầu thủ lờn, mặt… sắt nhưng không đáng ghét mà chỉ đáng yêu, đáng khâm phục… Các trọng tài VN cũng có những “mẫu số chung” để đưa mình vào quỹ đạo trọng tài giỏi. Trọng tài bây giờ phải sống chung với… sự thông hiểu của khán giả nên không được phép tự bằng lòng về mình. Dừng lại tức là làm cho mình dễ sai phạm. Cái câu “những thành công của ngày hôm qua là chuyện đã cũ” đáng để cho họ suy ngẫm. Trên sân, giữa muôn vàn cầu thủ luôn muốn… qua mặt mình, giữa trùng vây của khán giả am hiểu, chỉ cần mất tập trung, chỉ cần một chút giao động là phải trả giá ngay.

Làm trọng tài dễ mà khó là vì vậy.

(Bạn đọc: L.T)